Co mówią badania

Fosfatydyloseryna: co mówią badania naukowe

Fosfatydyloserynę badano głównie w zakresie pamięci u osób starszych, otępienia, stresu, wysiłku i ADHD u dzieci. Starsze badania postaci z kory mózgowej bydła wskazywały na lepsze wyniki testów pamięci, ale w dwóch RCT postaci sojowej u osób ze skargami na pamięć wyniki w całych grupach nie różniły się od placebo, a w metaanalizie u dzieci z ADHD odnotowano mniejszą nieuwagę przy niskiej jakości dowodów.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
1brak efektu
7niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 26.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Fosfatydyloseryna w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Pamięć u osób starszych ze skargami na pamięćosoby starsze (w RCT z PS sojową: powyżej 57 lat oraz 50–69 lat) z zaburzeniami pamięci związanymi z wiekiem (AAMI) lub skargami na pamięć, bez otępienia; w jednym badaniu uczestników opisano jako osoby z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi1 badanie kontrolowane placebo z PS z kory mózgowej bydła (n = 149) + 2 RCT z PS sojową (n = 120 i n = 78)niejednoznaczneniskaFosfatydyloseryna z kwasami omega-3: pamięć u osób starszych i stres przewlekłyosoby starsze bez otępienia ze skargami na pamięć; zdrowi mężczyźni w wieku 30–60 lat2 RCT (n = 157, 2 publikacje, i n = 60)niejednoznaczneniskaFunkcje poznawcze u zdrowych dzieci (fosfatydyloseryna ze słonecznika)zdrowe dzieci w wieku 8–12 lat1 RCTbrak efektuniskaStres psychiczny: kortyzol i samopoczuciezdrowi dorośli poddani laboratoryjnemu testowi stresu (Trier Social Stress Test) lub stresującemu zadaniu arytmetycznemu2 RCT sojowego kompleksu PS z kwasem fosfatydowym (n = 80 i n = 75) + 1 badanie samej PSniejednoznaczneniskaWysiłek fizyczny: kortyzol i wydolnośćzdrowi mężczyźni, w tym aktywni fizycznie (badania z udziałem 9–14 osób)3 małe badania kontrolowane placebo (n = 9–14) + 1 przeglądniejednoznacznebardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: łagodne zaburzenia poznawcze i otępienieosoby starsze z otępieniem, w tym z chorobą Alzheimera, lub z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI); leczenie pod nadzorem lekarza1 sieciowa metaanaliza (29 RCT, n = 2000) + 4 RCT (n = 33–494)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: ADHD u dziecidzieci i młodzież do 18 lat z rozpoznanym ADHD; leczenie pod nadzorem lekarza1 metaanaliza (3 RCT, n = 216) + 1 przegląd systematyczny (11 badań, w tym 5 u dzieci z ADHD) + 1 RCT (n = 36)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: ADHD u dzieci, fosfatydyloseryna z kwasami omega-3dzieci z ADHD, w tym dzieci i młodzież w wieku powyżej 6 i poniżej 16 lat z padaczką; leczenie pod nadzorem lekarza2 RCT (n = 200 i n = 74)niejednoznaczneniska

Podstawowe informacje

Fosfatydyloseryna (PS, ang. phosphatidylserine) to fosfolipid wewnętrznej warstwy błon komórkowych. Starsze badania dotyczyły PS z kory mózgowej bydła (BC-PS), a nowsze PS z soi (wytwarzanej enzymatycznie z lecytyny sojowej i L-seryny) lub ze słonecznika; autor przeglądu z 2006 r. uznał postać sojową za preferowaną ze względu na możliwość przeniesienia prionów z mózgu bydła.

Badano też preparaty PS z przyłączonymi kwasami omega-3 pochodzenia morskiego (PS-DHA, PS-Omega3; według ich autorów przyłączone długołańcuchowe kwasy omega-3 zawiera też BC-PS) oraz kompleks PS z kwasem fosfatydowym (PAS); ich wyniki opisujemy osobno. Lecytyna i fosfatydylocholina mają osobną monografię.

Wyniki badań

Pamięć u osób starszych ze skargami na pamięć

niejednoznaczneniskaosoby starsze (w RCT z PS sojową: powyżej 57 lat oraz 50–69 lat) z zaburzeniami pamięci związanymi z wiekiem (AAMI) lub skargami na pamięć, bez otępienia; w jednym badaniu uczestników opisano jako osoby z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi

W badaniu z 1991 r. (149 osób z AAMI, BC-PS 300 mg/d przez 12 tygodni) wyniki testów uczenia się i pamięci były lepsze niż po placebo, zwłaszcza u osób ze słabszymi wynikami wyjściowymi. PS sojowa (300 lub 600 mg/d przez 12 tygodni, 120 osób) nie zmieniła żadnego mierzonego wyniku w porównaniu z placebo. W RCT u 78 osób w wieku 50–69 lat (PS sojowa 100 lub 300 mg/d przez 6 miesięcy) wyniki testów poprawiły się podobnie we wszystkich grupach, także placebo; w podgrupie ze słabszymi wynikami wyjściowymi pamięć w grupach PS poprawiła się względem wartości wyjściowych, a w grupie placebo nie.[1–3]

1 badanie kontrolowane placebo z PS z kory mózgowej bydła (n = 149) + 2 RCT z PS sojową (n = 120 i n = 78)

Fosfatydyloseryna z kwasami omega-3: pamięć u osób starszych i stres przewlekły

niejednoznaczneniskaosoby starsze bez otępienia ze skargami na pamięć; zdrowi mężczyźni w wieku 30–60 lat

W RCT u 157 osób starszych ze skargami na pamięć (PS-DHA, czyli PS pochodzenia morskiego z przyłączonymi kwasami omega-3, 300 mg PS/d przez 15 tygodni) w całej grupie różnicę względem placebo opisano dla natychmiastowego odtwarzania słów, a inne miary pamięci poprawiły się w analizie post hoc u osób z lepszym stanem wyjściowym; autorzy określili badanie jako eksploracyjne. W RCT u 60 zdrowych mężczyzn omega-3 PS (12 tygodni; abstrakt nie podaje dawki ani pochodzenia PS) nie zmieniła miar stresu w całej grupie, a zmiany odnotowano tylko przy wysokim stresie przewlekłym. Żadne z tych badań nie oddziela działania PS od działania kwasów omega-3.[4–6]

2 RCT (n = 157, 2 publikacje, i n = 60)

Funkcje poznawcze u zdrowych dzieci (fosfatydyloseryna ze słonecznika)

brak efektuniskazdrowe dzieci w wieku 8–12 lat

Dzieci przez 12 tygodni otrzymywały 100 mg PS ze słonecznika dziennie lub placebo. W całej grupie nie stwierdzono różnic w funkcjach poznawczych, nastroju i śnie; w zaplanowanej analizie podgrupy dzieci ze słabszymi wynikami wyjściowymi lepszy był wynik jednego zadania pamięci wzrokowo-przestrzennej.[7]

1 RCT

Stres psychiczny: kortyzol i samopoczucie

niejednoznaczneniskazdrowi dorośli poddani laboratoryjnemu testowi stresu (Trier Social Stress Test) lub stresującemu zadaniu arytmetycznemu

W RCT u 80 osób sojowy kompleks PAS (400 mg/d przez 3 tygodnie) osłabił wzrost ACTH i kortyzolu po teście stresu, a w dawkach 600 i 800 mg/d nie. W RCT u 75 mężczyzn (6 tygodni) PAS z 400 mg PS i 400 mg kwasu fosfatydowego na dobę zmienił odpowiedź ACTH i kortyzolu tylko przy wysokim stresie przewlekłym, bez wpływu na psychologiczną reakcję na stres, a dawka 200 + 200 mg nie różniła się od placebo. Sama PS (300 mg/d przez miesiąc; abstrakt nie podaje jej pochodzenia ani liczby uczestników) wiązała się z mniejszym odczuwanym stresem i lepszym nastrojem tylko u młodych dorosłych z wyższym neurotyzmem.[13–15]

2 RCT sojowego kompleksu PS z kwasem fosfatydowym (n = 80 i n = 75) + 1 badanie samej PS

Wysiłek fizyczny: kortyzol i wydolność

niejednoznacznebardzo niskazdrowi mężczyźni, w tym aktywni fizycznie (badania z udziałem 9–14 osób)

BC-PS (800 mg/d przez 10 dni) osłabiła wzrost ACTH i kortyzolu po wysiłku u 9 mężczyzn, a w badaniu naprzemiennym u 10 mężczyzn (PS 600 mg/d przez 10 dni; abstrakt nie podaje pochodzenia PS) szczytowe stężenie kortyzolu było o 39% niższe niż po placebo. W RCT u 14 aktywnych mężczyzn PS sojowa (750 mg/d przez 10 dni) nie zmieniła kortyzolu, a czas jazdy do wyczerpania przy 85% VO2max wydłużył się z 7:51 do 9:51 min, bez zmian po placebo. Autor przeglądu z 2006 r. ocenił liczbę takich badań jako małą, a wyniki dotyczące kortyzolu jako niejednoznaczne.[16–19]

3 małe badania kontrolowane placebo (n = 9–14) + 1 przegląd

Kontekst medyczny: łagodne zaburzenia poznawcze i otępienie

niejednoznaczneniskaosoby starsze z otępieniem, w tym z chorobą Alzheimera, lub z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI); leczenie pod nadzorem lekarza

W największym RCT (494 osoby w wieku 65–93 lat z umiarkowanym lub ciężkim pogorszeniem funkcji poznawczych, BC-PS 300 mg/d przez 6 miesięcy) wyniki zachowania i pamięci były lepsze niż po placebo. W badaniu naprzemiennym u 33 osób z łagodnym otępieniem (BC-PS 300 mg/d, 8 tygodni) poprawiła się ogólna ocena kliniczna, ale nie skala otępienia ani testy psychometryczne, w RCT u 70 chorych na chorobę Alzheimera (PS 400 mg/d z treningiem poznawczym; abstrakt nie podaje pochodzenia PS) poprawa w testach zanikała do końca 6 miesięcy, a w 2-miesięcznym RCT kompleks sojowej PS z kwasem fosfatydowym (300 mg PS i 240 mg kwasu fosfatydowego dziennie) wiązał się ze stabilnym codziennym funkcjonowaniem, które po placebo się pogorszyło. W sieciowej metaanalizie 29 RCT (choroba Alzheimera lub MCI) PS 100 mg (pochodzenia abstrakt nie podaje) wypadła korzystniej od placebo w skali MMSE (różnica 1,14 pkt; 95% CI 0,41–1,86), a żaden suplement nie poprawił wyniku ADAS-Cog.[8–12]

1 sieciowa metaanaliza (29 RCT, n = 2000) + 4 RCT (n = 33–494)

Kontekst medyczny: ADHD u dzieci

niejednoznaczneniskadzieci i młodzież do 18 lat z rozpoznanym ADHD; leczenie pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 3 RCT (n = 216; abstrakt nie podaje postaci PS) PS w dawce 200–300 mg/d wiązała się z mniejszą nieuwagą niż placebo (ES 0,36; 95% CI 0,07–0,64), bez istotnych różnic w ogólnym nasileniu objawów ADHD i w nadruchliwości z impulsywnością; jakość dowodów oceniono jako niską. W RCT u 36 dzieci w wieku 4–14 lat, wcześniej nieleczonych farmakologicznie (PS sojowa 200 mg/d przez 2 miesiące), objawy ADHD i krótkotrwała pamięć słuchowa poprawiły się w grupie PS, a w grupie placebo nie. W przeglądzie systematycznym z 2026 r. preparaty zawierające PS (abstrakt nie rozróżnia PS samej i łączonej z innymi składnikami) poprawiły uwagę i impulsywność w 3 z 5 badań u dzieci z ADHD, ale autorzy, wskazując na ograniczenia metodologiczne i wysokie ryzyko błędu, uznali, że dane nie potwierdzają skuteczności cytykoliny ani preparatów zawierających PS w poprawie funkcji poznawczych w zaburzeniach psychicznych.[20–22]

1 metaanaliza (3 RCT, n = 216) + 1 przegląd systematyczny (11 badań, w tym 5 u dzieci z ADHD) + 1 RCT (n = 36)

Kontekst medyczny: ADHD u dzieci, fosfatydyloseryna z kwasami omega-3

niejednoznaczneniskadzieci z ADHD, w tym dzieci i młodzież w wieku powyżej 6 i poniżej 16 lat z padaczką; leczenie pod nadzorem lekarza

W RCT u 200 dzieci z ADHD (15 tygodni) w grupie PS-Omega3 zmniejszył się wynik podskali niepokoju i impulsywności w ocenie rodziców, a wskaźnik ADHD tylko w eksploracyjnej analizie podgrupy. W RCT u 74 dzieci i nastolatków z padaczką i ADHD (12 tygodni), przerwanym z powodu zbyt małej liczby uczestników, wynik nieuwagi zmniejszył się o 1,57 pkt po PS-Omega3 i o 2,90 pkt po placebo (p = 0,33).[23, 24]

2 RCT (n = 200 i n = 74)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W badaniach pamięci stosowano 300 mg/d BC-PS lub 100–600 mg/d PS sojowej przez 12 tygodni do 6 miesięcy, a PS-DHA w dawce 300 mg PS/d przez 15 tygodni (w fazie otwartej 100 mg/d). U dzieci z ADHD stosowano 200–300 mg/d, a u zdrowych dzieci 100 mg/d. Kompleks z kwasem fosfatydowym podawano w badaniach stresu przez 3–6 tygodni (400–800 mg PAS/d albo 200 lub 400 mg PS z taką samą ilością kwasu fosfatydowego), a u chorych na chorobę Alzheimera przez 2 miesiące (300 mg PS i 240 mg kwasu fosfatydowego dziennie). W badaniach wysiłku stosowano 600–800 mg/d przez ok. 10 dni.[1–3, 5, 7, 8, 12–14, 16–18, 20]

Bezpieczeństwo

Fosfatydyloseryny nie ma w wykazie górnych tolerowanych poziomów spożycia (UL) EFSA, z którego korzysta redakcja. W RCT u 120 osób starszych PS sojowa (300 lub 600 mg/d przez 12 tygodni) nie zmieniła parametrów laboratoryjnych, ciśnienia, tętna ani częstości zdarzeń niepożądanych w porównaniu z placebo, a BC-PS (300 mg/d przez 6 miesięcy, 494 osoby) była dobrze tolerowana. Po 30 tygodniach przyjmowania PS-DHA odnotowano niższe rozkurczowe ciśnienie tętnicze i niewielki przyrost masy ciała. U dzieci z ADHD PS sojowa i PS-Omega3 były dobrze tolerowane. Cytowane prace nie obejmują badań u kobiet w ciąży i karmiących.[5, 8, 21, 23, 25]

Ograniczenia dowodów

Większość badań jest mała i krótka (fazy kontrolowane placebo od 10 dni do 6 miesięcy), a badania BC-PS pochodzą głównie z lat 1991–1993; ich wyników nie można przenosić na postać sojową, której RCT u osób z AAMI nie wykazało różnic względem placebo. Korzystne wyniki często dotyczą tylko podgrup (słabsze lub lepsze wyniki wyjściowe, wysoki stres przewlekły), w części wyodrębnionych post hoc. Badania stresu w większości nie izolują działania samej PS (kompleks z kwasem fosfatydowym, PS z omega-3), a zależność od dawki była niespójna. Metaanaliza w ADHD obejmuje tylko 3 RCT, a w sieciowej metaanalizie w otępieniu korzystny wynik dotyczył tylko skali MMSE.[1–4, 6, 8, 11, 13, 14, 20]

Źródła

  1. badanie kontrolowane placebo Effects of phosphatidylserine in age-associated memory impairment. Neurology, 1991. PubMed 2027477 · DOI
  2. RCT The influence of soy-derived phosphatidylserine on cognition in age-associated memory impairment. Nutritional neuroscience, 2001. PubMed 11842880 · DOI
  3. RCT Soybean-derived phosphatidylserine improves memory function of the elderly Japanese subjects with memory complaints. Journal of clinical biochemistry and nutrition, 2010. PubMed 21103034 · DOI
  4. RCT Phosphatidylserine containing omega-3 fatty acids may improve memory abilities in non-demented elderly with memory complaints: a double-blind placebo-controlled trial. Dementia and geriatric cognitive disorders, 2010. PubMed 20523044 · DOI
  5. RCT (analiza bezpieczeństwa) z fazą otwartą Safety of phosphatidylserine containing omega-3 fatty acids in non-demented elderly: a double-blind placebo-controlled trial followed by an open-label extension. BMC neurology, 2011. PubMed 21711517 · DOI
  6. RCT Omega-3 fatty acids administered in phosphatidylserine improved certain aspects of high chronic stress in men. Nutrition research (New York, N.Y.), 2012. PubMed 22575036 · DOI
  7. RCT The cognitive effects of supplementation with sunflower phosphatidyl serine in healthy children aged 8 to 12 years: a randomized controlled trial. Nutrition journal, 2025. PubMed 41318468 · DOI
  8. RCT wieloośrodkowe Cognitive decline in the elderly: a double-blind, placebo-controlled multicenter study on efficacy of phosphatidylserine administration. Aging (Milan, Italy), 1993. PubMed 8323999 · DOI
  9. RCT naprzemienne Double-blind cross-over study of phosphatidylserine vs. placebo in patients with early dementia of the Alzheimer type. European neuropsychopharmacology : the journal of the European College of Neuropsychopharmacology, 1992. PubMed 1633433 · DOI
  10. RCT Long-term effects of phosphatidylserine, pyritinol, and cognitive training in Alzheimer's disease. A neuropsychological, EEG, and PET investigation. Dementia (Basel, Switzerland), 1994. PubMed 8038871 · DOI
  11. przegląd systematyczny z sieciową metaanalizą The impact of supplements on cognitive function for Alzheimer's disease or mild cognitive impairment: a systematic review and network meta-analysis. Nutritional neuroscience, 2026. PubMed 42494057 · DOI
  12. RCT (badania pilotażowe) Positive effects of soy lecithin-derived phosphatidylserine plus phosphatidic acid on memory, cognition, daily functioning, and mood in elderly patients with Alzheimer's disease and dementia. Advances in therapy, 2014. PubMed 25414047 · DOI
  13. RCT Effects of soy lecithin phosphatidic acid and phosphatidylserine complex (PAS) on the endocrine and psychological responses to mental stress. Stress (Amsterdam, Netherlands), 2004. PubMed 15512856 · DOI
  14. RCT A soy-based phosphatidylserine/ phosphatidic acid complex (PAS) normalizes the stress reactivity of hypothalamus-pituitary-adrenal-axis in chronically stressed male subjects: a randomized, placebo-controlled study. Lipids in health and disease, 2014. PubMed 25081826 · DOI
  15. badanie interwencyjne The influence of phosphatidylserine supplementation on mood and heart rate when faced with an acute stressor. Nutritional neuroscience, 2001. PubMed 11842886 · DOI
  16. badanie kontrolowane placebo Blunting by chronic phosphatidylserine administration of the stress-induced activation of the hypothalamo-pituitary-adrenal axis in healthy men. European journal of clinical pharmacology, 1992. PubMed 1325348 · DOI
  17. badanie naprzemienne kontrolowane placebo The effects of phosphatidylserine on endocrine response to moderate intensity exercise. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 2008. PubMed 18662395 · DOI
  18. RCT Effects of phosphatidylserine on exercise capacity during cycling in active males. Medicine and science in sports and exercise, 2006. PubMed 16394955 · DOI
  19. przegląd Effects of phosphatidylserine supplementation on exercising humans. Sports medicine (Auckland, N.Z.), 2006. PubMed 16869708 · DOI
  20. przegląd systematyczny z metaanalizą Phosphatidylserine for the Treatment of Pediatric Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of alternative and complementary medicine (New York, N.Y.), 2021. PubMed 33539192 · DOI
  21. RCT The effect of phosphatidylserine administration on memory and symptoms of attention-deficit hyperactivity disorder: a randomised, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Journal of human nutrition and dietetics : the official journal of the British Dietetic Association, 2014. PubMed 23495677 · DOI
  22. przegląd systematyczny The Impact of Citicoline/Phosphatidylserine Supplementation on Cognitive Performance and Executive Functions in Mental Disorders: A Systematic Review of Controlled Trials. Human psychopharmacology, 2026. PubMed 42538853 · DOI
  23. RCT z fazą otwartą The effect of phosphatidylserine containing Omega3 fatty-acids on attention-deficit hyperactivity disorder symptoms in children: a double-blind placebo-controlled trial, followed by an open-label extension. European psychiatry : the journal of the Association of European Psychiatrists, 2012. PubMed 21807480 · DOI
  24. RCT wieloośrodkowe Phosphatidylserine enriched with polyunsaturated n-3 fatty acid supplementation for attention-deficit hyperactivity disorder in children and adolescents with epilepsy: A randomized placebo-controlled trial. Epilepsia open, 2024. PubMed 38173190 · DOI
  25. RCT (analiza bezpieczeństwa) Safety of soy-derived phosphatidylserine in elderly people. Nutritional neuroscience, 2002. PubMed 12385596 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 26.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.