Co mówią badania

Betaina (trimetyloglicyna, TMG): co mówią badania naukowe

Betainę (trimetyloglicynę, TMG; nie chlorowodorek betainy) badano głównie pod kątem homocysteiny, lipidów krwi, siły i składu ciała, a u chorych w homocystynurii i stłuszczeniowej chorobie wątroby. W metaanalizach stwierdzono niższą homocysteinę i wyższy cholesterol całkowity (przy dawkach od 4 g/d), a wyniki dotyczące siły i składu ciała są niespójne.

25prac w źródłach
7badanych obszarów
2efekt korzystny
1brak efektu
3niejednoznaczne
1efekt niekorzystny

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Betaina (trimetyloglicyna, TMG) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Homocysteina we krwidorośli, głównie zdrowi (w tym aktywni fizycznie mężczyźni)2 metaanalizy (w tym 5 RCT) + 3 badania kontrolowane placeboefekt korzystnyumiarkowanaLipidy krwi (cholesterol całkowity i LDL)dorośli zdrowi, z otyłością i ze stanem przedcukrzycowym2 metaanalizy (w tym 6 RCT) + 1 łączna analiza 3 badań (n = 151) + 4 RCTefekt niekorzystnyumiarkowanaSiła, moc i wydolność wysiłkowazdrowe, aktywne fizycznie lub trenujące osoby w wieku 15–60 lat, głównie mężczyźni1 metaanaliza (17 badań, n = 317) + 1 przegląd systematyczny (5 badań) + 2 RCTniejednoznaczneniskaSkład ciaładorośli zdrowi, trenujący i osoby z otyłością2 metaanalizy (w tym 6 RCT, n = 195) + 2 RCTniejednoznaczneniskaMarkery zapalne, glikemia i ciśnienie tętniczedorośli, w tym osoby z otyłością i stanem przedcukrzycowym2 metaanalizy (w tym 6 RCT, n = 277) + 1 RCT (n = 27)brak efektuniska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: homocystynuria i inne wrodzone zaburzenia przemian homocysteinydzieci i dorośli z niedoborem CBS (zwłaszcza niereagujący na witaminę B6), niedoborem MTHFR lub chorobą cblC; leczenie pod nadzorem lekarza1 wytyczne oparte na przeglądzie systematycznym + 1 badanie rejestrowe (n = 130) + 1 RCT naprzemienne (n = 11) + 1 seria przypadków (n = 5)efekt korzystnyniskaKontekst medyczny: stłuszczeniowa choroba wątroby (NASH, MASLD)dorośli z potwierdzonym biopsją NASH lub klinicznie rozpoznaną MASLD z podwyższonym ALT; pod nadzorem lekarza1 RCT (n = 55) + 3 badania pilotażowe bez grupy placebo (44, 10 i 16 osób)niejednoznaczneniska

Podstawowe informacje

Betaina (trimetyloglicyna, TMG) to pochodna glicyny z trzema grupami metylowymi. W wątrobie i nerkach jest dawcą grupy metylowej przy przekształcaniu homocysteiny w metioninę (enzym BHMT, ang. betaine-homocysteine methyltransferase); w organizmie powstaje też z choliny. W diecie jej źródłem są głównie produkty zbożowe, pieczywo i warzywa.

Betaina bezwodna i chlorowodorek betainy (ang. betaine HCl) to różne produkty: chlorowodorek stosuje się jako źródło kwasu solnego w żołądku i badano go w innym kontekście, więc opisane niżej wyniki go nie dotyczą. Betaina bezwodna jest też lekiem sierocym stosowanym pod nadzorem lekarza w homocystynurii.

Wyniki badań

Homocysteina we krwi

efekt korzystnyumiarkowanadorośli, głównie zdrowi (w tym aktywni fizycznie mężczyźni)

W metaanalizie 5 RCT u zdrowych dorosłych (co najmniej 4 g/d przez 6–24 tygodni) homocysteina obniżyła się o 1,23 µmol/l (95% CI −1,61 do −0,85), a w metaanalizie markerów sercowo-naczyniowych z 2022 r. o 1,30 µmol/l. Dawki 1,5, 3 i 6 g/d przez 6 tygodni dały stężenie niższe o 12%, 15% i 20% niż placebo (4 grupy po 19 zdrowych osób). W RCT u 63 młodych zdrowych osób 4 g/d przez 6 miesięcy nie zmieniło homocysteiny, a u aktywnych mężczyzn 2,5 lub 5 g/d przez 21 dni obniżyło ją z 17,1 do 15,6 µmol/l.[1–5]

2 metaanalizy (w tym 5 RCT) + 3 badania kontrolowane placebo

Lipidy krwi (cholesterol całkowity i LDL)

efekt niekorzystnyumiarkowanadorośli zdrowi, z otyłością i ze stanem przedcukrzycowym

W metaanalizie 6 RCT (co najmniej 4 g/d przez 6–24 tygodni) cholesterol całkowity był wyższy o 0,34 mmol/l (95% CI 0,02–0,65), bez istotnych zmian LDL, HDL i triglicerydów; w drugiej metaanalizie wzrosły cholesterol całkowity (o 14,12 mg/dl) i LDL (o 10,26 mg/dl), według analizy podgrup przy dawkach od 4 g/d. W łącznej analizie 3 badań u zdrowych osób (n = 151) 6 g/d przez 6 tygodni podniosło LDL o 0,36 mmol/l i triglicerydy o 0,14 mmol/l. Wyższy cholesterol stwierdzono też w RCT u osób z otyłością i ze stanem przedcukrzycowym, a w RCT z dawką 4 g/d (6 miesięcy) oraz 2,5 lub 5 g/d (21 dni) autorzy nie stwierdzili wpływu na lipidy.[2, 4–9]

2 metaanalizy (w tym 6 RCT) + 1 łączna analiza 3 badań (n = 151) + 4 RCT

Siła, moc i wydolność wysiłkowa

niejednoznaczneniskazdrowe, aktywne fizycznie lub trenujące osoby w wieku 15–60 lat, głównie mężczyźni

W metaanalizie 17 badań (317 osób, 21% kobiet; co najmniej 7 dni suplementacji) stwierdzono większy przyrost siły maksymalnej (SMD 0,47; 95% CI 0,04–0,89), głównie kończyn dolnych, bez różnic w sile górnej części ciała, mocy w sprincie na cykloergometrze i wytrzymałości mięśniowej. W dwóch RCT z dawką 2,5 g/d (23 trenujących mężczyzn, 23 nietrenujące kobiety; 6–8 tygodni) siła maksymalna nie różniła się od placebo. W przeglądzie 5 badań wytrzymałościowych część wyników była korzystna, ale wszystkie badania miały wysokie ryzyko błędu.[10–13]

1 metaanaliza (17 badań, n = 317) + 1 przegląd systematyczny (5 badań) + 2 RCT

Skład ciała

niejednoznaczneniskadorośli zdrowi, trenujący i osoby z otyłością

W metaanalizie 6 RCT (195 osób) masa tkanki tłuszczowej była niższa o 2,53 kg, a odsetek tkanki tłuszczowej o 2,44%, bez zmian masy ciała i BMI. W metaanalizie z 2022 r. nie stwierdzono różnic w masie ciała, BMI, odsetku i masie tkanki tłuszczowej ani w masie beztłuszczowej, także w podgrupach według dawki, wieku, płci i stanu zdrowia. W RCT z treningiem siłowym (2,5 g/d) masa tłuszczowa u kobiet zmniejszyła się bardziej niż po placebo (−2,0 vs −0,8 kg), a u 42 osób z otyłością na diecie niskoenergetycznej 6 g/d przez 12 tygodni nie zmieniło składu ciała bardziej niż placebo.[8, 12, 14, 15]

2 metaanalizy (w tym 6 RCT, n = 195) + 2 RCT

Markery zapalne, glikemia i ciśnienie tętnicze

brak efektuniskadorośli, w tym osoby z otyłością i stanem przedcukrzycowym

W metaanalizie 6 RCT (277 osób) stężenie IL-1β było nieznacznie niższe (o 0,65 pg/ml) przy bardzo dużej niejednorodności (I² = 95%), a CRP, IL-6 i TNF-α nie różniły się istotnie. W metaanalizie markerów sercowo-naczyniowych nie stwierdzono wpływu na glukozę na czczo, CRP, enzymy wątrobowe ani ciśnienie tętnicze. W 12-tygodniowym RCT u 27 osób z otyłością i stanem przedcukrzycowym wrażliwość na insulinę (klamra metaboliczna) się nie poprawiła; spośród wskaźników glikemii mniejsze było jedynie pole pod krzywą insuliny w teście obciążenia glukozą.[2, 9, 16]

2 metaanalizy (w tym 6 RCT, n = 277) + 1 RCT (n = 27)

Kontekst medyczny: homocystynuria i inne wrodzone zaburzenia przemian homocysteiny

efekt korzystnyniskadzieci i dorośli z niedoborem CBS (zwłaszcza niereagujący na witaminę B6), niedoborem MTHFR lub chorobą cblC; leczenie pod nadzorem lekarza

Według wytycznych z 2017 r. ciężkie postacie niedoboru CBS zwykle wymagają diety ubogiej w metioninę i/lub betainy, przy słabej jakości dowodów. U 5 pacjentów niereagujących na witaminę B6 dodanie betainy do diety z ograniczeniem metioniny obniżyło homocysteinę średnio o 47,4 µmol/l. W rejestrze 130 pacjentów leczenie skojarzone obejmujące betainę wiązało się ze spadkiem średniej homocysteiny z 203 do 81 µmol/l (z wyjątkiem niedoboru MTHFR), a w RCT naprzemiennym u 11 dzieci dawki 100 i 250 mg/kg/d dały równoważne stężenia homocysteiny.[17–20]

1 wytyczne oparte na przeglądzie systematycznym + 1 badanie rejestrowe (n = 130) + 1 RCT naprzemienne (n = 11) + 1 seria przypadków (n = 5)

Kontekst medyczny: stłuszczeniowa choroba wątroby (NASH, MASLD)

niejednoznaczneniskadorośli z potwierdzonym biopsją NASH lub klinicznie rozpoznaną MASLD z podwyższonym ALT; pod nadzorem lekarza

W RCT u 55 osób z NASH potwierdzonym biopsją (20 g/d przez 12 miesięcy; ukończyło je 35 osób) betaina w porównaniu z placebo nie zmniejszyła stłuszczenia wątroby, choć według autorów mogła chronić przed jego nasileniem; aktywność choroby i stopień zwłóknienia się nie zmieniły. W 3 badaniach pilotażowych (MASLD, ALT ≥ 50 U/l) ALT, AST i inne markery uszkodzenia wątroby obniżyły się po 2, 4 i 8 g/d przez 12–24 tygodni, ale nie po 1 g/d; nie było grupy placebo.[22, 23]

1 RCT (n = 55) + 3 badania pilotażowe bez grupy placebo (44, 10 i 16 osób)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

U zdrowych dorosłych stosowano 1,5–6 g/d przez 6 tygodni do 6 miesięcy (w metaanalizach homocysteiny i lipidów co najmniej 4 g/d), a w badaniach sportowych 2,5–5 g/d przez 3–8 tygodni. U osób ze stanem przedcukrzycowym podawano 2 × 4950 mg/d, w NASH 20 g/d przez 12 miesięcy, w MASLD 1–8 g/d, a u dzieci z homocystynurią 100–250 mg/kg/d. Spożycie betainy z dietą szacowano w pracy z 2003 r. na ok. 0,5–2 g/d, a w przeglądzie z 2024 r. średnia z 28 badań obserwacyjnych wyniosła 182 mg/d.[1, 3–6, 9, 11, 12, 20, 22, 23, 25]

Bezpieczeństwo

Dla betainy nie ma wartości w używanym przez redakcję zestawieniu górnych limitów EFSA (UL). U osób bez chorób najczęściej opisywanym niekorzystnym efektem jest wzrost cholesterolu całkowitego i LDL przy dawkach od 4 g/d. W RCT z dawką 4 g/d przez 6 miesięcy nie zmieniły się wskaźniki czynności wątroby i nerek, ale wzrosło stężenie PAI-1 (inhibitora aktywatora plazminogenu); w badaniach pilotażowych w MASLD łagodne, przemijające dolegliwości żołądkowo-jelitowe zgłosiło ok. 35% uczestników. W rejestrze pacjentów z wrodzonymi zaburzeniami przemian homocysteiny dawki powyżej zalecanego maksimum 6 g/d (u 49% osób powyżej 10. roku życia) nie ujawniły nowych zagrożeń. U chorych z niedoborem CBS betaina nasila gromadzenie metioniny; przy niewystarczającym ograniczeniu metioniny w diecie opisywano obrzęk mózgu, według autorów przeglądu przypadków wywołany głównie przez metioninę.[2, 4, 7, 19, 21, 23]

Ograniczenia dowodów

Badania interwencyjne były małe (zwykle poniżej 80 uczestników) i najczęściej kilkutygodniowe; w metaanalizie badań wysiłkowych kobiety stanowiły 21% uczestników. Obniżenie homocysteiny to wskaźnik pośredni: cytowane prace nie oceniały zdarzeń sercowo-naczyniowych, a autorzy łącznej analizy z 2005 r. zwracają uwagę, że wzrost LDL może zniwelować potencjalną korzyść. Metaanalizy składu ciała są sprzeczne, a badania wytrzymałościowe obarczone wysokim ryzykiem błędu; w stłuszczeniowej chorobie wątroby jedyne cytowane RCT z grupą placebo ukończyło 35 z 55 osób, a wytyczne dotyczące homocystynurii opierają się na dowodach słabej jakości. Wyniki nie dotyczą chlorowodorku betainy: w badaniu u 6 zdrowych ochotników z obniżoną lekiem kwasowością żołądka 1500 mg chlorowodorku betainy obniżyło pH żołądka z 5,2 do 0,6, a pH poniżej 3 utrzymywało się średnio 73 minuty. Przegląd rynku z 2024 r. wskazał 14 zastosowań deklarowanych przez producentów.[7, 10, 13–15, 17, 22, 24, 25]

Źródła

  1. metaanaliza Betaine supplementation decreases plasma homocysteine in healthy adult participants: a meta-analysis. Journal of chiropractic medicine, 2013. PubMed 23997720 · DOI
  2. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of betaine supplementation on cardiovascular markers: A systematic review and Meta-analysis. Critical reviews in food science and nutrition, 2022. PubMed 33764214 · DOI
  3. badanie kontrolowane placebo Low dose betaine supplementation leads to immediate and long term lowering of plasma homocysteine in healthy men and women. The Journal of nutrition, 2003. PubMed 14652361 · DOI
  4. RCT Long-term effect of betaine on risk factors associated with the metabolic syndrome in healthy subjects. European journal of clinical nutrition, 2011. PubMed 20978525 · DOI
  5. RCT (układ naprzemienny) The Effect of 3-Week Betaine Supplementation on Blood Biomarkers of Cardiometabolic Health in Young Physically Active Males. Metabolites, 2022. PubMed 36005603 · DOI
  6. przegląd systematyczny z metaanalizą Betaine Supplementation Moderately Increases Total Cholesterol Levels: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of dietary supplements, 2021. PubMed 31809615 · DOI
  7. łączna analiza 4 RCT Effect of homocysteine-lowering nutrients on blood lipids: results from four randomised, placebo-controlled studies in healthy humans. PLoS medicine, 2005. PubMed 15916468 · DOI
  8. RCT Betaine supplementation decreases plasma homocysteine concentrations but does not affect body weight, body composition, or resting energy expenditure in human subjects. The American journal of clinical nutrition, 2002. PubMed 12399266 · DOI
  9. RCT Metabolic Effects of Betaine: A Randomized Clinical Trial of Betaine Supplementation in Prediabetes. The Journal of clinical endocrinology and metabolism, 2018. PubMed 29860335 · DOI
  10. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of chronic betaine supplementation on exercise performance: Systematic review and meta-analysis. Journal of sports sciences, 2024. PubMed 39514262 · DOI
  11. RCT Effects of betaine on body composition, performance, and homocysteine thiolactone. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2013. PubMed 23967897 · DOI
  12. RCT The effects of chronic betaine supplementation on body composition and performance in collegiate females: a double-blind, randomized, placebo controlled trial. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2018. PubMed 30064450 · DOI
  13. przegląd systematyczny Effects of betaine supplementation on endurance exercise performance: a systematic review. Physical activity and nutrition, 2025. PubMed 40765066 · DOI
  14. przegląd systematyczny z metaanalizą Effect of Betaine on Reducing Body Fat-A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrients, 2019. PubMed 31623137 · DOI
  15. przegląd systematyczny z metaanalizą Betaine supplementation fails to improve body composition: a systematic review and meta-analysis. The British journal of nutrition, 2022. PubMed 34743773 · DOI
  16. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of betaine supplementation on inflammatory markers: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. International journal of food sciences and nutrition, 2023. PubMed 37733077 · DOI
  17. wytyczne oparte na przeglądzie systematycznym Guidelines for the diagnosis and management of cystathionine beta-synthase deficiency. Journal of inherited metabolic disease, 2017. PubMed 27778219 · DOI
  18. seria przypadków Cystathionine beta-synthase deficiency: effects of betaine supplementation after methionine restriction in B6-nonresponsive homocystinuria. Genetics in medicine : official journal of the American College of Medical Genetics, 2004. PubMed 15017331 · DOI
  19. badanie rejestrowe bezpieczeństwa po dopuszczeniu do obrotu Postauthorization safety study of betaine anhydrous. Journal of inherited metabolic disease, 2022. PubMed 35358327 · DOI
  20. RCT (układ naprzemienny) Efficacy and pharmacokinetics of betaine in CBS and cblC deficiencies: a cross-over randomized controlled trial. Orphanet journal of rare diseases, 2022. PubMed 36376887 · DOI
  21. opisy przypadków z przeglądem Cystathionine beta synthase deficiency and brain edema associated with methionine excess under betaine supplementation: Four new cases and a review of the evidence. JIMD reports, 2020. PubMed 32154053 · DOI
  22. RCT Betaine for nonalcoholic fatty liver disease: results of a randomized placebo-controlled trial. Hepatology (Baltimore, Md.), 2009. PubMed 19824078 · DOI
  23. badania pilotażowe bez grupy placebo Pilot trials of oral betaine in participants with metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease and elevated alanine aminotransferase. Hepatology (Baltimore, Md.), 2026. PubMed 40758380 · DOI
  24. badanie pilotażowe (chlorowodorek betainy) Gastric reacidification with betaine HCl in healthy volunteers with rabeprazole-induced hypochlorhydria. Molecular pharmaceutics, 2013. PubMed 23980906 · DOI
  25. przegląd narracyjny Decoding Betaine: A Critical Analysis of Therapeutic Potential Compared with Marketing Hype-A Narrative Review. The Journal of nutrition, 2024. PubMed 39270852 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.