Co mówią badania

Bromelaina (enzym z ananasa): co mówią badania naukowe

Bromelainę, kompleks enzymów proteolitycznych z ananasa, badano głównie po zabiegach chirurgicznych (zwłaszcza po usunięciu zębów mądrości), w chorobie zwyrodnieniowej stawów, w zapaleniu zatok i po wysiłku. W metaanalizach po usunięciu zębów mądrości stwierdzono mniejszy ból w części pomiarów przy niespójnych wynikach dla obrzęku, a w chorobie zwyrodnieniowej kolana i bolesności mięśni małe badania nie dały jednoznacznych wyników.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
2efekt korzystny
6niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 26.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Bromelaina (enzym z ananasa) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Preparaty złożone: bromelaina z trypsyną i rutozydempacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego (pod nadzorem lekarza), osoby z ostrym skręceniem stawu skokowego, zdrowi mężczyźni biegający maratony4 RCT (45–721 osób)niejednoznaczneniskaBolesność mięśni i regeneracja po wysiłkuzdrowi młodzi dorośli po ćwiczeniach ekscentrycznych, wytrenowani kolarze2 małe RCT (n = 40 i n = 15)niejednoznaczneniskaMarkery stanu zapalnego i czynniki ryzyka sercowo-naczyniowegodorośli zdrowi i z chorobami przewlekłymi, w tym chorzy na cukrzycę z co najmniej jednym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego (pod nadzorem lekarza)1 przegląd systematyczny (7 RCT) + 1 RCT (n = 68) + 1 metaanaliza ogólnaniejednoznaczneniska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego (sama bromelaina)dorośli z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego o nasileniu od łagodnego do ciężkiego, pod nadzorem lekarza2 małe RCT (n = 47 i n = 40)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: ból po usunięciu zęba mądrościpacjenci po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego trzeciego zęba trzonowego, głównie w żuchwie, pod nadzorem lekarza dentysty4 metaanalizy z 2019 r. (4–6 badań każda)efekt korzystnyniskaKontekst medyczny: obrzęk i szczękościsk po usunięciu zęba mądrościpacjenci po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego trzeciego zęba trzonowego, głównie w żuchwie, pod nadzorem lekarza dentysty4 metaanalizy (4–6 badań każda) + 1 krzyżowe RCT (n = 75)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: obrzęk i zasinienia po innych zabiegachdorośli po zabiegach kosmetycznych, laserowych i chirurgicznych skóry i twarzy, w tym po rynoplastyce, pod nadzorem lekarza1 przegląd systematyczny (7 badań bromelainy doustnej) + 1 RCT (n = 46)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: zapalenie zatok przynosowychdorośli i dzieci z ostrym lub przewlekłym zapaleniem zatok; bromelaina samodzielnie lub jako dodatek do leczenia standardowego, pod nadzorem lekarza2 przeglądy systematyczne (w tym 3 RCT bromelainy) + 1 metaanaliza ogólna + 1 badanie kohortowe (n = 116)efekt korzystnyniska

Podstawowe informacje

Bromelaina to kompleks enzymów proteolitycznych (proteaz cysteinowych) pozyskiwany z ananasa (Ananas comosus). Dawki w badaniach podaje się w miligramach albo w jednostkach aktywności FIP (Fédération Internationale Pharmaceutique). Według autorów metaanalizy z 2023 r. po podaniu doustnym bromelaina jest obecna w surowicy z zachowaną aktywnością proteolityczną.

Miejscowe stosowanie bromelainy do oczyszczania ran oparzeniowych to inne zastosowanie niż suplement doustny i nie jest tu opisywane. Preparaty złożone, np. z trypsyną i rutozydem (flawonoidem), opisano w osobnym obszarze.

Wyniki badań

Preparaty złożone: bromelaina z trypsyną i rutozydem

niejednoznaczneniskapacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego (pod nadzorem lekarza), osoby z ostrym skręceniem stawu skokowego, zdrowi mężczyźni biegający maratony

W RCT u 103 osób z bolesną chorobą zwyrodnieniową kolana połączenie stosowane przez 6 tygodni okazało się nie gorsze od diklofenaku (indeks Lequesne’a spadł z 13,0 do 9,4 wobec 12,5 do 9,4). W krzyżowym RCT z placebo (43 osoby, po 8 tygodni) poprawiły się podskale bólu i objawów KOOS, ale nie wynik ogólny. W RCT u 721 osób ze skręceniem stawu skokowego połączenie nie było lepsze od placebo, pojedynczych składników ani ich par (poza małą podgrupą bez ortezy), a u 138 maratończyków nie zmieniło markerów zapalnych po biegu ani odsetka infekcji górnych dróg oddechowych (50,0% wobec 51,5%). Te badania nie wyodrębniają udziału samej bromelainy.[3–6]

4 RCT (45–721 osób)

Bolesność mięśni i regeneracja po wysiłku

niejednoznaczneniskazdrowi młodzi dorośli po ćwiczeniach ekscentrycznych, wytrenowani kolarze

W RCT u 40 osób bromelaina (300 mg 3 razy dziennie), ibuprofen (400 mg 3 razy dziennie) i placebo nie różniły się pod względem bólu, zakresu ruchu ani siły zginaczy łokcia po ćwiczeniach ekscentrycznych. W RCT u 15 kolarzy w trakcie 6-dniowego wyścigu (1000 mg/d) markery uszkodzenia mięśni (CK, mioglobina, LDH) wzrosły w obu grupach, zmęczenie było mniejsze w grupie bromelainy w 4. dniu, a dla stężenia testosteronu odnotowano jedynie trend (p = 0,05).[18, 19]

2 małe RCT (n = 40 i n = 15)

Markery stanu zapalnego i czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego

niejednoznaczneniskadorośli zdrowi i z chorobami przewlekłymi, w tym chorzy na cukrzycę z co najmniej jednym czynnikiem ryzyka sercowo-naczyniowego (pod nadzorem lekarza)

W przeglądzie 7 RCT (bromelaina sama lub z innymi składnikami) w większości badań parametry zapalne się obniżyły, ale autorzy ocenili ogólny efekt jako niespójny z powodu różnic w populacjach, dawkach, czasie stosowania i mierzonych wskaźnikach. W RCT u 68 chorych na cukrzycę bromelaina (1050 mg/d przez 12 tygodni) nie zmieniła w porównaniu z placebo fibrynogenu, lipidów, ciśnienia tętniczego, glukozy ani CRP. Według metaanalizy z 2023 r. bromelaina nie była skuteczna w chorobach sercowo-naczyniowych.[16, 20, 21]

1 przegląd systematyczny (7 RCT) + 1 RCT (n = 68) + 1 metaanaliza ogólna

Kontekst medyczny: choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego (sama bromelaina)

niejednoznaczneniskadorośli z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego o nasileniu od łagodnego do ciężkiego, pod nadzorem lekarza

W RCT z placebo 47 osób z umiarkowaną lub ciężką chorobą przyjmowało 800 mg/d bromelainy lub placebo przez 12 tygodni; ukończyło je 31 osób, a łączny wynik WOMAC i jakość życia (SF-36) nie różniły się między grupami. W RCT u 40 osób z łagodną lub umiarkowaną chorobą bromelaina (500 mg/d) nie różniła się od diklofenaku (100 mg/d) po 4 tygodniach, a po 16 tygodniach łączny wynik WOMAC był niższy niż na początku (12,2 wobec 25,5); nie było grupy placebo.[1, 2]

2 małe RCT (n = 47 i n = 40)

Kontekst medyczny: ból po usunięciu zęba mądrości

efekt korzystnyniskapacjenci po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego trzeciego zęba trzonowego, głównie w żuchwie, pod nadzorem lekarza dentysty

W metaanalizie 5 RCT (252 osoby) ból był mniejszy po 48–72 godzinach (MD −0,89; 95% CI −1,70 do −0,09). W metaanalizie 6 RCT mniejszy ból stwierdzono w pierwszej dobie (SMD −0,49) i po 7 dniach (SMD −0,52) oraz lepszą jakość życia w pierwszym tygodniu. W innej metaanalizie 6 RCT ból był mniejszy po 7 dniach (SMD −0,54), ale nie w 2.–3. dniu, a w metaanalizie 4 badań (z randomizacją i bez) różnica wyniosła −0,38 (95% CI −0,66 do −0,09). Wyniki dla 2.–3. doby były więc rozbieżne, a autorzy dwóch metaanaliz wskazują na potrzebę lepszych jakościowo badań.[7–10]

4 metaanalizy z 2019 r. (4–6 badań każda)

Kontekst medyczny: obrzęk i szczękościsk po usunięciu zęba mądrości

niejednoznaczneniskapacjenci po chirurgicznym usunięciu zatrzymanego trzeciego zęba trzonowego, głównie w żuchwie, pod nadzorem lekarza dentysty

Wyniki dla obrzęku twarzy były sprzeczne: w dwóch metaanalizach obrzęk był mniejszy (MD −0,34; w drugiej SMD −0,24 w 2.–3. dniu i −0,54 po 7 dniach), a w dwóch innych nie stwierdzono różnic. Szczękościsk był mniejszy tylko w jednej metaanalizie (MD −2,01; 95% CI −3,99 do −0,02). W krzyżowym RCT u 75 osób dawki 3000 i 4500 FIP nie były skuteczniejsze od 1000 FIP, a w łącznym porównaniu z placebo autorzy opisali jedynie trend na korzyść bromelainy.[7–11]

4 metaanalizy (4–6 badań każda) + 1 krzyżowe RCT (n = 75)

Kontekst medyczny: obrzęk i zasinienia po innych zabiegach

niejednoznaczneniskadorośli po zabiegach kosmetycznych, laserowych i chirurgicznych skóry i twarzy, w tym po rynoplastyce, pod nadzorem lekarza

W przeglądzie systematycznym poprawę po bromelainie doustnej opisano w 5 z 7 badań, ale autorzy uznali dane za niewystarczające. W RCT z placebo u 46 osób po rynoplastyce zasinienia i wylewy podspojówkowe były mniejsze w 7. dniu, a nasilenie obrzęku nie różniło się między grupami.[12, 13]

1 przegląd systematyczny (7 badań bromelainy doustnej) + 1 RCT (n = 46)

Kontekst medyczny: zapalenie zatok przynosowych

efekt korzystnyniskadorośli i dzieci z ostrym lub przewlekłym zapaleniem zatok; bromelaina samodzielnie lub jako dodatek do leczenia standardowego, pod nadzorem lekarza

W przeglądzie systematycznym wszystkie 3 RCT bromelainy raportowały pewne korzystne wyniki, a w metaanalizie 2 RCT w ostrym zapaleniu zatok bromelaina dodana do leczenia łagodziła niektóre objawy. W przeglądzie z oceną GRADE bromelaina znalazła się wśród czterech terapii alternatywnych w zapaleniu zatok i nieżycie nosa z oceną od niskiej do umiarkowanie wysokiej (zakres podany łącznie dla tych czterech terapii); autorzy metaanalizy z 2023 r. uznali, że może być skuteczna w zapaleniu zatok. W obserwacyjnym badaniu u 116 dzieci poniżej 11 lat objawy trwały najkrócej przy samej bromelainie (6,66 dnia wobec 7,95 przy leczeniu standardowym i 9,06 przy leczeniu łączonym).[14–17]

2 przeglądy systematyczne (w tym 3 RCT bromelainy) + 1 metaanaliza ogólna + 1 badanie kohortowe (n = 116)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W chorobie zwyrodnieniowej kolana stosowano 800 mg/d przez 12 tygodni i 500 mg/d przez 16 tygodni. Po usunięciu zębów mądrości porównywano 1000, 3000 i 4500 jednostek FIP na dobę, bez przewagi dawek wyższych. W badaniach wysiłkowych podawano 300 mg 3 razy dziennie lub 1000 mg/d przez 6 dni. W badaniach markerów zapalnych samą bromelainę podawano w dawkach 200–1050 mg/d przez 1–16 tygodni. Preparat złożony w badaniu maratończyków dostarczał 540–1080 mg bromelainy, 288–576 mg trypsyny i 600–1200 mg rutozydu dziennie przez tydzień przed biegiem i 2 tygodnie po nim.[1, 2, 6, 11, 18–20]

Bezpieczeństwo

Dla bromelainy nie ma wartości w używanym przez redakcję zestawieniu górnych limitów EFSA (UL). W metaanalizie z 2023 r. wśród działań niepożądanych wymieniono wzdęcia, nudności i ból głowy, bez poważnych zagrożeń dla zdrowia. W przeglądzie 7 RCT działania niepożądane (głównie żołądkowo-jelitowe) wystąpiły u 11 osób, a 2 przerwały przyjmowanie; w badaniu dawek po usunięciu zębów mądrości nie były częstsze niż po placebo. Bromelaina silnie uczula (opisy zawodowej astmy u pracowników laboratorium); według autorów uczulenie powstaje zwykle przez wdychanie, nie przez spożycie. W badaniu dzieci z zapaleniem zatok u chłopca z alergią na ananasa wystąpiła łagodna, samoistnie ustępująca reakcja alergiczna. W przeglądzie interakcji z warfaryną bromelainę wymieniono wśród produktów mogących zwiększać ryzyko krwawień, głównie na podstawie badań in vitro, na zwierzętach i opisów przypadków. W dwóch badaniach nieinterwencyjnych (260 pacjentów po operacjach ortopedycznych, z heparyną drobnocząsteczkową) parametry krzepnięcia zmieniały się nieznacznie, podobnie jak przy diklofenaku, a w RCT u 118 maratończyków preparat z bromelainą, trypsyną i rutozydem nie różnił się od placebo w żadnym wskaźniku hemostazy. Cytowane prace nie obejmują kobiet w ciąży ani karmiących piersią.[11, 16, 17, 20, 22–25]

Ograniczenia dowodów

Większość badań była mała i krótka, a dawki w miligramach i w jednostkach FIP trudno porównać. W metaanalizie z 2023 r. zbiorczy efekt przeciwbólowy bromelainy doustnej w różnych wskazaniach był niewielki (MD −0,27 pkt; 95% CI −0,45 do −0,08; 9 badań). W preparatach złożonych nie da się wyodrębnić udziału bromelainy, a w badaniach porównawczych z diklofenakiem nie było grupy placebo. W przeglądzie badań zapalenia zatok mediana oceny jakości metodologicznej włączonych RCT wyniosła 3 z 5 punktów, a dane u dzieci pochodzą z badania obserwacyjnego.[2, 3, 14, 16, 17]

Źródła

  1. RCT Bromelain as an adjunctive treatment for moderate-to-severe osteoarthritis of the knee: a randomized placebo-controlled pilot study. QJM : monthly journal of the Association of Physicians, 2006. PubMed 17121765 · DOI
  2. RCT (kontrola aktywna) Improved WOMAC score following 16-week treatment with bromelain for knee osteoarthritis. Clinical rheumatology, 2016. PubMed 27470088 · DOI
  3. RCT (kontrola aktywna) Oral enzyme combination versus diclofenac in the treatment of osteoarthritis of the knee--a double-blind prospective randomized study. Clinical rheumatology, 2004. PubMed 15278753 · DOI
  4. RCT (krzyżowe) Oral enzyme combination therapy reduces systemic inflammation, urinary CTXII and pain in knee osteoarthritis: a proof-of-mechanism, randomised, crossover, double-blind, placebo-controlled trial. RMD open, 2025. PubMed 40803821 · DOI
  5. RCT (układ czynnikowy) A double blind, randomised, parallel group study on the efficacy and safety of treating acute lateral ankle sprain with oral hydrolytic enzymes. British journal of sports medicine, 2004. PubMed 15273178 · DOI
  6. RCT Rutoside and Hydrolytic Enzymes Do Not Attenuate Marathon-Induced Inflammation. Medicine and science in sports and exercise, 2017. PubMed 27753739 · DOI
  7. metaanaliza Is bromelain an effective drug for the control of pain and inflammation associated with impacted third molar surgery? Systematic review and meta-analysis. International journal of oral and maxillofacial surgery, 2019. PubMed 30224314 · DOI
  8. metaanaliza Efficacy of proteolytic enzyme bromelain on health outcomes after third molar surgery. Systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Medicina oral, patologia oral y cirugia bucal, 2019. PubMed 30573710 · DOI
  9. metaanaliza Oral Bromelain for the Control of Facial Swelling, Trismus, and Pain After Mandibular Third Molar Surgery: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of oral and maxillofacial surgery : official journal of the American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons, 2019. PubMed 30986376 · DOI
  10. metaanaliza Is bromelain effective in controlling the inflammatory parameters of pain, edema, and trismus after lower third molar surgery? A systematic review and meta-analysis. Phytotherapy research : PTR, 2019. PubMed 30484910 · DOI
  11. RCT (krzyżowe, porównanie dawek) Perioperative Bromelain Therapy after Wisdom Teeth Extraction - A Randomized, Placebo-Controlled, Double-Blinded, Three-Armed, Cross-Over Dose-Finding Study. Phytotherapy research : PTR, 2016. PubMed 27601419 · DOI
  12. przegląd systematyczny Is There a Role for Arnica and Bromelain in Prevention of Post-Procedure Ecchymosis or Edema? A Systematic Review of the Literature. Dermatologic surgery : official publication for American Society for Dermatologic Surgery [et al.], 2016. PubMed 27035499 · DOI
  13. RCT The Effectiveness of Bromelain on Oedema, Subconjunctival Haemorrhage, and Ecchymosis After Rhinoplasty: A Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Aesthetic plastic surgery, 2025. PubMed 39904804 · DOI
  14. przegląd systematyczny z metaanalizą Herbal medicines for the treatment of rhinosinusitis: a systematic review. Otolaryngology--head and neck surgery : official journal of American Academy of Otolaryngology-Head and Neck Surgery, 2006. PubMed 17011407 · DOI
  15. przegląd systematyczny (metoda delficka, GRADE) Alternative therapies for sinusitis and rhinitis: a systematic review utilizing a modified Delphi method. International forum of allergy & rhinology, 2020. PubMed 32104974 · DOI
  16. metaanaliza Efficacy and safety of bromelain: A systematic review and meta-analysis. Nutrition and health, 2023. PubMed 37157782 · DOI
  17. badanie kohortowe (obserwacyjne) Therapeutic use, efficiency and safety of the proteolytic pineapple enzyme Bromelain-POS in children with acute sinusitis in Germany. In vivo (Athens, Greece), 2005. PubMed 15796206
  18. RCT Preliminary comparison of bromelain and Ibuprofen for delayed onset muscle soreness management. Clinical journal of sport medicine : official journal of the Canadian Academy of Sport Medicine, 2002. PubMed 12466693 · DOI
  19. RCT Acute protease supplementation effects on muscle damage and recovery across consecutive days of cycle racing. European journal of sport science, 2016. PubMed 25604346 · DOI
  20. przegląd systematyczny Bromelain supplementation and inflammatory markers: A systematic review of clinical trials. Clinical nutrition ESPEN, 2023. PubMed 37202035 · DOI
  21. RCT Bromelain and cardiovascular risk factors in diabetes: An exploratory randomized, placebo controlled, double blind clinical trial. Chinese journal of integrative medicine, 2016. PubMed 27412590 · DOI
  22. opis przypadków i badanie uczulenia zawodowego Asthma caused by bromelain: an occupational allergy. Clinical allergy, 1988. PubMed 3233722 · DOI
  23. przegląd Potential interactions between alternative therapies and warfarin. American journal of health-system pharmacy : AJHP : official journal of the American Society of Health-System Pharmacists, 2000. PubMed 10902065
  24. badania nieinterwencyjne [No clinical evidence for an enhanced bleeding tendency due to perioperative treatment with bromelain]. Sportverletzung Sportschaden : Organ der Gesellschaft fur Orthopadisch-Traumatologische Sportmedizin, 2011. PubMed 21611915 · DOI
  25. analiza dodatkowa RCT Exercise-induced changes in hemostasis markers in marathon runners: effects of enzyme supplementation and determinants. Frontiers in physiology, 2026. PubMed 42369610 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 26.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.