Co mówią badania

Siarczan chondroityny: co mówią badania naukowe

Siarczan chondroityny badano głównie u osób z chorobą zwyrodnieniową stawów, przede wszystkim kolanowych: pod kątem bólu, sprawności i zwężania szpary stawowej, samodzielnie i w połączeniu z glukozaminą. W metaanalizach większe efekty dawały małe i finansowane przez przemysł badania oraz badania preparatu o jakości farmaceutycznej, a w dużych badaniach różnice wobec placebo były niewielkie lub nieistotne.

25prac w źródłach
6badanych obszarów
6niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Siarczan chondroityny w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Badania obserwacyjne: zawał serca i śmiertelnośćdorośli w wieku 40–99 lat w bazie danych (badanie kliniczno-kontrolne) oraz dorośli z ogólnokrajowej kohorty NHANES w USA; bez przydziału losowego do suplementacji2 badania obserwacyjne (23 585 przypadków i 117 405 kontroli; n = 16 686)niejednoznacznebardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: ból i sprawność w chorobie zwyrodnieniowej stawów (metaanalizy)dorośli z chorobą zwyrodnieniową stawów, głównie kolanowych, rzadziej biodrowych i rąk; leczenie pod nadzorem lekarza4 metaanalizy (przegląd Cochrane: 43 RCT, 9110 osób; 20 RCT, n = 3846; 69 RCT 20 suplementów; 28 RCT trwających co najmniej 12 miesięcy)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: preparat farmaceutyczny, jakość badań i sponsorowaniedorośli z objawową chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych (w części badań także biodrowych), pod nadzorem lekarza1 metaanaliza (18 RCT) + 2 metaanalizy sieciowe (10 dużych RCT, n = 3803; 80 RCT) + 2 RCT (n = 604 i n = 1583)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: zwężenie szpary stawowejdorośli z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego (w metaanalizach także innych stawów), głównie badania 2-letnie z oceną RTG, pod nadzorem lekarzaprzegląd Cochrane (2 RCT dla tego wyniku) + 3 metaanalizy + 3 RCT (n = 622, 572 i 605)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: połączenie z glukozaminądorośli z objawową chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego, pod nadzorem lekarza2 metaanalizy (w tym 8 RCT, n = 3793) + 4 RCT (n = 164–1583)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: choroba zwyrodnieniowa stawów rąkdorośli z objawową chorobą zwyrodnieniową stawów rąk, pod nadzorem lekarza2 RCT (n = 162 i n = 119) + 1 przegląd systematycznyniejednoznaczneniska

Podstawowe informacje

Siarczan chondroityny (chondroitin sulfate) to glikozaminoglikan, czyli długi łańcuch cukrowy, naturalnie występujący w chrząstce stawowej. Pozyskuje się go z tkanek różnych gatunków zwierząt lądowych i morskich (np. z chrząstki rekina); dostępna jest też chondroityna pochodzenia niezwierzęcego. Budowa, masa cząsteczkowa i czystość zależą od surowca i sposobu oczyszczania.

Występuje jako lek o jakości farmaceutycznej i jako składnik suplementów diety, często razem z glukozaminą. W przeglądach zalicza się go do objawowych leków o powolnym działaniu w chorobie zwyrodnieniowej stawów (SYSADOA, symptomatic slow-acting drugs for osteoarthritis). Opisane niżej badania kliniczne dotyczą osób chorych.

Wyniki badań

Badania obserwacyjne: zawał serca i śmiertelność

niejednoznacznebardzo niskadorośli w wieku 40–99 lat w bazie danych (badanie kliniczno-kontrolne) oraz dorośli z ogólnokrajowej kohorty NHANES w USA; bez przydziału losowego do suplementacji

W badaniu kliniczno-kontrolnym obecne stosowanie chondroityny wiązało się z mniejszym ryzykiem zawału serca (skorygowany OR 0,57; 95% CI 0,46–0,72), ale nie u osób o niskim ryzyku sercowo-naczyniowym. W kohorcie NHANES (16 686 osób, mediana obserwacji 107 miesięcy) przyjmowanie glukozaminy z chondroityną przez co najmniej rok wiązało się z niższą śmiertelnością ogólną (HR 0,73) i sercowo-naczyniową (HR 0,42). To badania obserwacyjne, nie badania suplementacji: nie pozwalają ustalić związku przyczynowego.[21, 22]

2 badania obserwacyjne (23 585 przypadków i 117 405 kontroli; n = 16 686)

Kontekst medyczny: ból i sprawność w chorobie zwyrodnieniowej stawów (metaanalizy)

niejednoznaczneniskadorośli z chorobą zwyrodnieniową stawów, głównie kolanowych, rzadziej biodrowych i rąk; leczenie pod nadzorem lekarza

W przeglądzie Cochrane (43 RCT, 4962 osoby z chondroityną i 4148 w grupach kontrolnych) wynik bólu (skala 0–100) w badaniach krótszych niż 6 miesięcy był o 10% niższy niż po placebo (8 badań; niska pewność dowodów; I² = 70%), ale korzyść stawała się niepewna po ograniczeniu analizy do badań z właściwym ukryciem przydziału, dużych (ponad 200 osób) lub bez finansowania przemysłu. W metaanalizie 20 RCT (n = 3846) trzy duże badania z analizą zgodną z zamiarem leczenia dały różnicę 0,6 mm na 10-centymetrowej skali VAS. W metaanalizie badań trwających co najmniej 12 miesięcy ból nie różnił się istotnie od placebo (SMD −0,06; 95% CI −0,15 do 0,03), a w przeglądzie 69 RCT suplementów poprawa bólu po chondroitynie była istotna statystycznie, ale o niejasnym znaczeniu klinicznym.[1–4]

4 metaanalizy (przegląd Cochrane: 43 RCT, 9110 osób; 20 RCT, n = 3846; 69 RCT 20 suplementów; 28 RCT trwających co najmniej 12 miesięcy)

Kontekst medyczny: preparat farmaceutyczny, jakość badań i sponsorowanie

niejednoznaczneniskadorośli z objawową chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych (w części badań także biodrowych), pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 18 RCT efekt na ból był skrajnie niejednorodny (SMD −0,63; I² = 94%); w badaniach o niskim ryzyku błędu preparat farmaceutyczny jednego producenta (IBSA) dawał SMD −0,25, a pozostałe preparaty −0,08 (95% CI −0,19 do 0,02). W metaanalizie sieciowej 10 badań z ponad 200 uczestnikami różnica bólu wobec placebo wyniosła −0,3 cm na skali 10 cm (95% CrI −0,7 do 0,0), poniżej progu znaczenia klinicznego, a badania niezależne od przemysłu dawały mniejsze efekty niż finansowane komercyjnie. W RCT CONCEPT (604 osoby, 800 mg/d preparatu farmaceutycznego przez 6 miesięcy) ból na skali VAS zmniejszył się o 42,6 mm wobec 33,3 mm po placebo i 39,5 mm po celekoksybie, a w metaanalizie sieciowej badań 6-miesięcznych chondroityna klasy farmaceutycznej zmniejszała ból (SMD −0,26). W RCT GAIT (1583 osoby, 1200 mg/d przez 24 tygodnie) odsetek osób z co najmniej 20-procentowym zmniejszeniem bólu był o 5,3 punktu procentowego wyższy niż po placebo, bez istotności statystycznej.[5–9]

1 metaanaliza (18 RCT) + 2 metaanalizy sieciowe (10 dużych RCT, n = 3803; 80 RCT) + 2 RCT (n = 604 i n = 1583)

Kontekst medyczny: zwężenie szpary stawowej

niejednoznaczneniskadorośli z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego (w metaanalizach także innych stawów), głównie badania 2-letnie z oceną RTG, pod nadzorem lekarza

W RCT STOPP (622 osoby, 800 mg/d przez 2 lata) minimalna szerokość szpary stawowej zmniejszyła się o 0,07 mm wobec 0,31 mm po placebo (progresja o co najmniej 0,25 mm: 28% wobec 41% osób). W metaanalizie trzech 2-letnich RCT różnica wyniosła 0,13 mm (95% CI 0,06–0,19), w przeglądzie Cochrane utrata szerokości szpary była o 4,7% mniejsza (2 badania, wysoka pewność dowodów według autorów), a w przeglądzie 69 RCT suplementów efekt był istotny statystycznie, ale nieistotny klinicznie (wielkość efektu −0,30). W badaniach GAIT (572 osoby, 1200 mg/d) i LEGS (605 osób, 800 mg/d) sama chondroityna nie różniła się istotnie od placebo, a w metaanalizie sieciowej dużych badań różnice były znikome.[1, 4, 6, 10–13]

przegląd Cochrane (2 RCT dla tego wyniku) + 3 metaanalizy + 3 RCT (n = 622, 572 i 605)

Kontekst medyczny: połączenie z glukozaminą

niejednoznaczneniskadorośli z objawową chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego, pod nadzorem lekarza

W GAIT połączenie chondroityny (1200 mg/d) z glukozaminą (1500 mg/d) nie różniło się istotnie od placebo w całej grupie (P = 0,09), a w analizie eksploracyjnej osób z bólem umiarkowanym lub silnym odsetek odpowiedzi wyniósł 79,2% wobec 54,3%. W RCT u 164 osób z takim bólem połączenie zmniejszyło ból mniej niż placebo (−11,8 wobec −20,5 mm w populacji mITT), w RCT MOVES (606 osób, bez grupy placebo) było nie gorsze od celekoksybu, a w LEGS wiązało się z mniejszym zwężeniem szpary o 0,10 mm, bez różnic w bólu. Metaanalizy są sprzeczne: w jednej połączenie nie zmniejszało bólu w skali VAS (WMD −0,28 mm), w drugiej (8 RCT) poprawiało całkowity wynik WOMAC wobec placebo (MD −12,04), bez różnic w VAS. Badania połączeń nie wyodrębniają udziału samej chondroityny.[9, 13–17]

2 metaanalizy (w tym 8 RCT, n = 3793) + 4 RCT (n = 164–1583)

Kontekst medyczny: choroba zwyrodnieniowa stawów rąk

niejednoznaczneniskadorośli z objawową chorobą zwyrodnieniową stawów rąk, pod nadzorem lekarza

W jednoośrodkowym RCT (162 osoby, wysoko oczyszczony siarczan chondroityny 800 mg/d przez 6 miesięcy) ból ręki zmniejszył się o 8,7 mm na skali VAS bardziej niż po placebo, a funkcja ręki poprawiła się bardziej (różnica w skali FIHOA −2,14); siła chwytu i zużycie paracetamolu się nie różniły. W 3-letnim RCT u 119 osób (3 × 400 mg/d) mniej osób miało nowe stawy palców w nadżerkowej postaci choroby. W przeglądzie systematycznym przygotowanym do zaleceń EULAR korzystne wyniki chondroityny pochodziły z pojedynczych badań, a żadna z ocenianych metod nie spowolniła postępu zmian w RTG.[18–20]

2 RCT (n = 162 i n = 119) + 1 przegląd systematyczny

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W badaniach choroby zwyrodnieniowej stawów stosowano najczęściej 800 mg siarczanu chondroityny na dobę, zwykle raz dziennie (CONCEPT, STOPP, LEGS, badanie stawów rąk) lub 1200 mg/d, także jako 3 × 400 mg (GAIT, 3-letnie badanie stawów palców). W połączeniu z glukozaminą podawano zwykle 1200 mg chondroityny i 1500 mg glukozaminy na dobę, jednorazowo lub w 3 dawkach (MOVES: 3 × 400 mg chondroityny i 3 × 500 mg chlorowodorku glukozaminy). W przeglądzie Cochrane czas trwania badań wynosił od 1 miesiąca do 3 lat.[1, 7, 9, 10, 13–15, 18, 19]

Bezpieczeństwo

W przeglądzie Cochrane chondroityna nie zwiększała liczby działań niepożądanych ani rezygnacji z ich powodu, a poważne działania niepożądane były rzadsze niż w grupach kontrolnych (Peto OR 0,40; 95% CI 0,19–0,82; 6 badań); autorzy zaznaczają, że działania niepożądane raportowano niekompletnie. W metaanalizie 12 RCT ryzyko jakiegokolwiek działania niepożądanego było podobne jak po placebo (RR 0,99; 95% CI 0,76–1,31), a w metaanalizie pełnych raportów bezpieczeństwa chondroityna nie wiązała się z częstszymi działaniami niepożądanymi żadnego typu. W przeglądzie dotyczącym suplementów i krwawień połączenie chondroityny z glukozaminą wymieniono wśród preparatów związanych z ryzykiem krwawienia u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe. Cytowane prace dotyczą dorosłych i nie obejmują kobiet w ciąży ani karmiących piersią.[1, 2, 23, 24]

Ograniczenia dowodów

Wyniki są bardzo niejednorodne, a autorzy przeglądu Cochrane ocenili większość badań jako niskiej jakości. Mniejsze, gorzej zaprojektowane i finansowane przez przemysł badania dawały większe efekty niż duże badania niezależne. W analizie 25 suplementów diety z 8 krajów europejskich w porównaniu z 2 lekami w ponad 19 produktach zawartość chondroityny i glukozaminy była niższa od deklarowanej (nawet o 60,3%), wszystkie zawierały domieszkę siarczanu keratanu, a w ponad 32% stwierdzono chondroitynę mieszanego pochodzenia zwierzęcego; wyników badań preparatów farmaceutycznych nie można więc wprost przenosić na suplementy. Autorzy dwóch metaanaliz uznali wpływ chondroityny na strukturę stawu za istotny statystycznie, ale o wątpliwym znaczeniu klinicznym.[1–4, 6, 25]

Źródła

  1. przegląd systematyczny z metaanalizą Chondroitin for osteoarthritis. The Cochrane database of systematic reviews, 2015. PubMed 25629804 · DOI
  2. metaanaliza Meta-analysis: chondroitin for osteoarthritis of the knee or hip. Annals of internal medicine, 2007. PubMed 17438317 · DOI
  3. przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową The Efficacy and Safety of Disease-Modifying Osteoarthritis Drugs for Knee and Hip Osteoarthritis-a Systematic Review and Network Meta-Analysis. Journal of general internal medicine, 2021. PubMed 33846938 · DOI
  4. przegląd systematyczny z metaanalizą Dietary supplements for treating osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. British journal of sports medicine, 2018. PubMed 29018060 · DOI
  5. przegląd systematyczny z metaanalizą Efficacy of Chondroitin Sulfate in Patients with Knee Osteoarthritis: A Comprehensive Meta-Analysis Exploring Inconsistencies in Randomized, Placebo-Controlled Trials. Advances in therapy, 2019. PubMed 30879253 · DOI
  6. metaanaliza sieciowa Effects of glucosamine, chondroitin, or placebo in patients with osteoarthritis of hip or knee: network meta-analysis. BMJ (Clinical research ed.), 2010. PubMed 20847017 · DOI
  7. RCT Pharmaceutical-grade Chondroitin sulfate is as effective as celecoxib and superior to placebo in symptomatic knee osteoarthritis: the ChONdroitin versus CElecoxib versus Placebo Trial (CONCEPT). Annals of the rheumatic diseases, 2017. PubMed 28533290 · DOI
  8. przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową Symptomatic Efficacy of Pharmacological Treatments for Knee Osteoarthritis: A Systematic Review and a Network Meta-Analysis with a 6-Month Time Horizon. Drugs, 2020. PubMed 33074440 · DOI
  9. RCT Glucosamine, chondroitin sulfate, and the two in combination for painful knee osteoarthritis. The New England journal of medicine, 2006. PubMed 16495392 · DOI
  10. RCT Long-term effects of chondroitins 4 and 6 sulfate on knee osteoarthritis: the study on osteoarthritis progression prevention, a two-year, randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Arthritis and rheumatism, 2009. PubMed 19180484 · DOI
  11. metaanaliza Structure-modifying effects of chondroitin sulfate in knee osteoarthritis: an updated meta-analysis of randomized placebo-controlled trials of 2-year duration. Osteoarthritis and cartilage, 2010. PubMed 20399895 · DOI
  12. RCT (badanie dodatkowe GAIT) The effect of glucosamine and/or chondroitin sulfate on the progression of knee osteoarthritis: a report from the glucosamine/chondroitin arthritis intervention trial. Arthritis and rheumatism, 2008. PubMed 18821708 · DOI
  13. RCT Glucosamine and chondroitin for knee osteoarthritis: a double-blind randomised placebo-controlled clinical trial evaluating single and combination regimens. Annals of the rheumatic diseases, 2015. PubMed 24395557 · DOI
  14. RCT Combined Treatment With Chondroitin Sulfate and Glucosamine Sulfate Shows No Superiority Over Placebo for Reduction of Joint Pain and Functional Impairment in Patients With Knee Osteoarthritis: A Six-Month Multicenter, Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial. Arthritis & rheumatology (Hoboken, N.J.), 2017. PubMed 27477804 · DOI
  15. RCT Combined chondroitin sulfate and glucosamine for painful knee osteoarthritis: a multicentre, randomised, double-blind, non-inferiority trial versus celecoxib. Annals of the rheumatic diseases, 2016. PubMed 25589511 · DOI
  16. przegląd systematyczny z metaanalizą Effect of glucosamine and chondroitin sulfate in symptomatic knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Rheumatology international, 2018. PubMed 29947998 · DOI
  17. przegląd systematyczny z metaanalizą Efficacy and safety of the combination of glucosamine and chondroitin for knee osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. Archives of orthopaedic and trauma surgery, 2023. PubMed 35024906 · DOI
  18. RCT Symptomatic effects of chondroitin 4 and chondroitin 6 sulfate on hand osteoarthritis: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial at a single center. Arthritis and rheumatism, 2011. PubMed 21898340 · DOI
  19. RCT Chondroitin sulfate: S/DMOAD (structure/disease modifying anti-osteoarthritis drug) in the treatment of finger joint OA. Osteoarthritis and cartilage, 1998. PubMed 9743818 · DOI
  20. przegląd systematyczny Efficacy and safety of non-pharmacological, pharmacological and surgical treatment for hand osteoarthritis: a systematic literature review informing the 2018 update of the EULAR recommendations for the management of hand osteoarthritis. RMD open, 2018. PubMed 30402266 · DOI
  21. badanie kliniczno-kontrolne zagnieżdżone w kohorcie Risk of acute myocardial infarction among new users of chondroitin sulfate: A nested case-control study. PloS one, 2021. PubMed 34252115 · DOI
  22. badanie kohortowe Glucosamine/Chondroitin and Mortality in a US NHANES Cohort. Journal of the American Board of Family Medicine : JABFM, 2020. PubMed 33219063 · DOI
  23. przegląd systematyczny z metaanalizą Safety of Symptomatic Slow-Acting Drugs for Osteoarthritis: Outcomes of a Systematic Review and Meta-Analysis. Drugs & aging, 2019. PubMed 31073924 · DOI
  24. przegląd Dietary supplements and bleeding. Proceedings (Baylor University. Medical Center), 2022. PubMed 36304597 · DOI
  25. analiza laboratoryjna produktów European chondroitin sulfate and glucosamine food supplements: A systematic quality and quantity assessment compared to pharmaceuticals. Carbohydrate polymers, 2019. PubMed 31320062 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.