Co mówią badania

Kozieradka pospolita (Trigonella foenum-graecum): co mówią badania naukowe

Kozieradkę badano głównie pod kątem testosteronu i funkcji seksualnych u mężczyzn, glikemii i lipidów w cukrzycy typu 2, laktacji oraz bolesnego miesiączkowania. W metaanalizach u chorych na cukrzycę stwierdzono niższą glukozę, HbA1c i cholesterol całkowity, ale jakość badań jest niska, a wpływ na testosteron okazał się mały i bardzo niepewny.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
3efekt korzystny
4niejednoznaczne
1efekt niekorzystny

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 26.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Kozieradka pospolita (Trigonella foenum-graecum) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Funkcje seksualne i objawy spadku androgenów u mężczyznzdrowi mężczyźni w wieku 25–80 lat (w jednym RCT bez zaburzeń erekcji)3 RCT (n = 120, 60 i 95)niejednoznaczneniskaSiła i skład ciała u trenującychsportowcy, głównie mężczyźni (378 z 449 uczestników)1 metaanaliza (7 badań, n = 449)niejednoznaczneniskaLipidy krwi i ciśnienie tętniczedorośli, w tym chorzy na cukrzycę typu 2 lub ze stanem przedcukrzycowym (część metaanaliz tylko u nich)5 metaanaliz (10–29 badań); ciśnienie tętnicze tylko w 1 z nichefekt korzystnyniskaBolesne miesiączkowaniemłode kobiety z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem, głównie studentki1 metaanaliza (4 badania) + 1 przegląd Cochrane (dla kozieradki 1 RCT, n = 101) + 1 RCT (n = 101)efekt korzystnyniskaBezpieczeństwo: reakcje alergiczneosoby uczulone na orzeszki ziemne i inne rośliny strączkowe; osoby z opisów przypadków (w tym dziecko z anafilaksją)1 badanie immunologiczne (surowice 29 pacjentów) + 1 opis przypadku + 1 przegląd zakresowy (10 opisów przypadków)efekt niekorzystnyniskaTestosteron u mężczyzndorośli mężczyźni, w tym zdrowi mężczyźni w wieku 40–80 lat i trenujący sportowcy2 metaanalizy (13 i 7 badań) + 2 RCT (n = 120 i n = 95)niejednoznacznebardzo niskaLaktacja: ilość mlekakobiety karmiące piersią, w tym matki wcześniaków urodzonych przed 32. tygodniem ciąży1 przegląd Cochrane (41 RCT galaktagogów) + 1 metaanaliza sieciowa (5 badań) + 1 RCT (n = 68)niejednoznacznebardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: glikemia i HbA1c w cukrzycy typu 2 i stanie przedcukrzycowymdorośli z cukrzycą typu 2 lub stanem przedcukrzycowym, pod nadzorem lekarza; jedna metaanaliza obejmowała też osoby bez cukrzycy5 metaanaliz (10–26 badań)efekt korzystnyniska

Podstawowe informacje

Kozieradka pospolita (Trigonella foenum-graecum) to roślina z rodziny bobowatych (Leguminosae), do której należą też soja, groch i orzeszki ziemne. Jej nasiona są przyprawą, m.in. w potrawach w stylu indyjskim, i tradycyjnym środkiem stosowanym w Azji w cukrzycy. Kozieradka jest też głównym źródłem diosgeniny, steroidu roślinnego.

W badaniach glikemii podawano głównie nasiona, a w badaniach testosteronu i funkcji seksualnych standaryzowane ekstrakty z nasion o nazwach handlowych (np. Testofen, Trigozim). Metaanalizy często łączą różne preparaty, a wyników jednego ekstraktu nie można wprost przenosić na inne ani na nasiona.

Wyniki badań

Funkcje seksualne i objawy spadku androgenów u mężczyzn

niejednoznaczneniskazdrowi mężczyźni w wieku 25–80 lat (w jednym RCT bez zaburzeń erekcji)

W RCT u 120 mężczyzn ekstrakt Testofen (600 mg/d, 12 tygodni) obniżył wynik kwestionariusza objawów starzenia się mężczyzn (AMS) bardziej niż placebo, a poranne erekcje i aktywność seksualna były częstsze. W RCT u 60 mężczyzn preparat z ekstraktem Testofen i składnikami mineralnymi (6 tygodni) poprawił m.in. podskale podniecenia i orgazmu kwestionariusza DISF-SR; badanie nie izoluje efektu kozieradki. W RCT z ekstraktem Trigozim (95 mężczyzn) nie stwierdzono subiektywnych efektów, w tym w ocenie libido.[3–5]

3 RCT (n = 120, 60 i 95)

Siła i skład ciała u trenujących

niejednoznaczneniskasportowcy, głównie mężczyźni (378 z 449 uczestników)

W metaanalizie 7 badań u trenujących mężczyzn różnice w beztłuszczowej masie ciała (SMD 0,19; 95% CI −0,10 do 0,49), masie tkanki tłuszczowej (SMD −0,19; 95% CI −0,44 do 0,05) i wyniku wyciskania nogami (SMD 0,22; 95% CI −0,02 do 0,47) nie były istotne statystycznie, choć autorzy opisali je jako mały efekt anaboliczny. Dla kobiet autorzy nie sformułowali wniosków.[2]

1 metaanaliza (7 badań, n = 449)

Lipidy krwi i ciśnienie tętnicze

efekt korzystnyniskadorośli, w tym chorzy na cukrzycę typu 2 lub ze stanem przedcukrzycowym (część metaanaliz tylko u nich)

W metaanalizie 12 RCT (560 dorosłych) cholesterol całkowity był niższy o 9,37 mg/dl, triglicerydy o 13,78 mg/dl, LDL o 6,59 mg/dl, a HDL wyższy o 3,50 mg/dl. W metaanalizie 12 badań u osób z cukrzycą lub stanem przedcukrzycowym istotnie niższy był tylko cholesterol całkowity, a w dwóch nowszych metaanalizach w cukrzycy typu 2 różnica nie była istotna raz dla LDL, raz dla triglicerydów. W metaanalizie 29 RCT składowych zespołu metabolicznego ciśnienie skurczowe było niższe o 3,45 mmHg, bez istotnej różnicy ciśnienia rozkurczowego.[7, 9, 11–13]

5 metaanaliz (10–29 badań); ciśnienie tętnicze tylko w 1 z nich

Bolesne miesiączkowanie

efekt korzystnyniskamłode kobiety z pierwotnym bolesnym miesiączkowaniem, głównie studentki

W metaanalizie 4 badań natężenie bólu było niższe niż po placebo (SMD −2,21; 95% CI −3,26 do −1,17), bez różnic w porównaniu z kwasem mefenamowym; autorzy ocenili jakość dowodów jako niską, a efekt jako wysoce niepewny. W RCT u 101 studentek sproszkowane nasiona w kapsułkach, przyjmowane w pierwszych 3 dniach miesiączki, zmniejszyły ból bardziej niż placebo; w przeglądzie Cochrane, na podstawie jednego RCT ze 101 kobietami, różnica wyniosła −1,71 punktu w 10-punktowej skali VAS przy bardzo ograniczonych dowodach (jakość wszystkich dowodów w przeglądzie oceniono jako niską lub bardzo niską).[17–19]

1 metaanaliza (4 badania) + 1 przegląd Cochrane (dla kozieradki 1 RCT, n = 101) + 1 RCT (n = 101)

Bezpieczeństwo: reakcje alergiczne

efekt niekorzystnyniskaosoby uczulone na orzeszki ziemne i inne rośliny strączkowe; osoby z opisów przypadków (w tym dziecko z anafilaksją)

W surowicach większości z 29 pacjentów z przeciwciałami IgE przeciw orzeszkom ziemnym i innym roślinom strączkowym stwierdzono też wysokie IgE przeciw kozieradce, co autorzy wiążą głównie z reakcjami krzyżowymi; w próbie prowokacji objawy wywołała dawka ok. 2 mg kozieradki. Opisano anafilaksję u dziecka po spożyciu kozieradki, a w przeglądzie zakresowym 10 opisów przypadków dotyczyło reakcji alergicznych lub nadwrażliwości.[20–22]

1 badanie immunologiczne (surowice 29 pacjentów) + 1 opis przypadku + 1 przegląd zakresowy (10 opisów przypadków)

Testosteron u mężczyzn

niejednoznacznebardzo niskadorośli mężczyźni, w tym zdrowi mężczyźni w wieku 40–80 lat i trenujący sportowcy

W metaanalizie z 2026 r. (13 RCT z placebo, różne preparaty) testosteron całkowity był nieco wyższy (SMD 0,25; 95% CI 0,02–0,48; 6 badań), a wynik dla testosteronu wolnego był nieprecyzyjny i niejednorodny (SMD 0,08; 95% CI −0,48 do 0,63); pewność dowodów oceniono jako bardzo niską. W metaanalizie 7 badań u sportowców mały efekt dotyczył testosteronu całkowitego (SMD 0,32), ale nie wolnego. W RCT z ekstraktem Testofen (600 mg/d, 12 tygodni, 120 mężczyzn w wieku 43–70 lat) testosteron całkowity i wolny wzrosły w porównaniu z placebo, a w RCT z ekstraktem Trigozim (600–1800 mg/d, 12 tygodni, 95 mężczyzn) testosteron w osoczu nie różnił się istotnie od placebo, a w ślinie był wyższy o 37,2%.[1–4]

2 metaanalizy (13 i 7 badań) + 2 RCT (n = 120 i n = 95)

Laktacja: ilość mleka

niejednoznacznebardzo niskakobiety karmiące piersią, w tym matki wcześniaków urodzonych przed 32. tygodniem ciąży

W metaanalizie sieciowej (5 badań, 122 kobiety przyjmujące kozieradkę) ilość mleka była większa niż po placebo, ale kozieradka wypadła słabiej niż Coleus amboinicus i daktyle. W przeglądzie Cochrane (41 RCT) wyników ilości mleka dla naturalnych galaktagogów, w tym kozieradki, nie połączono z powodu niejednorodności (I² = 99%), a pewność dowodów oceniono jako bardzo niską. W RCT u 68 matek wcześniaków (500 mg trzy razy dziennie od 5. do 14. dnia po porodzie) ilość mleka była większa w 7., ale nie w 15. dniu, bez różnic w stężeniu prolaktyny i masie ciała noworodków.[14–16]

1 przegląd Cochrane (41 RCT galaktagogów) + 1 metaanaliza sieciowa (5 badań) + 1 RCT (n = 68)

Kontekst medyczny: glikemia i HbA1c w cukrzycy typu 2 i stanie przedcukrzycowym

efekt korzystnyniskadorośli z cukrzycą typu 2 lub stanem przedcukrzycowym, pod nadzorem lekarza; jedna metaanaliza obejmowała też osoby bez cukrzycy

W metaanalizie 10 badań z nasionami glukoza na czczo była niższa o 0,96 mmol/l, a HbA1c o 0,85% (3 badania); istotne efekty dla glukozy na czczo i po 2 godzinach dotyczyły tylko osób z cukrzycą przyjmujących średnie lub duże dawki, a większość badań miała niską jakość. W metaanalizie 19 badań w cukrzycy typu 2 glukoza na czczo była niższa o 20,32 mg/dl, HbA1c o 0,54 punktu procentowego, a wskaźnik HOMA-IR także był niższy; w metaanalizach 26 RCT (HbA1c: WMD −0,63) i 10 RCT (706 osób) HOMA-IR nie różnił się istotnie. W metaanalizie 14 badań (894 osoby) różnice glukozy na czczo i po posiłku nie były istotne, a HbA1c była niższa (MD −0,88).[6–10]

5 metaanaliz (10–26 badań)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W badaniach testosteronu i funkcji seksualnych stosowano ekstrakt Testofen 600 mg/d przez 6–12 tygodni i ekstrakt Trigozim 600, 1200 lub 1800 mg/d przez 12 tygodni. W badaniach glikemii podawano głównie nasiona, a w metaanalizie 10 badań istotne efekty dotyczyły średnich i dużych dawek u osób z cukrzycą. W laktacji badano 500 mg trzy razy dziennie, a w bolesnym miesiączkowaniu kapsułki ze sproszkowanymi nasionami (900 mg) trzy razy dziennie przez pierwsze 3 dni miesiączki.[3–6, 16, 18]

Bezpieczeństwo

Najczęściej opisywano łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe; w metaanalizach u chorych na cukrzycę nie stwierdzono toksycznego działania na wątrobę i nerki ani poważnych zdarzeń niepożądanych. W metaanalizie 16 badań (1171 osób) aktywność ALT, AST i ALP nie zmieniła się istotnie. W przeglądzie zakresowym (60 prac) wymieniono też hipoglikemię, możliwą hipokaliemię, zapach syropu klonowego moczu lub potu u matek i niemowląt oraz interakcje z lekami. Opisano przypadek kobiety leczonej warfaryną, u której INR wzrósł podczas przyjmowania boldo i kozieradki, a po odstawieniu wrócił do normy. Cytowane prace nie obejmują badań klinicznych u kobiet w ciąży; w przeglądzie toksykologicznym opisano działania teratogenne u ludzi i zwierząt oraz działanie poronne u zwierząt, a autorzy odradzają kozieradkę w ciąży i przy uczuleniu na orzeszki ziemne lub ciecierzycę.[9, 12, 22–25]

Ograniczenia dowodów

Większość badań była mała i krótka, autorzy metaanaliz glikemii oceniali ich jakość jako niską, a niejednorodność była duża (I² do 95%). Badania testosteronu dotyczyły różnych opatentowanych ekstraktów, a żadnego z 13 badań w metaanalizie z 2026 r. nie oceniono jako obarczonego niskim ryzykiem błędu. Badania laktacji różniły się preparatem i pomiarem ilości mleka, a część dotyczyła mieszanek ziołowych. Dane o ciąży pochodzą głównie z badań na zwierzętach, a o alergii z opisów przypadków.[1, 6, 8, 15, 20, 25]

Źródła

  1. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of oral fenugreek-derived preparations on testosterone-related outcomes in adult men: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Frontiers in nutrition, 2026. PubMed 42688439 · DOI
  2. przegląd systematyczny z metaanalizą The Anabolic Effect of Fenugreek: A Systematic Review with Meta-analysis. International journal of sports medicine, 2023. PubMed 37253363 · DOI
  3. RCT Testofen, a specialised Trigonella foenum-graecum seed extract reduces age-related symptoms of androgen decrease, increases testosterone levels and improves sexual function in healthy aging males in a double-blind randomised clinical study. The aging male : the official journal of the International Society for the Study of the Aging Male, 2016. PubMed 26791805 · DOI
  4. RCT Effect of a plant extract of fenugreek (Trigonella foenum-graecum) on testosterone in blood plasma and saliva in a double blind randomized controlled intervention study. PloS one, 2024. PubMed 39288153 · DOI
  5. RCT Physiological aspects of male libido enhanced by standardized Trigonella foenum-graecum extract and mineral formulation. Phytotherapy research : PTR, 2011. PubMed 21312304 · DOI
  6. metaanaliza Effect of fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.) intake on glycemia: a meta-analysis of clinical trials. Nutrition journal, 2014. PubMed 24438170 · DOI
  7. przegląd systematyczny z metaanalizą Therapeutic effect of fenugreek supplementation on type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis of clinical trials. Heliyon, 2024. PubMed 39286181 · DOI
  8. przegląd systematyczny z metaanalizą The effects of fenugreek (Trigonella foenum-graecum) seed on glycemic parameters: An updated systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Avicenna journal of phytomedicine, 2025. PubMed 41509111 · DOI
  9. przegląd systematyczny z metaanalizą The Effect of Fenugreek in Type 2 Diabetes and Prediabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. International journal of molecular sciences, 2023. PubMed 37762302 · DOI
  10. przegląd systematyczny z metaanalizą Effect of Fenugreek on Hyperglycemia: A Systematic Review and Meta-Analysis. Medicina (Kaunas, Lithuania), 2023. PubMed 36837450 · DOI
  11. przegląd systematyczny z metaanalizą Effect of fenugreek supplementation on blood lipids and body weight: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of ethnopharmacology, 2020. PubMed 32087319 · DOI
  12. metaanaliza Effect of fenugreek on hyperglycaemia and hyperlipidemia in diabetes and prediabetes: A meta-analysis. Journal of ethnopharmacology, 2016. PubMed 27496582 · DOI
  13. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of fenugreek supplementation on the components of metabolic syndrome: A systematic review and dose-response meta-analysis of randomized clinical trials. Pharmacological research, 2023. PubMed 36470549 · DOI
  14. metaanaliza sieciowa Effectiveness of fenugreek as a galactagogue: A network meta-analysis. Phytotherapy research : PTR, 2018. PubMed 29193352 · DOI
  15. przegląd systematyczny z metaanalizą Oral galactagogues (natural therapies or drugs) for increasing breast milk production in mothers of non-hospitalised term infants. The Cochrane database of systematic reviews, 2020. PubMed 32421208 · DOI
  16. RCT Investigating the Effectiveness of Fenugreek on the Quantity of Breast Milk and the Level of Prolactin in Mothers of Preterm Newborns: A Randomized Controlled Clinical Trial. Current drug research reviews, 2025. PubMed 41239794 · DOI
  17. przegląd systematyczny z metaanalizą The Effect of Fenugreek on the Severity of Dysmenorrhea: A Systematic Review and Meta-analysis. Current drug research reviews, 2024. PubMed 37594100 · DOI
  18. RCT Effects of fenugreek seed on the severity and systemic symptoms of dysmenorrhea. Journal of reproduction & infertility, 2014. PubMed 24695380
  19. przegląd systematyczny z metaanalizą Dietary supplements for dysmenorrhoea. The Cochrane database of systematic reviews, 2016. PubMed 27000311 · DOI
  20. badanie immunologiczne Allergenicity and antigenicity of fenugreek (Trigonella foenum-graecum) proteins in foods. The Journal of allergy and clinical immunology, 2009. PubMed 18930518 · DOI
  21. opis przypadku Fenugreek Anaphylaxis in a Pediatric Patient. Allergy & rhinology (Providence, R.I.), 2018. PubMed 29977649 · DOI
  22. przegląd zakresowy Exploring the Adverse Effects of Fenugreek in Humans: A Scoping Review. Iranian journal of medical sciences, 2026. PubMed 41625343 · DOI
  23. przegląd systematyczny z metaanalizą The Effect of Fenugreek (Trigonella foenum-graecum) Supplementation on Liver Function Enzymes; a Systematic Review and Meta-Analysis of Controlled Clinical Trials. Health science reports, 2026. PubMed 42558777 · DOI
  24. opis przypadku Potential interaction between warfarin and boldo-fenugreek. Pharmacotherapy, 2001. PubMed 11310527 · DOI
  25. przegląd Toxicological properties of fenugreek (Trigonella foenum graecum). Food and chemical toxicology : an international journal published for the British Industrial Biological Research Association, 2016. PubMed 27498339 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 26.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.