Co mówią badania

Lawenda (olejek lawendowy doustnie, np. Silexan): co mówią badania naukowe

Doustny olejek lawendowy badano niemal wyłącznie jako jeden preparat (Silexan, 80–160 mg/d), głównie u dorosłych z zaburzeniami lękowymi, rzadziej w depresji i w zaburzeniach snu towarzyszących lękowi. W metaanalizach objawy lęku zmniejszały się bardziej niż po placebo, a w badaniach najczęściej opisywanym działaniem niepożądanym było odbijanie; wyników nie można przenosić na inne produkty z lawendą.

25prac w źródłach
7badanych obszarów
3efekt korzystny
1brak efektu
2niejednoznaczne
1efekt niekorzystny

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 26.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Lawenda (olejek lawendowy doustnie, np. Silexan) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Sengłównie dorośli z zaburzeniami lękowymi i zaburzonym snem (Silexan 80 mg/d, pod nadzorem lekarza); jedno RCT u kobiet po menopauzie (kapsułki ze sproszkowanym kwiatem lawendy)1 RCT Silexanu (n = 221) + 1 analiza mediacji danych z RCT (n = 212) + 1 przegląd z metaanalizą + 1 metaanaliza sieciowa + 1 RCT u kobiet po menopauzie (3 grupy po 52 osoby)efekt korzystnyniskaDziałania niepożądane: odbijanie i dolegliwości żołądkowo-jelitoweuczestnicy badań klinicznych Silexanu, głównie dorośli z zaburzeniami lękowymi lub depresją2 metaanalizy (5 i 3 RCT) + 3 RCT + 1 przeglądefekt niekorzystnyniskaInterakcje z lekami, sedacja i potencjał nadużywaniazdrowi ochotnicy w badaniach farmakokinetycznych (n = 16 i n = 24) oraz osoby używające rekreacyjnie substancji działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (n = 40)3 RCT w układzie naprzemiennym (crossover; n = 16, 24 i 40)brak efektuniskaNastrój i objawy menopauzy u kobiet (kapsułki z olejkiem lawendowym 80 mg, nie Silexan)kobiety stosujące złożoną antykoncepcję hormonalną (n = 60) i kobiety po menopauzie w wieku 50–65 lat z objawami menopauzy (n = 72); oba badania w Iranie2 małe RCT (n = 60 i n = 72)niejednoznacznebardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: lęk uogólniony i lęk podprogowy (porównanie z placebo)dorośli pacjenci ambulatoryjni z zaburzeniem lękowym uogólnionym (GAD), lękiem podprogowym lub mieszanym zaburzeniem lękowo-depresyjnym, z wynikiem w skali lęku Hamiltona (HAMA) co najmniej 18 pkt; pod nadzorem lekarza3 metaanalizy (5 RCT Silexanu, n = 1213; 3 RCT, n = 697; niezależny przegląd wszystkich postaci lawendy) + 1 metaanaliza sieciowa (29 RCT ziół) + 1 analiza łączna 2 RCT (n = 925)efekt korzystnyumiarkowanaKontekst medyczny: porównania z lekami przeciwlękowymidorośli z zaburzeniem lękowym uogólnionym (GAD) i innymi zaburzeniami lękowymi; pod nadzorem lekarza2 RCT (z paroksetyną, n = 539; z lorazepamem, bez placebo) + 2 metaanalizy sieciowe (5 badań; 100 badań leków przeciwlękowych) + 1 przeglądniejednoznaczneniskaKontekst medyczny: depresja i objawy depresyjnedorośli z łagodnym lub umiarkowanym epizodem depresji, mieszanym zaburzeniem lękowo-depresyjnym albo objawami depresyjnymi towarzyszącymi zaburzeniom lękowym; pod nadzorem lekarza2 RCT Silexanu (n = 498 i n = 318) + 1 metaanaliza 5 RCT Silexanu + 1 metaanaliza 17 badań różnych postaci lawendyefekt korzystnyniska

Podstawowe informacje

Silexan to zastrzeżona substancja czynna z olejku eterycznego z kwiatów lawendy wąskolistnej (Lavandula angustifolia), przyjmowana doustnie w kapsułkach. Dotyczy jej prawie całe piśmiennictwo kliniczne doustnej lawendy, a autorzy metaanalizy zastrzegają, że wyników nie można uogólniać na inne produkty z olejkiem lawendowym.

Pojedyncze małe badania dotyczyły kapsułek z olejkiem lawendowym 80 mg i kapsułek ze sproszkowanym kwiatem. Aromaterapia i masaż z olejkiem to inne zastosowania niż suplement doustny i nie są tu opisywane.

Wyniki badań

Sen

efekt korzystnyniskagłównie dorośli z zaburzeniami lękowymi i zaburzonym snem (Silexan 80 mg/d, pod nadzorem lekarza); jedno RCT u kobiet po menopauzie (kapsułki ze sproszkowanym kwiatem lawendy)

W RCT u 221 dorosłych z zaburzeniem lękowym nieokreślonym wynik wskaźnika jakości snu PSQI zmniejszył się po 10 tygodniach o 5,5 pkt po Silexanie i o 3,8 pkt po placebo. W analizie mediacji (212 pacjentów) 98,4% tej różnicy wyjaśniało zmniejszenie lęku, a bezpośredni wpływ na sen był pomijalny; ten sam wniosek podaje przegląd z 2022 r. W metaanalizie sieciowej ziół różnica dla bezsenności u osób z lękiem wyniosła SMD −0,48 (95% CI −0,76 do −0,21). U kobiet po menopauzie kapsułki 500 mg ze sproszkowanym kwiatem lawendy (8 tygodni) wiązały się z niższym wynikiem PSQI niż kapsułki ze skrobią, przy niewielkiej różnicy między grupami już na starcie.[4, 11–14]

1 RCT Silexanu (n = 221) + 1 analiza mediacji danych z RCT (n = 212) + 1 przegląd z metaanalizą + 1 metaanaliza sieciowa + 1 RCT u kobiet po menopauzie (3 grupy po 52 osoby)

Działania niepożądane: odbijanie i dolegliwości żołądkowo-jelitowe

efekt niekorzystnyniskauczestnicy badań klinicznych Silexanu, głównie dorośli z zaburzeniami lękowymi lub depresją

W metaanalizach ogólna częstość działań niepożądanych po Silexanie 80 mg/d nie różniła się od placebo (w 3 RCT RR 1,06; 95% CI 0,85–1,33), a w RCT u osób z niepokojem i zaburzonym snem zgłosiło je 33,7% uczestników po Silexanie i 35,7% po placebo. Odbijanie było jedynym działaniem niepożądanym wyraźnie częstszym po Silexanie w RCT w mieszanym zaburzeniu lękowo-depresyjnym i najczęstszym w RCT w depresji; przegląd z 2025 r. wymienia poza nim tylko łagodne, przemijające dolegliwości żołądkowo-jelitowe.[1, 2, 8, 15, 16, 21]

2 metaanalizy (5 i 3 RCT) + 3 RCT + 1 przegląd

Interakcje z lekami, sedacja i potencjał nadużywania

brak efektuniskazdrowi ochotnicy w badaniach farmakokinetycznych (n = 16 i n = 24) oraz osoby używające rekreacyjnie substancji działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (n = 40)

Silexan 160 mg/d przez 11 dni nie miał według autorów klinicznie istotnego wpływu na enzymy CYP1A2, 2C9, 2C19, 2D6 i 3A4 u 16 zdrowych osób, choć dla omeprazolu (CYP2C19) przedział ufności głównej miary przekroczył przyjęty próg. U 24 kobiet nie wpłynął istotnie na stężenia etynyloestradiolu i lewonorgestrelu z tabletki antykoncepcyjnej. U 34 ocenianych osób używających rekreacyjnie takich substancji pojedyncze dawki 80 i 640 mg oceniano podobnie do placebo w skali „lubienia” substancji (lorazepam różnił się od placebo) i nie wywoływały sedacji.[22–24]

3 RCT w układzie naprzemiennym (crossover; n = 16, 24 i 40)

Nastrój i objawy menopauzy u kobiet (kapsułki z olejkiem lawendowym 80 mg, nie Silexan)

niejednoznacznebardzo niskakobiety stosujące złożoną antykoncepcję hormonalną (n = 60) i kobiety po menopauzie w wieku 50–65 lat z objawami menopauzy (n = 72); oba badania w Iranie

U 60 kobiet stosujących złożoną antykoncepcję hormonalną kapsułki z olejkiem lawendowym 80 mg/d przez 56 dni wiązały się z wyższym wynikiem nastroju pozytywnego oraz niższymi wynikami stresu i depresji (DASS-21) niż placebo, bez różnicy w lęku. U 72 kobiet po menopauzie ta sama dawka przez 60 dni nie różniła się od placebo w łącznym wyniku objawów menopauzy (spadek z 27,4 do 17,7 i do 17,6 pkt), stężeniu kortyzolu ani lipidach; różnica dotyczyła tylko zaburzeń seksualnych.[19, 20]

2 małe RCT (n = 60 i n = 72)

Kontekst medyczny: lęk uogólniony i lęk podprogowy (porównanie z placebo)

efekt korzystnyumiarkowanadorośli pacjenci ambulatoryjni z zaburzeniem lękowym uogólnionym (GAD), lękiem podprogowym lub mieszanym zaburzeniem lękowo-depresyjnym, z wynikiem w skali lęku Hamiltona (HAMA) co najmniej 18 pkt; pod nadzorem lekarza

W metaanalizie wszystkich 5 badań Silexanu kontrolowanych placebo (n = 1213; 80 mg/d przez 10 tygodni) odsetek osób z co najmniej 50% spadkiem wyniku HAMA był 1,34 raza większy niż po placebo. W metaanalizie 3 RCT w lęku podprogowym (n = 697) wynik HAMA zmniejszył się o 3,83 pkt więcej niż po placebo (95% CI 1,28–6,37), w niezależnym przeglądzie o 2,90 pkt (95% CI 0,95–4,86; 1173 osoby), a w metaanalizie sieciowej 12 ziół o 3,84 pkt. W analizie łącznej 2 RCT w GAD (925 osób, 10–160 mg/d) dawka 160 mg/d przewyższała placebo we wszystkich wynikach, a 80 mg/d tylko w jednym z dwóch badań i w analizie łącznej.[1–5]

3 metaanalizy (5 RCT Silexanu, n = 1213; 3 RCT, n = 697; niezależny przegląd wszystkich postaci lawendy) + 1 metaanaliza sieciowa (29 RCT ziół) + 1 analiza łączna 2 RCT (n = 925)

Kontekst medyczny: porównania z lekami przeciwlękowymi

niejednoznaczneniskadorośli z zaburzeniem lękowym uogólnionym (GAD) i innymi zaburzeniami lękowymi; pod nadzorem lekarza

W RCT u 539 dorosłych z GAD (10 tygodni) wynik HAMA zmniejszył się o 14,1 pkt po Silexanie 160 mg/d, o 12,8 pkt po 80 mg/d, o 11,3 pkt po paroksetynie 20 mg/d i o 9,5 pkt po placebo; paroksetyna nie różniła się istotnie od placebo w analizie głównej (p = 0,10). W 6-tygodniowym RCT bez placebo wynik HAMA zmniejszył się podobnie po Silexanie i po lorazepamie (o 11,3 i 11,6 pkt; lorazepam 0,5 mg/d według przeglądu z 2025 r.). W metaanalizie sieciowej 5 badań przedziały ufności różnic Silexanu 160 mg względem placebo i paroksetyny obejmowały zero, a w metaanalizie sieciowej 100 badań (28 637 osób) Silexan miał akceptowalność podobną do placebo.[6–10]

2 RCT (z paroksetyną, n = 539; z lorazepamem, bez placebo) + 2 metaanalizy sieciowe (5 badań; 100 badań leków przeciwlękowych) + 1 przegląd

Kontekst medyczny: depresja i objawy depresyjne

efekt korzystnyniskadorośli z łagodnym lub umiarkowanym epizodem depresji, mieszanym zaburzeniem lękowo-depresyjnym albo objawami depresyjnymi towarzyszącymi zaburzeniom lękowym; pod nadzorem lekarza

W RCT u 498 osób z łagodną lub umiarkowaną depresją (8 tygodni) wynik skali MADRS zmniejszył się bardziej niż po placebo po Silexanie 80 mg/d (o 2,17 pkt; 95% CI 0,58–3,76) i po sertralinie 50 mg/d (o 2,59 pkt). W RCT w mieszanym zaburzeniu lękowo-depresyjnym (n = 318) wynik MADRS zmniejszył się o 9,2 pkt po Silexanie i o 6,1 pkt po placebo, a w metaanalizie 5 RCT w zaburzeniach lękowych objawy depresyjne zmniejszały się bardziej niż po placebo. W metaanalizie 17 badań lawendy podawanej różnymi drogami w podgrupie podania doustnego SMD wyniosło −0,56 (95% CI −1,07 do −0,05; I² 85,2%), a w podgrupie osób z rozpoznaną depresją (wszystkie drogi podania) wynik był na granicy istotności (SMD −0,62; 95% CI −1,26 do 0,01).[15–18]

2 RCT Silexanu (n = 498 i n = 318) + 1 metaanaliza 5 RCT Silexanu + 1 metaanaliza 17 badań różnych postaci lawendy

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

Silexan podawano w dawce 80 mg raz na dobę przez 6–10 tygodni (w depresji przez 8 tygodni), a w GAD także 160 mg/d; w analizie łącznej 2 RCT (10–160 mg/d) autorzy uznali 80 mg/d za prawdopodobną dolną granicę zakresu terapeutycznego. Jednorazowo podawano do 640 mg. Inne preparaty: kapsułki z olejkiem lawendowym 80 mg/d przez 56–60 dni i kapsułki 500 mg ze sproszkowanym kwiatem lawendy przez 8 tygodni.[1, 5–7, 14, 15, 19, 20, 24]

Bezpieczeństwo

W badaniach Silexanu (do 10 tygodni) działania niepożądane występowały z podobną częstością jak po placebo, a najczęściej opisywano odbijanie i łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe; w RCT z paroksetyną ich częstość była mniejsza niż po paroksetynie. Nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji z badanymi enzymami CYP ani z doustną antykoncepcją złożoną, a według przeglądu z 2025 r. nie obserwowano sedacji, objawów odstawiennych ani potencjału uzależnienia. Cytowane prace nie obejmują badań u kobiet w ciąży i karmiących piersią.[1, 2, 6, 8, 22, 23]

Ograniczenia dowodów

Niemal wszystkie badania kliniczne doustnej lawendy dotyczą jednego preparatu (Silexan), a wyników nie można uogólniać na inne produkty. Abstrakty badań Silexanu nie podają źródła finansowania, a metaanalizy łączące wszystkie jego badania kontrolowane placebo mają w dużej części tych samych autorów co włączone badania. Autorzy niezależnego przeglądu ocenili większość badań lawendy (wszystkich postaci) jako obarczone wysokim ryzykiem błędu systematycznego, a autorzy metaanalizy sieciowej ziół uznali wyniki za wstępne. Grupa robocza WFSBP i CANMAT przyznała lawendzie w zaburzeniach lękowych kategorię „++” (umiarkowane poparcie), a w depresji jednobiegunowej „+” (słabe poparcie). W depresji jest jedno RCT Silexanu, a badania snu nie oddzielają wpływu na sen od zmniejszenia lęku.[1–4, 12, 13, 15, 25]

Źródła

  1. metaanaliza Efficacy of Silexan in patients with anxiety disorders: a meta-analysis of randomized, placebo-controlled trials. European archives of psychiatry and clinical neuroscience, 2023. PubMed 36717399 · DOI
  2. metaanaliza danych indywidualnych Efficacy of Silexan in subthreshold anxiety: meta-analysis of randomised, placebo-controlled trials. European archives of psychiatry and clinical neuroscience, 2019. PubMed 29150713 · DOI
  3. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of lavender on anxiety: A systematic review and meta-analysis. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2019. PubMed 31655395 · DOI
  4. przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową Medicinal herbs for the treatment of anxiety: A systematic review and network meta-analysis. Pharmacological research, 2022. PubMed 35378276 · DOI
  5. analiza łączna 2 RCT Silexan in generalized anxiety disorder: investigation of the therapeutic dosage range in a pooled data set. International clinical psychopharmacology, 2017. PubMed 28379882 · DOI
  6. RCT Lavender oil preparation Silexan is effective in generalized anxiety disorder--a randomized, double-blind comparison to placebo and paroxetine. The international journal of neuropsychopharmacology, 2014. PubMed 24456909 · DOI
  7. RCT A multi-center, double-blind, randomised study of the Lavender oil preparation Silexan in comparison to Lorazepam for generalized anxiety disorder. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2010. PubMed 19962288 · DOI
  8. przegląd Silexan in anxiety, depression, and related disorders: pharmacological background and clinical data. European archives of psychiatry and clinical neuroscience, 2025. PubMed 39453446 · DOI
  9. przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową Efficacy and safety of lavender essential oil (Silexan) capsules among patients suffering from anxiety disorders: A network meta-analysis. Scientific reports, 2019. PubMed 31792285 · DOI
  10. przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową Comparative efficacy and acceptability of anxiolytic drugs for the treatment of anxiety disorders: a systematic review and network meta-analysis. European archives of psychiatry and clinical neuroscience, 2026. PubMed 40788541 · DOI
  11. RCT Silexan, an orally administered Lavandula oil preparation, is effective in the treatment of 'subsyndromal' anxiety disorder: a randomized, double-blind, placebo controlled trial. International clinical psychopharmacology, 2010. PubMed 20512042 · DOI
  12. analiza mediacji danych z RCT Beneficial effects of Silexan on sleep are mediated by its anxiolytic effect. Journal of psychiatric research, 2019. PubMed 31121394 · DOI
  13. przegląd z metaanalizą Effect of anxiolytic drug silexan on sleep - a narrative review. The world journal of biological psychiatry : the official journal of the World Federation of Societies of Biological Psychiatry, 2022. PubMed 36259937 · DOI
  14. RCT Comparison of the effect of lavender and bitter orange on sleep quality in postmenopausal women: A triple-blind, randomized, controlled clinical trial. Women & health, 2018. PubMed 28749734 · DOI
  15. RCT Lavender oil preparation Silexan is effective in mild-to-moderate major depression: a randomized, placebo- and reference-controlled trial. European archives of psychiatry and clinical neuroscience, 2025. PubMed 38558147 · DOI
  16. RCT Efficacy of Silexan in mixed anxiety-depression--A randomized, placebo-controlled trial. European neuropsychopharmacology : the journal of the European College of Neuropsychopharmacology, 2016. PubMed 26718792 · DOI
  17. metaanaliza Beneficial effects of Silexan on co-occurring depressive symptoms in patients with subthreshold anxiety and anxiety disorders: randomized, placebo-controlled trials revisited. European archives of psychiatry and clinical neuroscience, 2023. PubMed 35262795 · DOI
  18. przegląd systematyczny z metaanalizą The antidepressant effects of lavender (Lavandula angustifolia Mill.): A systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials. Complementary therapies in medicine, 2021. PubMed 33549687 · DOI
  19. RCT The effect of lavender on mood disorders associated with the use of combined oral contraceptives (COCs): a triple-blinded randomized controlled trial. BMC complementary medicine and therapies, 2024. PubMed 38459484 · DOI
  20. RCT The efficacy of oral Lavandula angustifolia Mill. essential oil on menopausal symptoms, serum lipid profile, and cortisol concentration in postmenopausal women: A triple-blind, randomized, controlled trial. Complementary therapies in medicine, 2024. PubMed 38754638 · DOI
  21. RCT Efficacy of orally administered Silexan in patients with anxiety-related restlessness and disturbed sleep--A randomized, placebo-controlled trial. European neuropsychopharmacology : the journal of the European College of Neuropsychopharmacology, 2015. PubMed 26293583 · DOI
  22. RCT (badanie interakcji, układ naprzemienny) Drug cocktail interaction study on the effect of the orally administered lavender oil preparation silexan on cytochrome P450 enzymes in healthy volunteers. Drug metabolism and disposition: the biological fate of chemicals, 2013. PubMed 23401474 · DOI
  23. RCT (badanie interakcji, układ naprzemienny) No interacting influence of lavender oil preparation silexan on oral contraception using an ethinyl estradiol/levonorgestrel combination. Drugs in R&D, 2014. PubMed 25319228 · DOI
  24. RCT (badanie potencjału nadużywania, układ naprzemienny) No Abuse Potential of Silexan in Healthy Recreational Drug Users: A Randomized Controlled Trial. The international journal of neuropsychopharmacology, 2021. PubMed 33300578 · DOI
  25. wytyczne oparte na przeglądzie metaanaliz Clinician guidelines for the treatment of psychiatric disorders with nutraceuticals and phytoceuticals: The World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) and Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) Taskforce. The world journal of biological psychiatry : the official journal of the World Federation of Societies of Biological Psychiatry, 2022. PubMed 35311615 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 26.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.