Co mówią badania

Chmiel (Humulus lupulus): co mówią badania naukowe

Chmiel (Humulus lupulus) badano u ludzi głównie w zaburzeniach snu, zwykle w połączeniu z kozłkiem lekarskim, oraz w objawach menopauzy, z użyciem wyciągów standaryzowanych na 8-prenylonaryngeninę. Badań samego chmielu jest mało i są małe. W RCT połączeń z kozłkiem poprawa snu była niewielka, a w badaniach objawów menopauzy przewaga nad placebo nie była stała.

25prac w źródłach
6badanych obszarów
1efekt korzystny
5niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 26.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Chmiel (Humulus lupulus) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Sen: połączenie z kozłkiem lekarskim (walerianą)dorośli z łagodną bezsennością, bezsennością nieorganiczną lub okazjonalnymi problemami ze snem4 RCT (3 z nich: n = 40, 42 i 184)niejednoznaczneniskaObjawy menopauzy (uderzenia gorąca)kobiety w okresie menopauzy (w jednym badaniu z wczesnymi objawami menopauzy, w badaniu połączenia z soją z umiarkowanymi lub ciężkimi objawami)3 RCT wyciągu z chmielu (n = 36–120) + 1 RCT połączenia z soją (n = 78) + 2 przeglądyniejednoznaczneniskaGęstość mineralna kości po menopauziekobiety po menopauzie z osteopenią, przyjmujące jednocześnie wapń i witaminę D31 RCT (n = 100, 48 tygodni)niejednoznaczneniskaFunkcje poznawcze i nastrój: gorzkie kwasy chmielowe (MHBA)dorośli w wieku 45–69 lat z subiektywnym poczuciem pogorszenia funkcji poznawczych2 RCT (n = 60 i n = 100, po 12 tygodni)niejednoznaczneniskaSen: preparaty z chmielem bez kozłkadorośli w wieku 25–65 lat z przewlekłą bezsennością pierwotną; pielęgniarki pracujące zmianowo1 RCT preparatu wieloskładnikowego + 1 badanie bez randomizacji (n = 17) + 1 metaanaliza (14 RCT preparatów ziołowych) jako kontekstniejednoznacznebardzo niskaNiepokój, stres i nastrójzdrowi młodzi dorośli z uczelni z co najmniej łagodnymi objawami lęku, depresji i stresu w skali DASS-211 małe RCT naprzemienne (n = 36) + 1 przegląd systematyczny (52 badania różnych roślin)efekt korzystnybardzo niska

Podstawowe informacje

Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus) to pnącze, którego szyszki (kwiatostany żeńskie) są surowcem browarniczym i zielarskim. Zawierają m.in. gorzkie kwasy oraz prenyloflawonoidy: ksantohumol, izoksantohumol i 8-prenylonaryngeninę (8-PN), silny fitoestrogen, czyli związek roślinny działający podobnie do estrogenów. Izoksantohumol może być przekształcany w 8-PN przez bakterie jelitowe.

W badaniach u ludzi stosowano wyciągi z szyszek (najczęściej w gotowych połączeniach z kozłkiem lekarskim, Valeriana officinalis), wyciągi standaryzowane na 8-PN oraz wyodrębnione frakcje gorzkich kwasów.

Wyniki badań

Sen: połączenie z kozłkiem lekarskim (walerianą)

niejednoznaczneniskadorośli z łagodną bezsennością, bezsennością nieorganiczną lub okazjonalnymi problemami ze snem

Efektu tych preparatów nie można przypisać samemu chmielowi. W 4-tygodniowym RCT u osób z bezsennością nieorganiczną połączenie 500 mg wyciągu z kozłka ze 120 mg wyciągu z chmielu skróciło latencję snu względem placebo, a sam wyciąg z kozłka nie różnił się od placebo (badanie nie obejmowało grupy przyjmującej sam chmiel). W RCT u 184 dorosłych z łagodną bezsennością połączenie przyjmowane przez 28 dni dało niewielką poprawę subiektywną, w większości porównań nieistotną względem placebo, bez różnic w polisomnografii. W RCT u 40 osób z okazjonalnymi problemami ze snem sen mierzony opaską był dłuższy niż po placebo o 21,7 minuty na dobę (analiza eksploracyjna), a u 42 osób źle śpiących jednorazowa dawka płynnego wyciągu wydłużyła sen w zapisie EEG.[1–4]

4 RCT (3 z nich: n = 40, 42 i 184)

Objawy menopauzy (uderzenia gorąca)

niejednoznaczneniskakobiety w okresie menopauzy (w jednym badaniu z wczesnymi objawami menopauzy, w badaniu połączenia z soją z umiarkowanymi lub ciężkimi objawami)

W 12-tygodniowym RCT u 67 kobiet wyciąg standaryzowany na 100 µg 8-PN dziennie był lepszy od placebo w indeksie Kuppermana po 6 tygodniach, ale nie po 12, dawka 250 µg działała słabiej, a objawy zmniejszyły się także po placebo; wynik uderzeń gorąca po 6 tygodniach był niższy w obu grupach wyciągu. W 16-tygodniowym badaniu naprzemiennym u 36 kobiet (100 µg 8-PN dziennie) ogólna ocena skuteczności nie była istotna, a przewaga wyciągu pojawiła się dopiero w drugim okresie. W RCT u 120 kobiet z wczesnymi objawami menopauzy tabletki z chmielem (streszczenie nie podaje dawki) przez 12 tygodni wiązały się z niższym wynikiem w skali Greene’a i mniejszą liczbą uderzeń gorąca niż placebo. Połączenie wyciągów z soi i chmielu (190 mg, 78 kobiet) obniżyło indeks Kuppermana o 20,61 vs 14,80 pkt po placebo, czego nie można przypisać samemu chmielowi; autorzy przeglądów z 2013 i 2014 r. oceniają wyniki badań chmielu i 8-PN jako niejednoznaczne lub sprzeczne.[8–13]

3 RCT wyciągu z chmielu (n = 36–120) + 1 RCT połączenia z soją (n = 78) + 2 przeglądy

Gęstość mineralna kości po menopauzie

niejednoznaczneniskakobiety po menopauzie z osteopenią, przyjmujące jednocześnie wapń i witaminę D3

W rocznym RCT 100 kobiet po menopauzie z osteopenią przyjmowało wapń z witaminą D3 oraz wyciąg z chmielu standaryzowany na 8-PN albo placebo. Gęstość mineralna kości całego ciała wzrosła w grupie wyciągu o 1,8% względem stanu wyjściowego, ale różnica względem placebo (1,0%) nie była istotna statystycznie (p = 0,08); wzrost o co najmniej 1% występował częściej niż po placebo (OR 2,41).[14]

1 RCT (n = 100, 48 tygodni)

Funkcje poznawcze i nastrój: gorzkie kwasy chmielowe (MHBA)

niejednoznaczneniskadorośli w wieku 45–69 lat z subiektywnym poczuciem pogorszenia funkcji poznawczych

Badano wyodrębnioną frakcję tzw. dojrzałych gorzkich kwasów chmielowych (MHBA), a nie typowy wyciąg z szyszek. W RCT u 60 osób w wieku 45–64 lat dawka 35 mg/d przez 12 tygodni wiązała się z większą poprawą płynności słownej po 6 tygodniach, niższym wynikiem w teście Stroopa po 12 tygodniach oraz mniejszym subiektywnym zmęczeniem i lękiem niż placebo. W RCT u 100 osób w wieku 45–69 lat wynik testu uwagi podzielnej (SDMT) po 12 tygodniach był wyższy niż po placebo (p = 0,045), a poprawę pamięci stwierdzono tylko w analizie podgrup.[17, 18]

2 RCT (n = 60 i n = 100, po 12 tygodni)

Sen: preparaty z chmielem bez kozłka

niejednoznacznebardzo niskadorośli w wieku 25–65 lat z przewlekłą bezsennością pierwotną; pielęgniarki pracujące zmianowo

W cytowanych pracach chmiel nie był jedynym składnikiem. W miesięcznym RCT u dorosłych z przewlekłą bezsennością suplement z wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi i wyciągiem z chmielu nie różnił się od placebo w ocenie jakości snu (poprawa u 65% i 62% badanych) ani w aktygrafii. U 17 pielęgniarek piwo bezalkoholowe z chmielem (333 ml do kolacji przez 14 dni) wiązało się z krótszą latencją snu (12,0 vs 20,5 minuty) i niższym wynikiem lęku niż okres bez piwa, ale badanie nie miało randomizacji ani placebo. W metaanalizie 14 RCT preparatów ziołowych w bezsenności (1602 osoby) jedynymi preparatami jednoskładnikowymi były kozłek, rumianek, kava i wuling.[5–7]

1 RCT preparatu wieloskładnikowego + 1 badanie bez randomizacji (n = 17) + 1 metaanaliza (14 RCT preparatów ziołowych) jako kontekst

Niepokój, stres i nastrój

efekt korzystnybardzo niskazdrowi młodzi dorośli z uczelni z co najmniej łagodnymi objawami lęku, depresji i stresu w skali DASS-21

W pilotażowym RCT naprzemiennym 36 młodych dorosłych (31 kobiet, średni wiek 24,7 roku) przyjmowało suchy wyciąg z chmielu (2 kapsułki po 0,2 g raz dziennie) lub placebo w dwóch okresach 4-tygodniowych. Po wyciągu wyniki lęku (z 9,2 do 5,1 pkt), depresji (z 11,9 do 9,2 pkt) i stresu (z 19,1 do 11,6 pkt) w skali DASS-21 spadły bardziej niż po placebo, bez zmian porannego stężenia kortyzolu. W przeglądzie systematycznym 52 badań roślin pod kątem hormonów osi stresu chmiel był jedną z ocenianych roślin, a wpływ większości z nich autorzy uznali za niejasny.[15, 16]

1 małe RCT naprzemienne (n = 36) + 1 przegląd systematyczny (52 badania różnych roślin)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W badaniach snu chmiel podawano z kozłkiem: 120 mg wyciągu z chmielu z 500 mg wyciągu z kozłka przez 4 tygodnie, 2 tabletki na noc z wyciągami z kozłka (187 mg) i chmielu (41,9 mg) przez 28 dni albo jednorazowo 2 ml płynnego wyciągu. W objawach menopauzy stosowano wyciągi standaryzowane na 100 lub 250 µg 8-PN dziennie przez 8–12 tygodni oraz 190 mg połączenia wyciągów z soi i chmielu. W badaniu nastroju podawano 2 kapsułki po 0,2 g suchego wyciągu dziennie przez 4 tygodnie, a frakcję MHBA w dawce 35 mg/d przez 12 tygodni. Syntetyczną 8-PN w badaniu farmakokinetycznym podawano jednorazowo w dawkach 50–750 mg.[1, 2, 4, 8, 9, 11, 15, 17, 19]

Bezpieczeństwo

W cytowanych RCT nie opisano poważnych zdarzeń niepożądanych; w badaniu połączenia z kozłkiem (184 osoby) nie wystąpiła bezsenność z odbicia po odstawieniu, a w badaniu połączenia z soją (78 kobiet) grubość endometrium i profil hormonalny się nie zmieniły. Pojedyncze dawki syntetycznej 8-PN (50–750 mg) były dobrze tolerowane przez kobiety po menopauzie, ale dawka 750 mg obniżyła stężenie hormonu luteinizującego (LH) o 16,7%, co wskazuje na ogólnoustrojowe działanie hormonalne. Autorzy przeglądu z 2013 r. podają, że 8-PN działa estrogennie także na gruczoł sutkowy, a danych o bezpieczeństwie jest mało. U 16 kobiet przyjmujących standaryzowany wyciąg z chmielu przez 2 tygodnie nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP2C9, CYP1A2, CYP2D6 i CYP3A4/5. Jednorazowa dawka 500 mg gorzkiego wyciągu z chmielu u 19 mężczyzn nieznacznie, ale istotnie nasiliła subiektywne dolegliwości żołądkowo-jelitowe (np. nudności, wzdęcia), a po kapsułkach uwalnianych w żołądku zgłaszano łagodne do ciężkich objawy żołądkowo-jelitowe. W holenderskiej bazie zgłoszeń działań niepożądanych produktów o przypuszczalnym działaniu fitoestrogennym (67 zgłoszeń) chmiel występował w 32,8% z nich. Cytowane prace nie obejmują kobiet w ciąży ani karmiących piersią.[2, 11, 12, 19–22]

Ograniczenia dowodów

Cytowane badania u ludzi są małe (od 16 do 184 osób), trwały od jednej dawki do 48 tygodni i dotyczą różnych postaci chmielu; cytowane prace nie obejmują metaanaliz badań samego chmielu. W przeglądzie z 2005 r. zauważono, że uspokajające działanie chmielu nie zostało dokładnie zbadane, a w przeglądzie zakresu 51 RCT preparatów bez recepty wyniki w bezsenności oceniono jako obiecujące, ale niejednoznaczne. W badaniach objawów menopauzy wyraźna poprawa występowała także po placebo. Ilość 8-PN powstającej w organizmie zależy od bakterii jelitowych: w badaniu u 50 kobiet po menopauzie 60% wytwarzało jej mało, a 15% dużo, przy dużej zmienności międzyosobniczej.[2, 4, 8, 9, 14, 20, 23–25]

Źródła

  1. RCT A randomized, double blind, placebo-controlled, prospective clinical study to demonstrate clinical efficacy of a fixed valerian hops extract combination (Ze 91019) in patients suffering from non-organic sleep disorder. Phytotherapy research : PTR, 2007. PubMed 17486686 · DOI
  2. RCT Valerian-hops combination and diphenhydramine for treating insomnia: a randomized placebo-controlled clinical trial. Sleep, 2005. PubMed 16335333 · DOI
  3. RCT (badanie wykonalności) Effects of a Valerian-Hops Extract Combination (Ze 91019) on Sleep Duration and Daytime Cognitive and Psychological Parameters in Occasional Insomnia: A Randomized Controlled Feasibility Trial. Brain and behavior, 2025. PubMed 40462685 · DOI
  4. RCT Sleep improving effects of a single dose administration of a valerian/hops fluid extract - a double blind, randomized, placebo-controlled sleep-EEG study in a parallel design using electrohypnograms. European journal of medical research, 2008. PubMed 18559301
  5. RCT A dietary supplement to improve the quality of sleep: a randomized placebo controlled trial. BMC complementary and alternative medicine, 2010. PubMed 20569455 · DOI
  6. badanie kliniczne bez randomizacji The sedative effect of non-alcoholic beer in healthy female nurses. PloS one, 2012. PubMed 22815680 · DOI
  7. przegląd systematyczny z metaanalizą Herbal medicine for insomnia: A systematic review and meta-analysis. Sleep medicine reviews, 2015. PubMed 25644982 · DOI
  8. RCT A first prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled study on the use of a standardized hop extract to alleviate menopausal discomforts. Maturitas, 2006. PubMed 16321485 · DOI
  9. RCT naprzemienne A randomized, double-blind, placebo-controlled, cross-over pilot study on the use of a standardized hop extract to alleviate menopausal discomforts. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2010. PubMed 20167461 · DOI
  10. RCT The effect of Hop (Humulus lupulus L.) on early menopausal symptoms and hot flashes: A randomized placebo-controlled trial. Complementary therapies in clinical practice, 2016. PubMed 25982391 · DOI
  11. RCT Efficacy and Safety of a Standardized Soy and Hop Extract on Menopausal Symptoms: A 12-Week, Multicenter, Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial. Journal of alternative and complementary medicine (New York, N.Y.), 2021. PubMed 34399063 · DOI
  12. przegląd Hop extracts and hop substances in treatment of menopausal complaints. Planta medica, 2013. PubMed 23512496 · DOI
  13. przegląd Herbal preparations for the menopause: beyond isoflavones and black cohosh. Maturitas, 2014. PubMed 24314619 · DOI
  14. RCT Effect of a Hop Extract Standardized in 8-Prenylnaringenin on Bone Health and Gut Microbiome in Postmenopausal Women with Osteopenia: A One-Year Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Nutrients, 2023. PubMed 37375599 · DOI
  15. RCT naprzemienne (pilotażowe) Effects of a hops (Humulus lupulus L.) dry extract supplement on self-reported depression, anxiety and stress levels in apparently healthy young adults: a randomized, placebo-controlled, double-blind, crossover pilot study. Hormones (Athens, Greece), 2017. PubMed 28742505 · DOI
  16. przegląd systematyczny Modulation of the hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis by plants and phytonutrients: a systematic review of human trials. Nutritional neuroscience, 2022. PubMed 33650944 · DOI
  17. RCT Effects of Hop Bitter Acids, Bitter Components in Beer, on Cognition in Healthy Adults: A Randomized Controlled Trial. Journal of agricultural and food chemistry, 2020. PubMed 31808686 · DOI
  18. RCT Supplementation with Matured Hop Bitter Acids Improves Cognitive Performance and Mood State in Healthy Older Adults with Subjective Cognitive Decline. Journal of Alzheimer's disease : JAD, 2020. PubMed 32474473 · DOI
  19. RCT (farmakokinetyka, zwiększanie dawki) Pharmacokinetics and systemic endocrine effects of the phyto-oestrogen 8-prenylnaringenin after single oral doses to postmenopausal women. British journal of clinical pharmacology, 2006. PubMed 16934044 · DOI
  20. badanie kliniczne fazy I (interakcje z lekami) Pharmacokinetic Interactions of a Hop Dietary Supplement with Drug Metabolism in Perimenopausal and Postmenopausal Women. Journal of agricultural and food chemistry, 2020. PubMed 32285669 · DOI
  21. RCT naprzemienne An extract of hops (Humulus lupulus L.) modulates gut peptide hormone secretion and reduces energy intake in healthy-weight men: a randomized, crossover clinical trial. The American journal of clinical nutrition, 2022. PubMed 35102364 · DOI
  22. analiza baz zgłoszeń działań niepożądanych i przegląd zakresu Analysis of Safety Concerns on Herbal Products with Assumed Phytoestrogenic Activity. Pharmaceuticals (Basel, Switzerland), 2023. PubMed 37631050 · DOI
  23. przegląd Medicinal plants for insomnia: a review of their pharmacology, efficacy and tolerability. Journal of psychopharmacology (Oxford, England), 2005. PubMed 15982998 · DOI
  24. przegląd zakresu (scoping review) RCT Over-the-counter products for insomnia in adults: A scoping review of randomised controlled trials. Sleep medicine, 2025. PubMed 40054227 · DOI
  25. badanie interwencyjne (metabolizm) Microbial and dietary factors associated with the 8-prenylnaringenin producer phenotype: a dietary intervention trial with fifty healthy post-menopausal Caucasian women. The British journal of nutrition, 2007. PubMed 17521469 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 26.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.