Co mówią badania

Bakopa drobnolistna (Bacopa monnieri): co mówią badania naukowe

Bakopę badano głównie pod kątem pamięci i uwagi u zdrowych dorosłych i osób starszych, zwykle jako standaryzowany ekstrakt (300–450 mg na dobę) przyjmowany przez 12 tygodni. W przeglądach opisano poprawę w części testów pamięci i szybkości uwagi, ale wyniki pojedynczych RCT są rozbieżne, dowody w otępieniu i ADHD są słabe, a częstym działaniem niepożądanym były dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
2efekt korzystny
5niejednoznaczne
1efekt niekorzystny

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Bakopa drobnolistna (Bacopa monnieri) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Pamięć u zdrowych dorosłychzdrowi dorośli bez otępienia, w tym osoby w średnim wieku i osoby z subiektywnymi skargami na pamięć1 przegląd systematyczny (6 RCT) + 1 metaanaliza sieciowa (29 RCT bakopy i miłorzębu, n = 2107) + 5 RCTefekt korzystnyniskaUwaga i szybkość przetwarzania informacjiuczestnicy RCT przyjmujący standaryzowane ekstrakty co najmniej 12 tygodni (w metaanalizie sieciowej i pojedynczych RCT zdrowi dorośli)1 metaanaliza (9 RCT, n = 518) + 1 metaanaliza sieciowa (29 RCT) + 3 RCTniejednoznaczneniskaOsoby starsze bez otępieniazdrowe osoby starsze bez objawów otępienia (w poszczególnych RCT: powyżej 55 lat, 65 lat i więcej, średnio 62,6 roku)3 RCT (n = 54, 60 i 98) + 1 przegląd systematyczny (21 RCT, w tym 6 z bakopą)efekt korzystnyniskaLęk i streszdrowi dorośli i osoby starsze, w części badań osoby ze skargami na pamięć5 RCT (12 tygodni) + 1 małe RCT pojedynczej dawki + 1 przegląd systematyczny (7 RCT ziół)niejednoznaczneniskaDolegliwości żołądkowo-jelitowedorośli, osoby starsze i dzieci uczestniczący w badaniach klinicznych3 RCT (n = 54, 98 i 101) + 1 badanie otwarte (n = 35) + 1 przegląd systematyczny (5 badań u dzieci)efekt niekorzystnyniskaDziałanie po jednorazowej dawcezdrowi dorośli (badania naprzemienne, 24 i 17 osób)2 małe RCT naprzemienne (n = 24 i n = 17)niejednoznacznebardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: nieuwaga i nadpobudliwość (ADHD) u dziecidzieci i młodzież z objawami nieuwagi i nadpobudliwości lub z rozpoznanym ADHD, pod nadzorem lekarza (przegląd 5 badań obejmował dzieci i młodzież ogólnie)1 RCT (n = 112) + 2 przeglądy systematyczne (5 badań u dzieci; 7 RCT preparatów ziołowych w ADHD) + 1 badanie otwarte (n = 31)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: łagodne zaburzenia poznawcze i choroba Alzheimeraosoby z otępieniem w chorobie Alzheimera lub z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, pod nadzorem lekarza1 przegląd systematyczny (5 badań) + 1 RCT (n = 62)niejednoznacznebardzo niska

Podstawowe informacje

Bakopa drobnolistna (Bacopa monnieri), w ajurwedzie zwana brahmi, to roślina od dawna stosowana w medycynie ajurwedyjskiej w celu poprawy pamięci. Zawiera m.in. saponiny, alkaloidy i kukurbitacyny; mechanizmy jej działania badano głównie na zwierzętach i komórkach.

W badaniach klinicznych stosowano głównie standaryzowane ekstrakty (m.in. CDRI 08, czyli KeenMind, BacoMind i Bacumen), najczęściej przez 12 tygodni. W jednym RCT wyniki oceniano po 5 i 12 tygodniach, a największe różnice stwierdzono po 12 tygodniach.

Wyniki badań

Pamięć u zdrowych dorosłych

efekt korzystnyniskazdrowi dorośli bez otępienia, w tym osoby w średnim wieku i osoby z subiektywnymi skargami na pamięć

W przeglądzie 6 RCT (12 tygodni, 300–450 mg/d) bakopa poprawiła wynik w 9 z 17 testów swobodnego przypominania, przy niewielu dowodach dla innych funkcji poznawczych. W metaanalizie sieciowej 29 RCT bakopy lub miłorzębu (n = 2107) dawki co najmniej 600 mg/d wiązały się z lepszą pamięcią roboczą niż placebo (SMD 2,03; 95% CI 1,28–2,78), a dawki od 300 do poniżej 600 mg/d z lepszą pamięcią odroczoną. W pojedynczych RCT stwierdzono m.in. szybsze uczenie się, wolniejsze zapominanie i lepszą przestrzenną pamięć roboczą, ale w RCT u 72 dorosłych (450 mg/d) i u 101 osób ze skargami na pamięć (300 mg/d) nie stwierdzono różnic w testach pamięci.[2–8]

1 przegląd systematyczny (6 RCT) + 1 metaanaliza sieciowa (29 RCT bakopy i miłorzębu, n = 2107) + 5 RCT

Uwaga i szybkość przetwarzania informacji

niejednoznaczneniskauczestnicy RCT przyjmujący standaryzowane ekstrakty co najmniej 12 tygodni (w metaanalizie sieciowej i pojedynczych RCT zdrowi dorośli)

W metaanalizie 9 RCT (518 osób, w analizie 437; ekstrakty standaryzowane, co najmniej 12 tygodni) stwierdzono krótszy czas wykonania testu Trail B (−17,9 ms; 95% CI −24,6 do −11,2) i krótszy czas reakcji z wyborem (o 10,6 ms), co autorzy opisali jako szybszą uwagę. W metaanalizie sieciowej 29 RCT nie stwierdzono różnic w uwadze ani szybkości przetwarzania. W jednym RCT szybkość przetwarzania informacji wzrokowych wzrosła, a w dwóch innych nie było różnic w testach uwagi.[1, 2, 4, 5, 8]

1 metaanaliza (9 RCT, n = 518) + 1 metaanaliza sieciowa (29 RCT) + 3 RCT

Osoby starsze bez otępienia

efekt korzystnyniskazdrowe osoby starsze bez objawów otępienia (w poszczególnych RCT: powyżej 55 lat, 65 lat i więcej, średnio 62,6 roku)

W RCT u 54 osób w wieku 65 lat i starszych (300 mg/d, 12 tygodni) poprawiły się odroczone przypominanie słów i wynik testu Stroopa, bez różnic w uwadze podzielnej i pamięci roboczej. W RCT u 98 osób powyżej 55 lat (300 mg/d, 12 tygodni) uczenie się i odroczone przypominanie były lepsze niż po placebo, bez istotnych różnic w pozostałych testach. W RCT u 60 osób (300 i 600 mg/d) poprawiła się pamięć robocza. W przeglądzie 21 RCT preparatów ziołowych i odżywczych u osób starszych (6 z bakopą) 14 miało wysokie ryzyko błędu, a jakość dowodów oceniono jako niską.[11–14]

3 RCT (n = 54, 60 i 98) + 1 przegląd systematyczny (21 RCT, w tym 6 z bakopą)

Lęk i stres

niejednoznaczneniskazdrowi dorośli i osoby starsze, w części badań osoby ze skargami na pamięć

W RCT z 2001 r. (300 mg) lęk sytuacyjny zmniejszył się bardziej niż po placebo, a u osób starszych łączny wynik lęku i objawy depresyjne zmalały w grupie bakopy i wzrosły w grupie placebo. W RCT u 76 i 72 dorosłych nie stwierdzono istotnych różnic w lęku. W RCT z 2025 r. samoocena reaktywności na stres była lepsza niż po placebo (wynik wtórny), a w małym badaniu pojedynczej dawki opisano niższy kortyzol. W przeglądzie RCT ziół w lęku z 2006 r. bakopa miała sygnał działania przeciwlękowego, ale bez niezależnych powtórzeń badań.[4, 5, 7, 8, 10, 11, 21]

5 RCT (12 tygodni) + 1 małe RCT pojedynczej dawki + 1 przegląd systematyczny (7 RCT ziół)

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe

efekt niekorzystnyniskadorośli, osoby starsze i dzieci uczestniczący w badaniach klinicznych

W RCT u 98 osób powyżej 55 lat po bakopie częściej niż po placebo występowały dolegliwości przewodu pokarmowego (częstsze wypróżnienia, skurcze brzucha, nudności), a w RCT z 2025 r. działania niepożądane, głównie trawienne i bóle głowy, były częstsze niż po placebo (p = 0,024). W RCT u 54 osób starszych liczba zdarzeń niepożądanych była podobna (9 vs 10, głównie rozstrój żołądka). W badaniu otwartym 4 z 35 osób starszych (11%) przerwały przyjmowanie z powodu nudności lub biegunki, a w przeglądzie badań u dzieci łagodne działania niepożądane zgłosiło 2,3% uczestników.[8, 11, 12, 18, 23]

3 RCT (n = 54, 98 i 101) + 1 badanie otwarte (n = 35) + 1 przegląd systematyczny (5 badań u dzieci)

Działanie po jednorazowej dawce

niejednoznacznebardzo niskazdrowi dorośli (badania naprzemienne, 24 i 17 osób)

W badaniu 24 osób dawka 320 mg poprawiła wyniki w 3 z 6 powtórzeń baterii testów poznawczych, bez wpływu na odczuwany stres i zmęczenie. W badaniu 17 osób po 320 i 640 mg wyniki części zadań były lepsze po 1 i 2 godzinach, a stężenie kortyzolu niższe; autorzy wskazali potrzebę potwierdzenia w większej grupie.[9, 10]

2 małe RCT naprzemienne (n = 24 i n = 17)

Kontekst medyczny: nieuwaga i nadpobudliwość (ADHD) u dzieci

niejednoznaczneniskadzieci i młodzież z objawami nieuwagi i nadpobudliwości lub z rozpoznanym ADHD, pod nadzorem lekarza (przegląd 5 badań obejmował dzieci i młodzież ogólnie)

W 14-tygodniowym RCT u 112 chłopców w wieku 6–14 lat z objawami nieuwagi i nadpobudliwości (ekstrakt CDRI 08) nie stwierdzono różnic w zachowaniu, a w części testów poznawczych i w rytmie snu wyniki były lepsze niż po placebo. W przeglądzie 5 badań u dzieci i młodzieży opisano poprawę m.in. w zakresie języka, pamięci, nadpobudliwości i uwagi (średnia wielkość efektu istotnych wyników d = 0,42), a przegląd 7 RCT ziół w ADHD wskazał przesłanki dla bakopy, ale uznał dowody za niewystarczające. W badaniu otwartym (31 dzieci, 225 mg/d przez 6 miesięcy) objawy w ocenie rodziców zmniejszyły się.[17–20]

1 RCT (n = 112) + 2 przeglądy systematyczne (5 badań u dzieci; 7 RCT preparatów ziołowych w ADHD) + 1 badanie otwarte (n = 31)

Kontekst medyczny: łagodne zaburzenia poznawcze i choroba Alzheimera

niejednoznacznebardzo niskaosoby z otępieniem w chorobie Alzheimera lub z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, pod nadzorem lekarza

W przeglądzie 5 badań w chorobie Alzheimera (3 z mieszankami ziołowymi; 125–500 mg dwa razy dziennie), wszystkich z wysokim ryzykiem błędu, nie stwierdzono różnicy między bakopą a placebo lub donepezilem przy bardzo niskiej pewności dowodów. W RCT u 62 osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (160 mg ekstraktu przez 2 miesiące) wyniki są niespójne: abstrakt podaje zarówno brak różnic w ogólnym wyniku testu MoCA, jak i lepszy wynik niż po placebo po 2 miesiącach; jakość snu się nie różniła.[15, 16]

1 przegląd systematyczny (5 badań) + 1 RCT (n = 62)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

Najczęściej podawano 300 mg standaryzowanego ekstraktu na dobę (także 2 × 150 mg), rzadziej 450 lub 600 mg/d, zwykle przez 12 tygodni; w przeglądzie 6 RCT zakres wynosił 300–450 mg/d, a w metaanalizie sieciowej za wysokie uznano dawki co najmniej 600 mg/d. Pojedyncze dawki wynosiły 320 i 640 mg. W chorobie Alzheimera stosowano 125–500 mg dwa razy dziennie, a u dzieci z ADHD w badaniu otwartym 225 mg/d. W badaniu u 42 chorych z anhedonią (dodatek do citalopramu, pod nadzorem lekarza) ekstrakt standaryzowany na 20% bakozydów podawano po 300 mg dwa razy dziennie przez 4 tygodnie; abstrakty większości pozostałych badań nie podają stopnia standaryzacji.[2, 3, 6–13, 15, 20, 25]

Bezpieczeństwo

W RCT z 2025 r. nie odnotowano poważnych reakcji niepożądanych, a w przeglądzie badań w chorobie Alzheimera nie opisano istotnych problemów z bezpieczeństwem. W 30-dniowym badaniu 23 ochotników (300, potem 450 mg/d) nie stwierdzono nieprawidłowości w badaniach krwi i EKG, a łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe ustąpiły samoistnie. Przegląd z 2025 r. zwraca uwagę na możliwe interakcje z niektórymi lekami, przeciwwskazania (m.in. nadczynność tarczycy) i potrzebę badań bezpieczeństwa u kobiet w ciąży i karmiących piersią.[8, 15, 22, 24]

Ograniczenia dowodów

Badania obejmowały zwykle od kilkunastu do nieco ponad 100 osób, trwały najczęściej 12 tygodni i używały różnych ekstraktów, dawek i testów poznawczych. W przeglądach badań u osób starszych i w chorobie Alzheimera większość lub wszystkie prace miały wysokie ryzyko błędu, a część dotyczyła mieszanek ziołowych, których efektu nie można przypisać samej bakopie. Metaanaliza sieciowa z 2026 r. porównywała bakopę z miłorzębem pośrednio, co według autorów ogranicza siłę wniosków. Cytowane prace nie obejmują badań u kobiet w ciąży ani długoterminowych badań bezpieczeństwa.[2, 3, 14, 15]

Źródła

  1. metaanaliza Meta-analysis of randomized controlled trials on cognitive effects of Bacopa monnieri extract. Journal of ethnopharmacology, 2014. PubMed 24252493 · DOI
  2. przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową Comparative effects of Bacopa monnieri and Ginkgo biloba on cognitive functions: A systematic review and network meta-analysis. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2026. PubMed 41678913 · DOI
  3. przegląd systematyczny The cognitive-enhancing effects of Bacopa monnieri: a systematic review of randomized, controlled human clinical trials. Journal of alternative and complementary medicine (New York, N.Y.), 2012. PubMed 22747190 · DOI
  4. RCT The chronic effects of an extract of Bacopa monniera (Brahmi) on cognitive function in healthy human subjects. Psychopharmacology, 2001. PubMed 11498727 · DOI
  5. RCT Chronic effects of Brahmi (Bacopa monnieri) on human memory. Neuropsychopharmacology : official publication of the American College of Neuropsychopharmacology, 2002. PubMed 12093601 · DOI
  6. RCT Examining the nootropic effects of a special extract of Bacopa monniera on human cognitive functioning: 90 day double-blind placebo-controlled randomized trial. Phytotherapy research : PTR, 2008. PubMed 18683852 · DOI
  7. RCT Brahmi for the better? New findings challenging cognition and anti-anxiety effects of Brahmi (Bacopa monniera) in healthy adults. Psychopharmacology, 2013. PubMed 23354535 · DOI
  8. RCT The Effects of a Bacopa monnieri Extract (Bacumen®) on Cognition, Stress, and Fatigue in Healthy Adults: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Clinical drug investigation, 2025. PubMed 41091332 · DOI
  9. RCT naprzemienne An acute, double-blind, placebo-controlled crossover study of 320 mg and 640 mg doses of a special extract of Bacopa monnieri (CDRI 08) on sustained cognitive performance. Phytotherapy research : PTR, 2013. PubMed 23281132 · DOI
  10. RCT naprzemienne An acute, double-blind, placebo-controlled cross-over study of 320 mg and 640 mg doses of Bacopa monnieri (CDRI 08) on multitasking stress reactivity and mood. Phytotherapy research : PTR, 2014. PubMed 23788517 · DOI
  11. RCT Effects of a standardized Bacopa monnieri extract on cognitive performance, anxiety, and depression in the elderly: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Journal of alternative and complementary medicine (New York, N.Y.), 2008. PubMed 18611150 · DOI
  12. RCT Does Bacopa monnieri improve memory performance in older persons? Results of a randomized, placebo-controlled, double-blind trial. Journal of alternative and complementary medicine (New York, N.Y.), 2010. PubMed 20590480 · DOI
  13. RCT Effects of 12-Week Bacopa monnieri Consumption on Attention, Cognitive Processing, Working Memory, and Functions of Both Cholinergic and Monoaminergic Systems in Healthy Elderly Volunteers. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM, 2012. PubMed 23320031 · DOI
  14. przegląd systematyczny A systematic review of the safety and efficacy on cognitive function of herbal and nutritional medicines in older adults with and without subjective cognitive impairment. Systematic reviews, 2023. PubMed 37592293 · DOI
  15. przegląd systematyczny Use of Bacopa monnieri in the Treatment of Dementia Due to Alzheimer Disease: Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Interactive journal of medical research, 2022. PubMed 35612544 · DOI
  16. RCT Evaluating the effects of Bacopa monnieri on cognitive performance and sleep quality of patients with mild cognitive impairment: A triple-blinded, randomized, placebo-controlled trial. Explore (New York, N.Y.), 2024. PubMed 38538390 · DOI
  17. RCT Effects of Bacopa monnieri (CDRI 08®) in a population of males exhibiting inattention and hyperactivity aged 6 to 14 years: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Phytotherapy research : PTR, 2022. PubMed 35041248 · DOI
  18. przegląd systematyczny A systematic review of the Ayurvedic medicinal herb Bacopa monnieri in child and adolescent populations. Complementary therapies in medicine, 2016. PubMed 27912958 · DOI
  19. przegląd systematyczny z metaanalizą Phytotherapy for Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD): A Systematic Review and Meta-analysis. Frontiers in pharmacology, 2022. PubMed 35592415 · DOI
  20. badanie otwarte bez grupy kontrolnej An open-label study to elucidate the effects of standardized Bacopa monnieri extract in the management of symptoms of attention-deficit hyperactivity disorder in children. Advances in mind-body medicine, 2014. PubMed 24682000
  21. przegląd systematyczny Herbal remedies for anxiety - a systematic review of controlled clinical trials. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2006. PubMed 16428031 · DOI
  22. badanie bezpieczeństwa fazy I (otwarte) Safety evaluation of BacoMind in healthy volunteers: a phase I study. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2007. PubMed 17442556 · DOI
  23. badanie otwarte bez grupy kontrolnej Bacopa monnieri supplementation has no effect on serum brain-derived neurotrophic factor levels but beneficially modulates nuclear factor kappa B and cyclic AMP response element-binding protein levels in healthy elderly subjects. Journal of clinical and translational research, 2023. PubMed 37032999
  24. przegląd Bacopa monnieri: Preclinical and Clinical Evidence of Neuroactive Effects, Safety of Use and the Search for Improved Bioavailability. Nutrients, 2025. PubMed 40507208 · DOI
  25. badanie kliniczne z grupą kontrolną (z częścią przedkliniczną) Bacopa monnieri as augmentation therapy in the treatment of anhedonia, preclinical and clinical evaluation. Phytotherapy research : PTR, 2020. PubMed 32236999 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.