Co mówią badania

Hesperydyna (flawonoid cytrusów): co mówią badania naukowe

Hesperydynę, flawonoid cytrusów, badano głównie pod kątem ciśnienia tętniczego, funkcji śródbłonka, lipidów i glikemii, z niespójnymi wynikami metaanaliz. Liczne badania kliniczne dotyczą leku MPFF (połączenia diosminy z hesperydyną, w którym przeważa diosmina) w przewlekłej chorobie żylnej i chorobie hemoroidalnej, ale jego efektów nie można przypisać samej hesperydynie.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
1efekt korzystny
7niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 26.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Hesperydyna (flawonoid cytrusów) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Ciśnienie tętniczedorośli zdrowi, z nadwagą, z ciśnieniem podwyższonym lub nadciśnieniem 1. stopnia; w części badań chorzy na cukrzycę typu 2 (pod nadzorem lekarza)5 metaanaliz RCT (m.in. 10 RCT, n = 577; 9 badań, n = 2414; 14 prac, n = 656) + 2 RCT z sokiem pomarańczowym (n = 159 i n = 24)niejednoznaczneniskaFunkcja śródbłonka naczyńmężczyźni w średnim wieku z nadwagą, dorośli z nadwagą lub otyłością, osoby z zespołem metabolicznym (pod nadzorem lekarza)4 RCT (n = 24–68)niejednoznaczneniskaLipidy krwidorośli zdrowi, z umiarkowaną hipercholesterolemią lub z zaburzeniami kardiometabolicznymi4 metaanalizy RCT + 1 RCT (n = 204)niejednoznaczneniskaGlikemia i insulinoopornośćdorośli zdrowi i z zaburzeniami metabolicznymi, w tym chorzy na cukrzycę typu 2 (pod nadzorem lekarza)3 metaanalizy RCT (w tym 6 RCT, n = 318)niejednoznaczneniskaMarkery stanu zapalnegodorośli, w tym osoby z nadwagą lub otyłością2 metaanalizy RCT (6 RCT, n = 296; 16 RCT, n = 845)niejednoznaczneniskaWydolność fizycznakolarze amatorzy2 RCT jednego zespołu badawczego (n = 40 i n = 15)niejednoznaczneniska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: przewlekła choroba żylna kończyn dolnych (lek MPFF: diosmina z niewielkim udziałem hesperydyny, nie sama hesperydyna)chorzy z przewlekłą chorobą lub niewydolnością żylną, pod nadzorem lekarza; badano lek złożony głównie z diosminy, nie samą hesperydynę1 przegląd Cochrane (56 RCT różnych flebotoników, n = 7690) + 1 metaanaliza (7 RCT MPFF, n = 1692) + 1 przegląd porównań diosminy z MPFF (3 badania) + 1 przeglądefekt korzystnyumiarkowanaKontekst medyczny: choroba hemoroidalna (lek MPFF z przewagą diosminy i inne flawonoidy, nie sama hesperydyna)chorzy z objawową chorobą hemoroidalną, pod nadzorem lekarza; badano MPFF (połączenie diosminy z hesperydyną) i inne preparaty flawonoidowe3 metaanalizy (14 RCT, n = 1514; 10 RCT, n = 1164; 11 badań, w tym 4 w analizie ilościowej)niejednoznaczneniska

Podstawowe informacje

Hesperydyna to flawonoid z grupy flawanonów, główny flawonoid pomarańczy i innych cytrusów; w organizmie przekształca się w hesperetynę i jej metabolity. Ważnym źródłem w diecie jest sok pomarańczowy, ale zawiera on wiele innych składników, więc wyników badań z sokiem nie można utożsamiać z działaniem samej hesperydyny. W badaniach suplementacji stosowano kapsułki z hesperydyną, ekstrakt z pomarańczy z 2S-hesperydyną albo napoje z jej dodatkiem.

Wchłanianie hesperydyny jest ograniczone, różni się między osobami i zależy od formy (mikronizacja, udział diastereoizomeru 2S). Hesperydyna jest też mniejszościowym składnikiem leku MPFF (mikronizowanej oczyszczonej frakcji flawonoidowej, ang. micronized purified flavonoid fraction), w którym przeważa diosmina; wyniki badań MPFF dotyczą tego połączenia.

Wyniki badań

Ciśnienie tętnicze

niejednoznaczneniskadorośli zdrowi, z nadwagą, z ciśnieniem podwyższonym lub nadciśnieniem 1. stopnia; w części badań chorzy na cukrzycę typu 2 (pod nadzorem lekarza)

W metaanalizach 10 RCT (577 osób) i 9 badań (2414 osób) hesperydyna nie zmieniła ciśnienia skurczowego ani rozkurczowego. W metaanalizie 14 prac (656 osób) nie stwierdzono różnic u osób zdrowych, a u chorych na cukrzycę typu 2 ciśnienie skurczowe było niższe o 4,32 mm Hg (95% CI −7,77 do −0,87); dwie metaanalizy (2023 i 2025) wskazały niższe ciśnienie skurczowe bez zmiany rozkurczowego. W RCT CITRUS (159 osób, 12 tygodni) ciśnienie skurczowe spadało proporcjonalnie do zawartości hesperydyny, ale interwencją był sok pomarańczowy, także wzbogacony; w krzyżowym RCT u 24 mężczyzn ciśnienie rozkurczowe było niższe zarówno po soku, jak i po napoju z dodatkiem hesperydyny.[1–7]

5 metaanaliz RCT (m.in. 10 RCT, n = 577; 9 badań, n = 2414; 14 prac, n = 656) + 2 RCT z sokiem pomarańczowym (n = 159 i n = 24)

Funkcja śródbłonka naczyń

niejednoznaczneniskamężczyźni w średnim wieku z nadwagą, dorośli z nadwagą lub otyłością, osoby z zespołem metabolicznym (pod nadzorem lekarza)

W krzyżowym RCT u 24 osób z zespołem metabolicznym 500 mg hesperydyny dziennie przez 3 tygodnie zwiększyło rozszerzenie tętnicy ramiennej zależne od przepływu (FMD) w porównaniu z placebo (10,26% vs 7,78%). W RCT u 68 osób z nadwagą (450 mg/d 2S-hesperydyny przez 6 tygodni) FMD się nie zmieniło, a poprawę opisano tylko w eksploracyjnej podgrupie. W krzyżowym RCT u 37 mężczyzn z nadwagą brzuszną ani sok pomarańczowy, ani napój z hesperydyną (210 mg/d) przez 6 tygodni nie zmieniły FMD. U 24 mężczyzn z nadwagą reaktywność mikrokrążenia poprawiła się po hesperydynie lub soku tylko w pomiarze poposiłkowym.[7–10]

4 RCT (n = 24–68)

Lipidy krwi

niejednoznaczneniskadorośli zdrowi, z umiarkowaną hipercholesterolemią lub z zaburzeniami kardiometabolicznymi

W metaanalizie 10 RCT (577 osób) hesperydyna nie zmieniła cholesterolu całkowitego (WMD −1,04 mg/dl), LDL, HDL ani triglicerydów. W nowszych metaanalizach (2023–2025, w tym 9 badań i 2414 osób) LDL, cholesterol całkowity i triglicerydy były niższe, bez zmian HDL, przy dużej niejednorodności dla LDL (I² 70%); w jednej z nich w analizie podgrup obniżenie LDL było istotne przy dawkach powyżej 500 mg/d. W RCT u 204 osób z umiarkowaną hipercholesterolemią 800 mg hesperydyny dziennie przez 4 tygodnie nie zmieniło żadnej z frakcji lipidów.[1, 2, 4, 5, 11]

4 metaanalizy RCT + 1 RCT (n = 204)

Glikemia i insulinooporność

niejednoznaczneniskadorośli zdrowi i z zaburzeniami metabolicznymi, w tym chorzy na cukrzycę typu 2 (pod nadzorem lekarza)

W metaanalizie 6 RCT (318 osób) hesperydyna nie zmieniła glukozy na czczo (WMD −1,10 mg/dl), insuliny, HbA1c ani HOMA-IR, niezależnie od stanu zdrowia uczestników. W metaanalizie z 2023 r. także nie stwierdzono zmian glukozy na czczo, insuliny ani HOMA-IR (glukoza była niższa tylko przy interwencjach dłuższych niż 6 tygodni, a insulina przy dłuższych niż 8 tygodni), a w metaanalizie z 2025 r. glukoza na czczo była niższa, zwłaszcza przy interwencji dłuższej niż 12 tygodni i dawce powyżej 500 mg/d, bez zmian insuliny i HOMA-IR.[4, 5, 12]

3 metaanalizy RCT (w tym 6 RCT, n = 318)

Markery stanu zapalnego

niejednoznaczneniskadorośli, w tym osoby z nadwagą lub otyłością

W metaanalizie 6 RCT (296 osób) hesperydyna obniżyła stężenie VCAM-1, ale nie zmieniła istotnie CRP (WMD −0,69 mg/l; p = 0,079), IL-6, E-selektyny ani ICAM-1. W metaanalizie 16 RCT u osób z nadwagą lub otyłością (845 osób), łączącej hesperydynę z interwencjami cytrusowymi zawierającymi hesperydynę, CRP było niższe o 0,43 mg/l (umiarkowana pewność dowodów), a TNF-α i VCAM-1 również niższe (bardzo niska pewność), bez zmian IL-6, całkowitej pojemności antyoksydacyjnej i ICAM-1.[13, 14]

2 metaanalizy RCT (6 RCT, n = 296; 16 RCT, n = 845)

Wydolność fizyczna

niejednoznaczneniskakolarze amatorzy

W RCT u 40 kolarzy amatorów 500 mg/d 2S-hesperydyny przez 8 tygodni zwiększyło szacowaną moc progową (FTP) o 3,2% i moc maksymalną o 2,7% w porównaniu z placebo, bez różnic między grupami w zużyciu tlenu ani w mocy w teście Wingate. W krzyżowym RCT u 15 kolarzy jednorazowa dawka 500 mg wiązała się z wyższą średnią mocą (o 2,27%) w powtarzanym teście sprintów (porównanie najwyższych wartości), a zmiany markerów stresu oksydacyjnego nie były istotne.[15, 16]

2 RCT jednego zespołu badawczego (n = 40 i n = 15)

Kontekst medyczny: przewlekła choroba żylna kończyn dolnych (lek MPFF: diosmina z niewielkim udziałem hesperydyny, nie sama hesperydyna)

efekt korzystnyumiarkowanachorzy z przewlekłą chorobą lub niewydolnością żylną, pod nadzorem lekarza; badano lek złożony głównie z diosminy, nie samą hesperydynę

Wyniki dotyczą połączenia diosminy z hesperydyną, nie samej hesperydyny: MPFF składa się w 90% ze zmikronizowanej diosminy i w 10% z flawonoidów wyrażonych jako hesperydyna. W metaanalizie 7 RCT (1692 chorych) MPFF w porównaniu z placebo zmniejszało ból, uczucie ciężkości i obrzęku nóg oraz obwód kostki (dowody według autorów głównie wysokiej jakości). W przeglądzie Cochrane flebotoniki jako grupa (w tym 11 badań hidrosminy i diosminy) prawdopodobnie nieco zmniejszały obrzęk podudzi (RR 0,70; umiarkowana pewność), bez wyraźnego wpływu na jakość życia i gojenie owrzodzeń. W przeglądzie 3 badań diosmina 600 mg/d i MPFF 1000 mg/d nie różniły się skutecznością, a autorzy uznali, że dodanie hesperydyny nie daje korzyści klinicznej; wyników MPFF nie można więc przypisać hesperydynie.[17–20]

1 przegląd Cochrane (56 RCT różnych flebotoników, n = 7690) + 1 metaanaliza (7 RCT MPFF, n = 1692) + 1 przegląd porównań diosminy z MPFF (3 badania) + 1 przegląd

Kontekst medyczny: choroba hemoroidalna (lek MPFF z przewagą diosminy i inne flawonoidy, nie sama hesperydyna)

niejednoznaczneniskachorzy z objawową chorobą hemoroidalną, pod nadzorem lekarza; badano MPFF (połączenie diosminy z hesperydyną) i inne preparaty flawonoidowe

W metaanalizie 14 RCT różnych flawonoidów (1514 chorych) ryzyko utrzymywania się objawów (RR 0,42) i krwawienia (RR 0,33) było niższe, ale autorzy wskazali na ograniczoną jakość badań, niejednorodność i możliwy błąd publikacji. W metaanalizie 10 RCT MPFF (1164 chorych) istotny był tylko wynik dotyczący krwawienia (RR 1,46 w 3 badaniach, na korzyść MPFF; niska jakość dowodów). W przeglądzie 11 badań MPFF (analiza ilościowa 4 z nich) krwawienie i wyciek z odbytu były rzadsze, a dla bólu odnotowano jedynie tendencję (OR 0,11; p = 0,06).[21–23]

3 metaanalizy (14 RCT, n = 1514; 10 RCT, n = 1164; 11 badań, w tym 4 w analizie ilościowej)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W cytowanych RCT trwających 3–8 tygodni podawano 210–800 mg hesperydyny na dobę (najczęściej 450–500 mg); w metaanalizie dawka–odpowiedź za skuteczną uznano ok. 1000 mg/d. W RCT biodostępności (15 osób, 500 mg hesperydyny) wydalanie z moczem wyniosło 43% dawki dla mieszaniny diastereoizomerów, 55% po mikronizacji i 70% dla zmikronizowanej 2S-hesperydyny; 500 ml soku użytego w tym badaniu zawierało 345 mg hesperydyny. MPFF w chorobie żylnej podawano po 500 mg dwa razy dziennie, a w ostrej chorobie hemoroidalnej 3 g/d przez 4 dni, następnie 2 g/d przez 3 dni.[4, 8–11, 15, 17, 24]

Bezpieczeństwo

Dla hesperydyny nie ma wartości w używanym przez redakcję zestawieniu górnych limitów EFSA (UL). Abstrakty cytowanych prac o hesperydynie nie podają danych o działaniach niepożądanych; w RCT z dawką 800 mg/d badanie ukończyło 194 z 204 osób. W zestawieniu badań MPFF (ponad 2850 chorych, 1000 mg/d przez 6 tygodni do roku) działania niepożądane, głównie żołądkowo-jelitowe i autonomiczne, zgłosiło 10% chorych wobec 13,9% po placebo, bez zmian ciśnienia tętniczego i parametrów laboratoryjnych. W przeglądzie Cochrane flebotoniki jako grupa prawdopodobnie nieco zwiększały ryzyko działań niepożądanych (RR 1,14), a dane dotyczyły tylko krótkiego okresu stosowania. Cytowane prace nie obejmują kobiet w ciąży ani karmiących piersią.[11, 19, 25]

Ograniczenia dowodów

Metaanalizy dotyczące ciśnienia, lipidów i glikemii dochodzą do sprzecznych wniosków; cytowane RCT obejmowały 15–204 osób, trwały od pojedynczej dawki do 12 tygodni i różniły się formą hesperydyny, dawką oraz populacją. Część prac obejmuje sok pomarańczowy lub inne interwencje cytrusowe, które nie izolują działania hesperydyny, a jej biodostępność różniła się między osobami. Badania wydolności pochodzą z jednego zespołu i małych grup kolarzy. Dane o chorobie żylnej i hemoroidalnej dotyczą MPFF z przewagą diosminy, a sama diosmina dawała w porównaniach podobne wyniki.[1, 5, 6, 10–12, 14–16, 20, 24]

Źródła

  1. metaanaliza Hesperidin, a major flavonoid in orange juice, might not affect lipid profile and blood pressure: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials. Phytotherapy research : PTR, 2019. PubMed 30632207 · DOI
  2. metaanaliza Effect of hesperidin on blood pressure and lipid profile: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy research : PTR, 2024. PubMed 38462779 · DOI
  3. metaanaliza Hesperidin reduces systolic blood pressure in diabetic patients and has no effect on blood pressure in healthy individuals: A systematic review and meta-analysis. Phytotherapy research : PTR, 2024. PubMed 38772688 · DOI
  4. metaanaliza dawka–odpowiedź The effects of hesperidin supplementation on cardiovascular risk factors in adults: a systematic review and dose-response meta-analysis. Frontiers in nutrition, 2023. PubMed 37502716 · DOI
  5. metaanaliza Effects of Hesperidin Supplementation on Cardiometabolic Markers: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrition reviews, 2025. PubMed 39038797 · DOI
  6. RCT Effects of hesperidin in orange juice on blood and pulse pressures in mildly hypertensive individuals: a randomized controlled trial (Citrus study). European journal of nutrition, 2021. PubMed 32661681 · DOI
  7. RCT (krzyżowe) Hesperidin contributes to the vascular protective effects of orange juice: a randomized crossover study in healthy volunteers. The American journal of clinical nutrition, 2011. PubMed 21068346 · DOI
  8. RCT (krzyżowe) Citrus polyphenol hesperidin stimulates production of nitric oxide in endothelial cells while improving endothelial function and reducing inflammatory markers in patients with metabolic syndrome. The Journal of clinical endocrinology and metabolism, 2011. PubMed 21346065 · DOI
  9. RCT Randomized clinical trial on the efficacy of hesperidin 2S on validated cardiovascular biomarkers in healthy overweight individuals. The American journal of clinical nutrition, 2016. PubMed 27797708 · DOI
  10. RCT (krzyżowe) Orange juice and hesperidin increase flavanone exposure without detectable short-term vascular benefits: a randomized crossover trial. Food & function, 2026. PubMed 42605853 · DOI
  11. RCT The citrus flavonoids hesperidin and naringin do not affect serum cholesterol in moderately hypercholesterolemic men and women. The Journal of nutrition, 2010. PubMed 20660284 · DOI
  12. metaanaliza Hesperidin supplementation has no effect on blood glucose control: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials. British journal of clinical pharmacology, 2020. PubMed 31489695 · DOI
  13. metaanaliza The effect of hesperidin supplementation on inflammatory markers in human adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials. Chemico-biological interactions, 2019. PubMed 30991044 · DOI
  14. metaanaliza Effects of hesperidin supplementation on inflammation and oxidative stress in overweight or obese individuals: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in nutrition, 2026. PubMed 42434414 · DOI
  15. RCT Effects of 8 Weeks of 2S-Hesperidin Supplementation on Performance in Amateur Cyclists. Nutrients, 2020. PubMed 33371483 · DOI
  16. RCT (krzyżowe) Acute Effects of Hesperidin in Oxidant/Antioxidant State Markers and Performance in Amateur Cyclists. Nutrients, 2019. PubMed 31416212 · DOI
  17. przegląd Micronised purified flavonoid fraction: a review of its use in chronic venous insufficiency, venous ulcers and haemorrhoids. Drugs, 2003. PubMed 12487623 · DOI
  18. metaanaliza Efficacy of micronized purified flavonoid fraction (Daflon®) on improving individual symptoms, signs and quality of life in patients with chronic venous disease: a systematic review and meta-analysis of randomized double-blind placebo-controlled trials. International angiology : a journal of the International Union of Angiology, 2018. PubMed 29385792 · DOI
  19. przegląd systematyczny z metaanalizą Phlebotonics for venous insufficiency. The Cochrane database of systematic reviews, 2020. PubMed 33141449 · DOI
  20. przegląd Is There a Difference in the Clinical Efficacy of Diosmin and Micronized Purified Flavonoid Fraction for the Treatment of Chronic Venous Disorders? Review of Available Evidence. Vascular health and risk management, 2021. PubMed 34556990 · DOI
  21. metaanaliza Meta-analysis of flavonoids for the treatment of haemorrhoids. The British journal of surgery, 2006. PubMed 16736537 · DOI
  22. metaanaliza Efficacy and tolerability of micronized purified flavonoid fractions (MPFF) for haemorrhoids: A systematic review and meta-analysis. Complementary therapies in medicine, 2018. PubMed 30012392 · DOI
  23. metaanaliza Micronized Purified Flavonoid Fraction in Hemorrhoid Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis. Advances in therapy, 2020. PubMed 32399811 · DOI
  24. RCT (krzyżowe, biodostępność) Hesperidin Bioavailability Is Increased by the Presence of 2S-Diastereoisomer and Micronization-A Randomized, Crossover and Double-Blind Clinical Trial. Nutrients, 2022. PubMed 35745211 · DOI
  25. przegląd danych z badań klinicznych Safety and security of Daflon 500 mg in venous insufficiency and in hemorrhoidal disease. Angiology, 1994. PubMed 8203791 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 26.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.