Co mówią badania

Karczoch (ekstrakt z liści karczocha, cynaryna): co mówią badania naukowe

Ekstrakt z liści karczocha badano głównie pod kątem cholesterolu, niestrawności czynnościowej, stłuszczenia wątroby, glikemii i ciśnienia tętniczego. W metaanalizach stwierdzono niższy cholesterol całkowity i LDL oraz niższą aktywność enzymów wątrobowych, w niestrawności czynnościowej korzystny wynik dało jedno RCT, a wyniki dotyczące glikemii, ciśnienia i masy ciała są niespójne.

25prac w źródłach
7badanych obszarów
3efekt korzystny
1brak efektu
3niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Karczoch (ekstrakt z liści karczocha, cynaryna) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Cholesterol i lipidy krwidorośli z łagodną lub umiarkowaną hipercholesterolemią, w części badań z nadwagą; metaanalizy obejmowały dorosłych z różnych populacji3 metaanalizy (9 RCT, n = 702; 14 badań; przegląd wskaźników kardiometabolicznych) + 1 przegląd Cochrane (3 RCT, n = 262) + 3 RCTefekt korzystnyniskaGlikemia i insulinoopornośćdorośli z nadwagą i nieprawidłową glikemią na czczo lub z zespołem metabolicznym (osoby chore pod nadzorem lekarza); metaanalizy obejmowały różne grupy dorosłych2 metaanalizy (9 RCT; przegląd wskaźników kardiometabolicznych) + 2 RCT (n = 55 i n = 80)niejednoznaczneniskaCiśnienie tętniczedorośli, w tym osoby z łagodnym nadciśnieniem i z NAFLD (osoby chore pod nadzorem lekarza)3 metaanalizy (8 RCT; 7 RCT, n = 472; przegląd wskaźników kardiometabolicznych) + 1 RCTniejednoznaczneniskaMasa ciała, BMI i obwód taliidorośli z różnych populacji, w tym z nadciśnieniem (osoby chore pod nadzorem lekarza)2 metaanalizy (10 RCT; przegląd wskaźników kardiometabolicznych)niejednoznaczneniskaBezpieczeństwo: działania niepożądane w badaniach klinicznychuczestnicy RCT ekstraktu z liści karczocha (hipercholesterolemia, niestrawność czynnościowa, NAFLD), stosowanie do 12 tygodni2 przeglądy systematyczne (3 RCT; 41 RCT ziół) + 3 RCT (n = 143, 100 i 40)brak efektuniska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: niestrawność czynnościowadorośli z niestrawnością czynnościową, pod nadzorem lekarza (w badaniu otwartym: osoby z niestrawnością zgłaszaną samodzielnie)1 RCT (n = 244 w analizie) ocenione w przeglądzie Cochrane (41 RCT różnych ziół) + 1 RCT preparatu złożonego (n = 126) + 1 badanie otwarte (n = 454) + 1 badanie krzyżowe (n = 20)efekt korzystnyniskaKontekst medyczny: stłuszczenie wątroby (NAFLD/MASLD) i enzymy wątrobowepacjenci z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby, w tym osoby z otyłością przed operacją bariatryczną; w metaanalizach enzymów także osoby z nadwagą i inne grupy dorosłych; pod nadzorem lekarza3 metaanalizy (5 RCT, n = 333; 8 badań; przegląd wskaźników kardiometabolicznych) + 2 RCT (n = 100 i n = 40)efekt korzystnyniska

Podstawowe informacje

Karczoch zwyczajny (Cynara scolymus; w części badań opisywany jako Cynara cardunculus) to roślina z rodziny astrowatych uprawiana jako warzywo. W badaniach klinicznych stosowano przede wszystkim suchy ekstrakt z liści (ang. artichoke leaf extract, ALE), rzadziej koncentrat soku z liści.

Głównymi związkami fenolowymi ekstraktu są kwasy mono- i dikawoilochinowe, m.in. kwas chlorogenowy i cynaryna (kwas 1,5-dikawoilochinowy), oraz flawonoidy, takie jak glikozydy luteoliny. Cytowane badania u ludzi dotyczą ekstraktów, a nie izolowanej cynaryny; działanie samej cynaryny opisywano głównie w modelach komórkowych i zwierzęcych.

Wyniki badań

Cholesterol i lipidy krwi

efekt korzystnyniskadorośli z łagodną lub umiarkowaną hipercholesterolemią, w części badań z nadwagą; metaanalizy obejmowały dorosłych z różnych populacji

W metaanalizie 9 RCT (702 osoby) ekstrakt z karczocha wiązał się z niższym cholesterolem całkowitym (WMD −17,6 mg/dl), LDL (−14,9 mg/dl) i triglicerydami (−9,2 mg/dl), bez zmian HDL; spadek LDL był większy przy wyższym LDL wyjściowym. W metaanalizach z 2021 r. (14 badań) i 2025 r. LDL był niższy o 17,48 i 10,31 mg/dl, bez wpływu na HDL. W RCT u 143 osób z cholesterolem powyżej 7,3 mmol/l (1800 mg/d, 6 tygodni) cholesterol całkowity spadł o 18,5% (po placebo o 8,6%), a u 75 zdrowych osób z łagodną lub umiarkowaną hipercholesterolemią (1280 mg/d, 12 tygodni) różnił się tylko cholesterol całkowity (−4,2% vs +1,9%), bez różnic w LDL, HDL i triglicerydach. W RCT u 92 osób z nadwagą i łagodną hipercholesterolemią (8 tygodni) HDL wzrósł, a cholesterol całkowity i LDL spadły bardziej niż po placebo; autorzy przeglądu Cochrane z 2013 r. (3 RCT) ocenili dowody jako obiecujące, ale jeszcze nieprzekonujące.[1–7]

3 metaanalizy (9 RCT, n = 702; 14 badań; przegląd wskaźników kardiometabolicznych) + 1 przegląd Cochrane (3 RCT, n = 262) + 3 RCT

Glikemia i insulinooporność

niejednoznaczneniskadorośli z nadwagą i nieprawidłową glikemią na czczo lub z zespołem metabolicznym (osoby chore pod nadzorem lekarza); metaanalizy obejmowały różne grupy dorosłych

W metaanalizie 9 RCT karczoch i produkty z karczocha wiązały się z niższą glukozą na czczo (WMD −5,28 mg/dl), bez zmian insuliny, HOMA-IR i HbA1c. W przeglądzie z 2025 r. układ wyników był inny: niższe były insulina (−1,83 mU/l) i HOMA-IR (−0,92), a glukoza na czczo i HbA1c się nie zmieniły. W RCT u 55 osób z nadwagą i nieprawidłową glikemią na czczo (600 mg/d przez 8 tygodni) glukoza na czczo spadła o 9,6%, istotnie bardziej niż po placebo. W RCT u 80 osób z zespołem metabolicznym (1800 mg/d przez 12 tygodni) insulina i HOMA-IR obniżyły się u osób z genotypem TT polimorfizmu TCF7L2-rs7903146, a odpowiedź zależała od genotypu.[3, 17–19]

2 metaanalizy (9 RCT; przegląd wskaźników kardiometabolicznych) + 2 RCT (n = 55 i n = 80)

Ciśnienie tętnicze

niejednoznaczneniskadorośli, w tym osoby z łagodnym nadciśnieniem i z NAFLD (osoby chore pod nadzorem lekarza)

W metaanalizie 8 RCT z 2021 r. nie stwierdzono różnic w ciśnieniu skurczowym (WMD −0,77 mmHg) ani rozkurczowym (−0,11 mmHg); niższe wartości odnotowano w podgrupie osób z nadciśnieniem (−3,19 i −2,33 mmHg), ale nie u pacjentów z NAFLD. W metaanalizie 7 RCT (472 osoby) z 2022 r. ciśnienie skurczowe było niższe o 2,01 mmHg, a rozkurczowe o 1,45 mmHg; zbliżone wartości (−2,49 i −1,53 mmHg) podano w przeglądzie z 2025 r. W RCT u osób z łagodnym nadciśnieniem koncentrat soku z liści (50 lub 100 mg, 12 tygodni) wiązał się z niższym ciśnieniem rozkurczowym niż placebo.[3, 20–22]

3 metaanalizy (8 RCT; 7 RCT, n = 472; przegląd wskaźników kardiometabolicznych) + 1 RCT

Masa ciała, BMI i obwód talii

niejednoznaczneniskadorośli z różnych populacji, w tym z nadciśnieniem (osoby chore pod nadzorem lekarza)

W metaanalizie 10 RCT obwód talii był mniejszy o 1,11 cm, bez różnic w masie ciała (−0,62 kg) i BMI; niższą masę ciała (−2,34 kg) odnotowano tylko w podgrupie osób z nadciśnieniem. W przeglądzie z 2025 r. niższe były BMI (−0,51 kg/m²) i obwód talii (−1,21 cm), a masa ciała i obwód bioder nie zmieniły się istotnie.[3, 23]

2 metaanalizy (10 RCT; przegląd wskaźników kardiometabolicznych)

Bezpieczeństwo: działania niepożądane w badaniach klinicznych

brak efektuniskauczestnicy RCT ekstraktu z liści karczocha (hipercholesterolemia, niestrawność czynnościowa, NAFLD), stosowanie do 12 tygodni

Autorzy przeglądu Cochrane (3 RCT, 262 osoby) opisali działania niepożądane jako łagodne, przemijające i rzadkie przy krótkotrwałym stosowaniu. W RCT u 143 osób (6 tygodni) nie było zdarzeń niepożądanych związanych z preparatem, a w RCT u 100 pacjentów z NAFLD nie zgłoszono działań niepożądanych. W przeglądzie Cochrane ziół w niestrawności czynnościowej prawie wszystkie badania wykazywały niewielką lub żadną różnicę w częstości działań niepożądanych względem placebo. W pilotażowym RCT u 40 osób z otyłością aktywność AST wzrosła w grupie ekstraktu.[4, 5, 9, 15, 16]

2 przeglądy systematyczne (3 RCT; 41 RCT ziół) + 3 RCT (n = 143, 100 i 40)

Kontekst medyczny: niestrawność czynnościowa

efekt korzystnyniskadorośli z niestrawnością czynnościową, pod nadzorem lekarza (w badaniu otwartym: osoby z niestrawnością zgłaszaną samodzielnie)

W RCT (244 pacjentów w analizie) ekstrakt z liści karczocha (2 × 320 mg trzy razy dziennie przez 6 tygodni) zmniejszał objawy bardziej niż placebo (8,3 vs 6,7 pkt) i poprawiał jakość życia (skala NDI); w przeglądzie Cochrane z 2023 r. wynik ten (SMD −0,34) oceniono jako dowód niskiej pewności. W RCT preparatu z imbirem i karczochem (126 osób, 4 tygodnie) objawy zmniejszyły się bardziej niż po placebo, ale badanie nie izoluje działania karczocha. W badaniu otwartym bez placebo (454 osoby; 320 lub 640 mg/d przez 2 miesiące) wynik objawów spadł średnio o 40%. W badaniu krzyżowym u 20 osób dawka 1,92 g ekstraktu podana do dwunastnicy zwiększała wydzielanie żółci (w 120. i 150. minucie bardziej niż placebo).[8–12]

1 RCT (n = 244 w analizie) ocenione w przeglądzie Cochrane (41 RCT różnych ziół) + 1 RCT preparatu złożonego (n = 126) + 1 badanie otwarte (n = 454) + 1 badanie krzyżowe (n = 20)

Kontekst medyczny: stłuszczenie wątroby (NAFLD/MASLD) i enzymy wątrobowe

efekt korzystnyniskapacjenci z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby, w tym osoby z otyłością przed operacją bariatryczną; w metaanalizach enzymów także osoby z nadwagą i inne grupy dorosłych; pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 5 RCT (333 pacjentów z NAFLD) ekstrakt z liści karczocha wiązał się z niższą aktywnością ALT i AST (SMD 1,1 i 1,01). W metaanalizie 8 badań AST i ALT były niższe niż po placebo (w podgrupie NAFLD oba enzymy, u osób z nadwagą lub otyłością tylko ALT), a w przeglądzie z 2025 r. ALT był niższy o 8,47 U/l przy granicznie nieistotnej zmianie AST. W RCT u 100 osób z NAFLD (600 mg/d przez 2 miesiące) w USG zmniejszyła się wielkość wątroby, a ALT i AST spadły. W pilotażowym RCT u 40 osób z otyłością przed operacją bariatryczną (6 tygodni) zmniejszyły się stłuszczenie (CAP) i rozmiar wątroby, ale aktywność aminotransferaz, zwłaszcza AST, wzrosła.[3, 13–16]

3 metaanalizy (5 RCT, n = 333; 8 badań; przegląd wskaźników kardiometabolicznych) + 2 RCT (n = 100 i n = 40)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W badaniach lipidów stosowano 1280–1800 mg suchego ekstraktu z liści na dobę przez 6–12 tygodni (w jednym ekstrakt wodny o proporcji surowca do ekstraktu 25–35:1), a w jednym RCT 2 × 250 mg dwa razy dziennie przez 8 tygodni; w niestrawności czynnościowej 2 × 320 mg trzy razy dziennie przez 6 tygodni, a w badaniu otwartym 320 lub 640 mg/d. W NAFLD i nieprawidłowej glikemii na czczo podawano 600 mg/d przez 2 miesiące lub 8 tygodni, a w zespole metabolicznym 1800 mg/d przez 12 tygodni. W metaanalizie badań ciśnienia większe różnice odnotowano przy dawkach do 500 mg i czasie ponad 8 tygodni.[5–8, 11, 15, 18, 19, 21]

Bezpieczeństwo

Górnego limitu spożycia (UL) nie podajemy, bo nie ma go w zestawieniu wartości EFSA, z którego korzysta redakcja. Karczoch zawiera laktony seskwiterpenowe o właściwościach uczulających: we francuskiej bazie chorób zawodowych z lat 2001–2018 opisano 10 przypadków kontaktowego zapalenia skóry u osób stykających się z karczochami w pracy (kontakt skóry z rośliną, nie przyjmowanie ekstraktu), w tym 7 alergicznych. Cytowane prace nie obejmują kobiet w ciąży, karmiących piersią ani dzieci i nie oceniają interakcji z lekami.[24]

Ograniczenia dowodów

Większość badań była mała i krótka (4–12 tygodni), a preparaty różniły się źródłem (ekstrakt z liści, koncentrat soku, inne produkty z karczocha) i standaryzacją. Autorzy przeglądu Cochrane z 2013 r. uznali dowody dotyczące cholesterolu za nieprzekonujące, a abstrakty nowszych metaanaliz nie podają oceny pewności dowodów (w metaanalizie z 2021 r. zastosowano GRADE, ale abstrakt nie podaje wyniku tej oceny). W niestrawności czynnościowej wynik opiera się na jednym RCT, a w badaniu otwartym poprawy nie da się oddzielić od efektu placebo. U 14 zdrowych ochotników w osoczu i moczu wykryto tylko metabolity kwasów kawoilochinowych i luteoliny, a nie związki obecne w ekstrakcie, co utrudnia przypisanie efektów jednemu związkowi, np. cynarynie.[2, 4, 8, 11, 17, 25]

Źródła

  1. metaanaliza Lipid-lowering activity of artichoke extracts: A systematic review and meta-analysis. Critical reviews in food science and nutrition, 2018. PubMed 28609140 · DOI
  2. metaanaliza dawka–odpowiedź Effects of artichoke leaf extract supplementation or artichoke juice consumption on lipid profile: A systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy research : PTR, 2021. PubMed 34569671 · DOI
  3. metaanaliza Artichoke and cardiometabolic health: A systematic and meta-analytic synthesis of current evidence. Diabetes & metabolic syndrome, 2025. PubMed 41270328 · DOI
  4. przegląd systematyczny Artichoke leaf extract for treating hypercholesterolaemia. The Cochrane database of systematic reviews, 2013. PubMed 23543518 · DOI
  5. RCT Efficacy of Artichoke dry extract in patients with hyperlipoproteinemia. Arzneimittel-Forschung, 2000. PubMed 10758778 · DOI
  6. RCT Artichoke leaf extract (Cynara scolymus) reduces plasma cholesterol in otherwise healthy hypercholesterolemic adults: a randomized, double blind placebo controlled trial. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2008. PubMed 18424099 · DOI
  7. RCT Beneficial effects of artichoke leaf extract supplementation on increasing HDL-cholesterol in subjects with primary mild hypercholesterolaemia: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial. International journal of food sciences and nutrition, 2013. PubMed 22746542 · DOI
  8. RCT Efficacy of artichoke leaf extract in the treatment of patients with functional dyspepsia: a six-week placebo-controlled, double-blind, multicentre trial. Alimentary pharmacology & therapeutics, 2003. PubMed 14653829 · DOI
  9. przegląd systematyczny z metaanalizą Non-Chinese herbal medicines for functional dyspepsia. The Cochrane database of systematic reviews, 2023. PubMed 37323050 · DOI
  10. RCT (preparat złożony) The Effect of Ginger (Zingiber officinalis) and Artichoke (Cynara cardunculus) Extract Supplementation on Functional Dyspepsia: A Randomised, Double-Blind, and Placebo-Controlled Clinical Trial. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM, 2015. PubMed 25954317 · DOI
  11. badanie otwarte z losowym przydziałem dawki, bez placebo Artichoke leaf extract reduces mild dyspepsia in an open study. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2002. PubMed 12587688 · DOI
  12. pilotażowe badanie krzyżowe kontrolowane placebo Increase in choleresis by means of artichoke extract. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 1994. PubMed 23195882 · DOI
  13. metaanaliza Therapeutic Potential of Artichoke in the Treatment of Fatty Liver: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of medicinal food, 2022. PubMed 35763310 · DOI
  14. metaanaliza The effects of Cynara scolymus L. supplementation on liver enzymes: A systematic review and meta-analysis. International journal of clinical practice, 2021. PubMed 34383355 · DOI
  15. RCT Efficacy of artichoke leaf extract in non-alcoholic fatty liver disease: A pilot double-blind randomized controlled trial. Phytotherapy research : PTR, 2018. PubMed 29520889 · DOI
  16. pilotażowe RCT Artichoke leaf extract reduces steatosis and decreases liver size in prebariatric patients: A randomized placebo-controlled pilot trial-The "SteatoChoke-Study". Journal of clinical lipidology, 2026. PubMed 41274796 · DOI
  17. metaanaliza Effects of Cynara scolymus L. on glycemic indices:A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Complementary therapies in medicine, 2020. PubMed 32951745 · DOI
  18. RCT Metabolic management in overweight subjects with naive impaired fasting glycaemia by means of a highly standardized extract from Cynara scolymus: a double-blind, placebo-controlled, randomized clinical trial. Phytotherapy research : PTR, 2014. PubMed 23440660 · DOI
  19. RCT TCF7L2-rs7903146 polymorphism modulates the effect of artichoke leaf extract supplementation on insulin resistance in metabolic syndrome: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Journal of integrative medicine, 2018. PubMed 30177026 · DOI
  20. metaanaliza Effects of artichoke on blood pressure: A systematic review and meta-analysis. Complementary therapies in medicine, 2021. PubMed 33465383 · DOI
  21. metaanaliza dawka–odpowiedź Anti-hypertensive Effects of Artichoke Supplementation in Adults: A Systematic Review and Dose-response Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Clinical nutrition research, 2022. PubMed 35949557 · DOI
  22. RCT Artichoke leaf juice contains antihypertensive effect in patients with mild hypertension. Journal of dietary supplements, 2009. PubMed 22435514 · DOI
  23. metaanaliza dawka–odpowiedź The effects of supplementation with Cynara scolymus L. on anthropometric indices: А systematic review and dose-response meta-analysis of clinical trials. Complementary therapies in medicine, 2021. PubMed 33197674 · DOI
  24. seria przypadków z bazy chorób zawodowych Occupational Contact Dermatitis Caused by Artichokes. Dermatitis : contact, atopic, occupational, drug, 2023. PubMed 34967769 · DOI
  25. badanie farmakokinetyczne Bioavailability and pharmacokinetics of caffeoylquinic acids and flavonoids after oral administration of Artichoke leaf extracts in humans. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2005. PubMed 15693705 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.