Co mówią badania

Lukrecja (korzeń lukrecji, Glycyrrhiza glabra / uralensis): co mówią badania naukowe

Lukrecję badano głównie pod kątem bezpieczeństwa: w metaanalizach preparaty z glicyryzyną podnosiły ciśnienie tętnicze, a w jednej z nich obniżały też stężenie potasu; w RCT wzrost ciśnienia był widoczny już przy 100 mg kwasu glicyryzynowego na dobę. Ekstrakty o obniżonej zawartości glicyryzyny (DGL, w tym GutGard), olej z flawonoidami lukrecji i preparaty lukrecji o niepodanym w abstraktach składzie badano w niestrawności, chorobie wrzodowej i masie ciała, w większości w małych badaniach o niespójnych wynikach.

24prac w źródłach
6badanych obszarów
2efekt korzystny
2niejednoznaczne
2efekt niekorzystny

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Lukrecja (korzeń lukrecji, Glycyrrhiza glabra / uralensis) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Ciśnienie tętnicze (preparaty z glicyryzyną)dorośli spożywający lukrecję lub produkty z kwasem glicyryzynowym (w cytowanych pojedynczych badaniach zdrowi ochotnicy)2 metaanalizy (18 badań, n = 337; 8 RCT, n = 541) + 1 RCT krzyżowe (n = 28) + 1 badanie dawka-odpowiedźefekt niekorzystnyumiarkowanaPotas, renina i aldosteron: rzekomy hiperaldosteronizmzdrowi ochotnicy w badaniach interwencyjnych; w badaniach obserwacyjnych pacjenci przyjmujący japońskie preparaty Kampo z lukrecją1 metaanaliza (18 badań, n = 337) + 2 RCT krzyżowe (n = 28 i n = 10) + 1 kohorta retrospektywna (n = 389) + 1 analiza bazy zgłoszeń (537 przypadków)efekt niekorzystnyumiarkowanaMasa ciała i tkanka tłuszczowadorośli z nadwagą lub otyłością (w jednym RCT kobiety z zespołem policystycznych jajników na diecie niskokalorycznej) oraz osoby trenujące1 metaanaliza (26 badań, n = 985) + 4 RCT (w 3 publikacjach, w tym n = 84 i n = 66)niejednoznaczneniska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: niestrawność czynnościowa i objawy refluksu (ekstrakt GutGard)dorośli z niestrawnością czynnościową lub objawami refluksu żołądkowo-przełykowego, pod nadzorem lekarza2 RCT (w tym n = 200) + 1 przegląd systematyczny Cochrane (41 RCT różnych ziół, dla lukrecji 1 badanie, n = 50)efekt korzystnyniskaKontekst medyczny: choroba wrzodowa i zakażenie Helicobacter pyloripacjenci z wrzodem żołądka lub dwunastnicy oraz osoby z zakażeniem H. pylori, pod nadzorem lekarza4 RCT (90–120 osób)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: przewlekłe choroby wątrobychorzy z pierwotnymi chorobami wątroby (w cytowanych RCT przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C i glicyryzyna podawana dożylnie); leczenie pod nadzorem lekarza1 metaanaliza (15 RCT, n = 1367) + 2 RCT glicyryzyny dożylnej (n = 379 i n = 72 po randomizacji)efekt korzystnyniska

Podstawowe informacje

Lukrecja to korzeń lukrecji gładkiej (Glycyrrhiza glabra) i lukrecji uralskiej (Glycyrrhiza uralensis), w medycynie chińskiej zwany gan cao. Jest składnikiem słodyczy oraz japońskich preparatów ziołowych Kampo.

Główną substancją czynną jest glicyryzyna (kwas glicyryzynowy), z której w organizmie powstaje kwas glicyretynowy hamujący enzym 11β-HSD2 (dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa typu 2). Skutkiem jest obraz rzekomego hiperaldosteronizmu (pseudohyperaldosteronism): wzrost ciśnienia, utrata potasu i zatrzymywanie wody.

Lukrecja deglicyryzynowana (DGL) ma obniżoną zawartość glicyryzyny; badany ekstrakt GutGard opisano jako bogaty we flawonoidy, z co najmniej 3,5% glabrydyny i nie więcej niż 3,0% glicyryzyny. Olej z flawonoidami lukrecji (licorice flavonoid oil, LFO) to koncentrat flawonoidów. Wyniki dla tych preparatów i dla preparatów z glicyryzyną opisujemy osobno.

Wyniki badań

Ciśnienie tętnicze (preparaty z glicyryzyną)

efekt niekorzystnyumiarkowanadorośli spożywający lukrecję lub produkty z kwasem glicyryzynowym (w cytowanych pojedynczych badaniach zdrowi ochotnicy)

W metaanalizie 18 badań (337 osób, co najmniej 100 mg kwasu glicyryzynowego na dobę) ciśnienie skurczowe wzrosło średnio o 5,45 mm Hg (95% CI 3,51–7,39), a rozkurczowe o 3,19 mm Hg, przy wzroście zależnym od dawki. W metaanalizie 8 RCT (541 osób) preparaty z przewagą kwasu glicyryzynowego podnosiły ciśnienie skurczowe o 3,48 mm Hg, a preparaty z przewagą flawonoidów lukrecji nie zmieniały go istotnie. W RCT u 28 zdrowych osób (mediana wieku 24 lata) 100 mg kwasu glicyryzynowego dziennie przez 2 tygodnie podniosło domowe ciśnienie skurczowe o 3,1 mm Hg, a w badaniu dawka-odpowiedź (50–200 g lukrecji dziennie) wzrost wyniósł 3,1–14,4 mm Hg.[1–4]

2 metaanalizy (18 badań, n = 337; 8 RCT, n = 541) + 1 RCT krzyżowe (n = 28) + 1 badanie dawka-odpowiedź

Potas, renina i aldosteron: rzekomy hiperaldosteronizm

efekt niekorzystnyumiarkowanazdrowi ochotnicy w badaniach interwencyjnych; w badaniach obserwacyjnych pacjenci przyjmujący japońskie preparaty Kampo z lukrecją

W metaanalizie 18 badań (zmiany względem wartości wyjściowych) stężenie potasu w osoczu obniżyło się średnio o 0,33 mmol/l, bez związku z dawką kwasu glicyryzynowego, zmniejszyły się też renina i aldosteron (w RCT ze 100 mg kwasu glicyryzynowego o 30,0% i 45,1%). W RCT u 10 osób 32 g lukrecji dziennie przez 2 tygodnie nie zmieniło stężenia potasu ani ciśnienia, ale w połączeniu z hydrochlorotiazydem potas obniżył się o 0,32 mmol/l. W japońskiej kohorcie 389 pacjentów przyjmujących preparat Yokukansan hipokaliemia wystąpiła u 24,2%, a w bazie zgłoszeń JADER ryzyko rzekomego hiperaldosteronizmu rosło z dobową ilością lukrecji.[1, 3, 6–8]

1 metaanaliza (18 badań, n = 337) + 2 RCT krzyżowe (n = 28 i n = 10) + 1 kohorta retrospektywna (n = 389) + 1 analiza bazy zgłoszeń (537 przypadków)

Masa ciała i tkanka tłuszczowa

niejednoznaczneniskadorośli z nadwagą lub otyłością (w jednym RCT kobiety z zespołem policystycznych jajników na diecie niskokalorycznej) oraz osoby trenujące

W metaanalizie 26 badań klinicznych (985 osób) spożycie lukrecji wiązało się z niewielkim spadkiem masy ciała (−0,43 kg; 95% CI −0,68 do −0,18), ale też ze wzrostem ciśnienia rozkurczowego (1,74 mm Hg); abstrakt nie rozdziela wyników według preparatu. W RCT u 84 osób z nadwagą olej z flawonoidami lukrecji (300–900 mg/d przez 8 tygodni) wiązał się ze spadkiem masy tkanki tłuszczowej względem wartości wyjściowych, a w dwóch innych 8-tygodniowych RCT nie stwierdzono różnic względem placebo. W RCT u 66 kobiet z zespołem policystycznych jajników ekstrakt lukrecji (1,5 g/d przez 8 tygodni) z dietą niskokaloryczną dał większy spadek masy ciała i tkanki tłuszczowej niż placebo z tą samą dietą.[5, 18–20]

1 metaanaliza (26 badań, n = 985) + 4 RCT (w 3 publikacjach, w tym n = 84 i n = 66)

Kontekst medyczny: niestrawność czynnościowa i objawy refluksu (ekstrakt GutGard)

efekt korzystnyniskadorośli z niestrawnością czynnościową lub objawami refluksu żołądkowo-przełykowego, pod nadzorem lekarza

W RCT z placebo ekstrakt GutGard (75 mg dwa razy dziennie przez 30 dni) zmniejszył nasilenie objawów niestrawności czynnościowej i poprawił wynik kwestionariusza Nepean Dyspepsia Index. W RCT u 200 osób z objawami refluksu (28 dni) po GutGard odnotowano lepszą jakość życia i wcześniejsze ustąpienie zgagi i zarzucania treści żołądkowej niż po placebo. W przeglądzie Cochrane (41 RCT różnych ziół) dla Glycyrrhiza glabra uwzględniono 1 badanie (50 osób): SMD −1,86 (95% CI −2,54 do −1,19; umiarkowana pewność dowodów).[11–13]

2 RCT (w tym n = 200) + 1 przegląd systematyczny Cochrane (41 RCT różnych ziół, dla lukrecji 1 badanie, n = 50)

Kontekst medyczny: choroba wrzodowa i zakażenie Helicobacter pylori

niejednoznaczneniskapacjenci z wrzodem żołądka lub dwunastnicy oraz osoby z zakażeniem H. pylori, pod nadzorem lekarza

W RCT u 96 pacjentów z wrzodem żołądka lukrecja deglicyryzynowana przez 4 tygodnie nie różniła się od placebo odsetkiem wygojeń ani poprawą kliniczną, a w RCT u 90 mężczyzn z nawrotem wrzodu dwunastnicy lukrecja o obniżonej zawartości kwasu glicyryzynowego (6 tygodni) nie dała przewagi nad placebo. W RCT z ekstraktem GutGard (150 mg/d przez 60 dni) ujemny test antygenu H. pylori w kale uzyskano u 56% osób wobec 4% po placebo. W RCT u 120 pacjentów dodanie lukrecji (abstrakt nie podaje dawki ani postaci) do terapii potrójnej z klarytromycyną dało eradykację u 83,3% wobec 62,5%.[14–17]

4 RCT (90–120 osób)

Kontekst medyczny: przewlekłe choroby wątroby

efekt korzystnyniskachorzy z pierwotnymi chorobami wątroby (w cytowanych RCT przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C i glicyryzyna podawana dożylnie); leczenie pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 15 RCT (1367 osób) preparaty lukrecji, same lub z innymi ziołami, obniżały aktywność ALT o 15,63 U/l i AST o 7,37 U/l względem grup kontrolnych, bez istotnych zmian GGTP i bilirubiny całkowitej. W RCT fazy III u 379 chorych na WZW typu C bez odpowiedzi na interferon glicyryzyna dożylna przez 12 tygodni dała spadek ALT o co najmniej 50% u 28,7–29,0% chorych wobec 7,0% po placebo. W innym RCT odpowiedź ALT utrzymywała się tym częściej, im częstsze były wlewy, ale bez istotnej poprawy histologicznej po 6 miesiącach.[22–24]

1 metaanaliza (15 RCT, n = 1367) + 2 RCT glicyryzyny dożylnej (n = 379 i n = 72 po randomizacji)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

Kryterium włączenia do metaanalizy ciśnienia było co najmniej 100 mg kwasu glicyryzynowego na dobę; w pojedynczych badaniach stosowano 100 mg kwasu glicyryzynowego lub 50–200 g lukrecji dziennie (75–540 mg kwasu glicyretynowego) przez 2–4 tygodnie. Ekstrakt GutGard podawano po 75 mg dwa razy dziennie przez 30 dni lub 150 mg raz dziennie przez 60 dni, a lukrecję o obniżonej zawartości kwasu glicyryzynowego po 760 mg trzy razy dziennie przez 6 tygodni. Olej z flawonoidami lukrecji: 300–900 mg/d, ekstrakt lukrecji: 1,5 g/d, oba przez 8 tygodni. W chorobach wątroby glicyryzynę podawano dożylnie 1–6 razy w tygodniu przez 12–52 tygodnie.[1, 3, 4, 11, 15, 16, 18, 20, 23, 24]

Bezpieczeństwo

Dla lukrecji i glicyryzyny nie ma wartości w używanym przez redakcję zestawieniu górnych limitów EFSA (UL). Według abstraktu RCT z 2024 r. WHO uznała, że 100 mg kwasu glicyryzynowego dziennie raczej nie powoduje działań niepożądanych, a w tym badaniu taka dawka podniosła ciśnienie. Nadciśnienie i hipokaliemia wynikają z zahamowania enzymu 11β-HSD2; w przeglądzie obejmującym 104 opisy przypadków zatrucia lukrecją objawy opisano jako zwykle łagodne, ale wymieniono też zagrażające życiu powikłania (zaburzenia rytmu serca, porażenia mięśni, rabdomioliza, śpiączka), a zatrucie często wymagało hospitalizacji. Jako czynniki ryzyka wymieniano hipoalbuminemię, związane z wiekiem osłabienie aktywności 11β-HSD2 i jednoczesne stosowanie leków obniżających potas; lukrecja z hydrochlorotiazydem wywołała hipokaliemię u 2 z 10 zdrowych ochotników. W badaniach oleju z flawonoidami lukrecji i ekstraktu GutGard nie odnotowano istotnych działań niepożądanych, a w metaanalizie chorób wątroby były one głównie łagodne i związane z działaniem mineralokortykoidowym.[3, 6, 7, 9–11, 18, 22]

Ograniczenia dowodów

Cytowane pojedyncze badania ciśnienia trwały 2–4 tygodnie i obejmowały zdrowych ochotników (w RCT z 2024 r. 28 osób); według autorów RCT z 2024 r. żadne z 13 wcześniejszych badań nie łączyło randomizacji, grupy kontrolnej i niezależnego oznaczenia kwasu glicyryzynowego, a metaanaliza 18 badań zestawiała zmiany względem wartości wyjściowych. Preparaty różniły się zawartością glicyryzyny (od co najmniej 100 mg kwasu glicyryzynowego dziennie po ekstrakt z nie więcej niż 3,0% glicyryzyny), więc wyników dla DGL i oleju z flawonoidami nie można przenosić na preparaty z glicyryzyną i odwrotnie. Badania DGL w chorobie wrzodowej pochodzą z lat 70. XX wieku, a badania GutGard dotyczą jednego ekstraktu handlowego. W małym badaniu bez grupy kontrolnej spadkowi odsetka tkanki tłuszczowej po lukrecji towarzyszył wzrost wody pozakomórkowej. W chorobach wątroby mierzono głównie aktywność enzymów, a autorzy metaanalizy wskazują na niejednorodność badań. Dane japońskie dotyczą preparatów Kampo i bazy zgłoszeń, więc nie pozwalają oszacować częstości hipokaliemii po suplementach; w przeglądzie opisów przypadków płeć żeńska i starszy wiek nie okazały się czynnikami ryzyka. Cytowane prace nie obejmują badań u kobiet w ciąży.[1, 3, 4, 7–9, 11, 12, 14–16, 21, 22]

Źródła

  1. przegląd systematyczny z metaanalizą The association between consistent licorice ingestion, hypertension and hypokalaemia: a systematic review and meta-analysis. Journal of human hypertension, 2017. PubMed 28660884 · DOI
  2. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of Licorice Functional Components Intakes on Blood Pressure: A Systematic Review with Meta-Analysis and NETWORK Toxicology. Nutrients, 2024. PubMed 39519602 · DOI
  3. RCT A low dose of daily licorice intake affects renin, aldosterone, and home blood pressure in a randomized crossover trial. The American journal of clinical nutrition, 2024. PubMed 38246526 · DOI
  4. badanie interwencyjne bez randomizacji Liquorice-induced rise in blood pressure: a linear dose-response relationship. Journal of human hypertension, 2001. PubMed 11494093 · DOI
  5. przegląd systematyczny z metaanalizą Metabolic changes after licorice consumption: A systematic review with meta-analysis and trial sequential analysis of clinical trials. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2018. PubMed 29433679 · DOI
  6. RCT Effects of low-dose liquorice alone or in combination with hydrochlorothiazide on the plasma potassium in healthy volunteers. Blood pressure, 2009. PubMed 19562574 · DOI
  7. kohorta retrospektywna Liquorice-induced hypokalaemia in patients treated with Yokukansan preparations: identification of the risk factors in a retrospective cohort study. BMJ open, 2017. PubMed 28619768 · DOI
  8. analiza bazy zgłoszeń działań niepożądanych Evaluation of the association of pseudoaldosteronism with licorice-containing herbal medicine using the Japanese adverse drug event report (JADER) database. Journal of ethnopharmacology, 2026. PubMed 41534754 · DOI
  9. przegląd (w tym 104 opisy przypadków) Liquorice Toxicity: A Comprehensive Narrative Review. Nutrients, 2023. PubMed 37764649 · DOI
  10. przegląd Clinical risk factors of licorice-induced pseudohyperaldosteronism: a 2026-updated narrative review. Frontiers in pharmacology, 2026. PubMed 42292819 · DOI
  11. RCT An Extract of Glycyrrhiza glabra (GutGard) Alleviates Symptoms of Functional Dyspepsia: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM, 2012. PubMed 21747893 · DOI
  12. RCT Efficacy and Safety of GutGard® in Managing Gastroesophageal Reflux-Related Symptoms: A Phase III, Single-Centre, Double-Blind, Randomized Placebo-Controlled Trial. Complementary medicine research, 2025. PubMed 39929150 · DOI
  13. przegląd systematyczny z metaanalizą Non-Chinese herbal medicines for functional dyspepsia. The Cochrane database of systematic reviews, 2023. PubMed 37323050 · DOI
  14. RCT Clinical trial of deglycyrrhizinised liquorice in gastric ulcer. Gut, 1978. PubMed 361512 · DOI
  15. RCT Treatment of duodenal ulcer with glycyrrhizinic-acid-reduced liquorice. A multicentre trial. British medical journal, 1971. PubMed 4935627
  16. RCT Effect of GutGard in the Management of Helicobacter pylori: A Randomized Double Blind Placebo Controlled Study. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM, 2013. PubMed 23606875 · DOI
  17. RCT To evaluate of the effect of adding licorice to the standard treatment regimen of Helicobacter pylori. The Brazilian journal of infectious diseases : an official publication of the Brazilian Society of Infectious Diseases, 2016. PubMed 27614124 · DOI
  18. RCT Licorice flavonoid oil reduces total body fat and visceral fat in overweight subjects: A randomized, double-blind, placebo-controlled study. Obesity research & clinical practice, 2009. PubMed 24345587 · DOI
  19. RCT (2 badania) A dual investigation of the effect of dietary supplementation with licorice flavonoid oil on anthropometric and biochemical markers of health and adiposity. Lipids in health and disease, 2011. PubMed 21310080 · DOI
  20. RCT Effects of licorice extract in combination with a low-calorie diet on obesity indices, glycemic indices, and lipid profiles in overweight/obese women with polycystic ovary syndrome (PCOS): a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Journal of ovarian research, 2024. PubMed 39080737 · DOI
  21. badanie interwencyjne bez grupy kontrolnej Effect of licorice on the reduction of body fat mass in healthy subjects. Journal of endocrinological investigation, 2003. PubMed 14594116 · DOI
  22. przegląd systematyczny z metaanalizą Licorice and liver function in patients with primary liver disease: A systematic review and meta-analysis of RCTs. Phytotherapy research : PTR, 2024. PubMed 39079711 · DOI
  23. RCT Glycyrrhizin in patients who failed previous interferon alpha-based therapies: biochemical and histological effects after 52 weeks. Journal of viral hepatitis, 2012. PubMed 22762137 · DOI
  24. RCT Biochemical and histological effects of 26 weeks of glycyrrhizin treatment in chronic hepatitis C: a randomized phase II trial. Journal of hepatology, 2006. PubMed 16905220 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.