Co mówią badania

Maca (pieprzyca peruwiańska, Lepidium meyenii): co mówią badania naukowe

Makę badano głównie pod kątem pożądania seksualnego, zaburzeń erekcji, parametrów nasienia i objawów menopauzy, w nielicznych i małych badaniach (od 8 do 175 uczestników). W małych RCT opisano większe pożądanie seksualne i łagodniejsze objawy menopauzy przy niskiej sile dowodów, bez zmian stężenia testosteronu u zdrowych mężczyzn; wyniki dotyczące nasienia i wydolności są niejednoznaczne.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
4efekt korzystny
1brak efektu
3niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Maca (pieprzyca peruwiańska, Lepidium meyenii) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Pożądanie seksualne (libido) u zdrowych dorosłychzdrowi mężczyźni w wieku 21–56 lat, wytrenowani kolarze; w przeglądzie także zdrowe kobiety w okresie menopauzy1 przegląd systematyczny (4 RCT) + 2 RCT (w tym 1 krzyżowe, n = 8)efekt korzystnyniskaParametry nasieniazdrowi mężczyźni w wieku 20–40 lat oraz mężczyźni z niepłodnością lub łagodną oligo- i astenozoospermią (ta grupa pod nadzorem lekarza)1 metaanaliza (5 RCT) + 3 RCT (n = 69, 50 i 20)niejednoznaczneniskaTestosteron i inne hormony płciowe u mężczyznzdrowi mężczyźni w wieku 20–56 lat i mężczyźni z problemami z płodnością4 RCT (w tym 2 publikacje jednego zespołu o tym samym schemacie)brak efektuniskaObjawy menopauzyzdrowe kobiety w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie1 przegląd systematyczny (4 RCT) + 3 RCT (n = 168, 29 i 14)efekt korzystnyniskaNastrój, energia i samopoczuciedorośli mieszkający na nizinach i na dużej wysokości, kobiety po menopauzie, mężczyźni z łagodnymi zaburzeniami erekcji4 RCT (n = 175, 50, 29 i 14)efekt korzystnyniskaWydolność fizycznawytrenowani sportowcy (kolarze, koszykarze, piłkarki ręczne); w metaanalizie także badania na zwierzętach1 metaanaliza (21 badań na zwierzętach i u ludzi w przeglądzie, 16 w metaanalizie) + 3 małe badania krzyżowe (n = 8–10)niejednoznacznebardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: łagodne zaburzenia erekcji i objawy późnego hipogonadyzmumężczyźni z łagodnymi zaburzeniami erekcji oraz mężczyźni z prawidłowym stężeniem testosteronu i objawami późnego hipogonadyzmu, pod nadzorem lekarza1 metaanaliza (24 RCT preparatów ziołowych, w tym 1 RCT maki, n = 50) + 2 RCT (n = 50 i n = 80)efekt korzystnyniskaKontekst medyczny: zaburzenia seksualne wywołane lekami przeciwdepresyjnymidorośli, głównie kobiety, w remisji depresji, z zaburzeniami seksualnymi po lekach z grupy SSRI lub SNRI, pod nadzorem lekarza1 przegląd z metaanalizą sieciową (57 prac, 33 interwencje) + 2 RCT (n = 20 i n = 45)niejednoznaczneniska

Podstawowe informacje

Maca (pieprzyca peruwiańska, Lepidium meyenii, w części prac opisywana jako Lepidium peruvianum) to roślina z rodziny kapustowatych (Brassicaceae) uprawiana w peruwiańskich Andach na wysokości 3500–5000 m n.p.m. Jadalną częścią jest bulwa (hipokotyl), tradycyjnie spożywana jako pożywienie i stosowana w celu zwiększenia energii i płodności.

Opisano do 17 odmian barwnych maki (głównie żółta, czerwona i czarna); barwa, miejsce uprawy i obróbka po zbiorze wpływają na skład, np. w jednym z badań ekstrakt czarnej maki zawierał więcej makamidów, a czerwonej więcej GABA. W badaniach u ludzi stosowano sproszkowaną bulwę, makę żelatynizowaną i ekstrakty.

Wyniki badań

Pożądanie seksualne (libido) u zdrowych dorosłych

efekt korzystnyniskazdrowi mężczyźni w wieku 21–56 lat, wytrenowani kolarze; w przeglądzie także zdrowe kobiety w okresie menopauzy

W 12-tygodniowym RCT u zdrowych mężczyzn żelatynizowana maca (1,5 lub 3 g/d) wiązała się z większym samoopisywanym pożądaniem od 8. tygodnia, niezależnie od wyników skal depresji i lęku oraz stężenia testosteronu. W RCT krzyżowym u 8 wytrenowanych kolarzy po 14 dniach przyjmowania ekstraktu samoocena pożądania była wyższa niż po placebo. W przeglądzie systematycznym 4 RCT dwa badania u zdrowych osób były korzystne, a jedno u kolarzy według autorów przeglądu bez efektu; autorzy ocenili dowody jako ograniczone.[1–3]

1 przegląd systematyczny (4 RCT) + 2 RCT (w tym 1 krzyżowe, n = 8)

Parametry nasienia

niejednoznaczneniskazdrowi mężczyźni w wieku 20–40 lat oraz mężczyźni z niepłodnością lub łagodną oligo- i astenozoospermią (ta grupa pod nadzorem lekarza)

W przeglądzie systematycznym 5 RCT metaanaliza badań u mężczyzn z niepłodnością nie wykazała istotnej różnicy koncentracji plemników względem placebo (WMD 2,22; 95% CI od −2,94 do 7,37), a autorzy uznali liczbę badań i uczestników za zbyt małą do wniosków. W RCT u 69 mężczyzn z łagodną oligo- lub astenozoospermią (2 g/d przez 12 tygodni) koncentracja była wyższa niż po placebo (15,04 wobec 10,16; p = 0,011), bez różnic w ruchliwości i morfologii. W RCT u 50 mężczyzn z problemami z płodnością (żółta maca, 16 tygodni) koncentracja wzrosła o 40% po mace i o 76% po placebo (różnice nieistotne), a u 20 zdrowych mężczyzn (1,75 g/d) opisano jedynie tendencję wzrostową.[10–13]

1 metaanaliza (5 RCT) + 3 RCT (n = 69, 50 i 20)

Testosteron i inne hormony płciowe u mężczyzn

brak efektuniskazdrowi mężczyźni w wieku 20–56 lat i mężczyźni z problemami z płodnością

W 12-tygodniowym RCT u zdrowych mężczyzn maca (1,5 lub 3 g/d) nie zmieniła stężeń LH, FSH, prolaktyny, testosteronu ani estradiolu w porównaniu z placebo (dwie publikacje jednego zespołu). W pilotażowym RCT u 20 zdrowych mężczyzn stężenia hormonów nie zmieniły się istotnie, a w RCT u 50 mężczyzn z problemami z płodnością jedyną istotną zmianą hormonalną był spadek stężenia wolnego testosteronu.[2, 12–14]

4 RCT (w tym 2 publikacje jednego zespołu o tym samym schemacie)

Objawy menopauzy

efekt korzystnyniskazdrowe kobiety w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie

W przeglądzie systematycznym 4 RCT wszystkie badania wykazały korzystne zmiany w skalach objawów menopauzy (Kuppermana i Greene'a), ale autorzy ocenili dowody jako ograniczone. W największym RCT (168 kobiet wcześnie po menopauzie, 2 g/d preparatu Maca-GO przez 3–4 miesiące) opisano łagodniejsze uderzenia gorąca i nocne poty (indeks Kuppermana z 22 do 10) oraz wzrost estradiolu i spadek FSH. W dwóch małych RCT krzyżowych (14 i 29 kobiet, 3,3–3,5 g/d przez 6 tygodni) stężenia estradiolu i FSH się nie zmieniły, a poprawa dotyczyła głównie objawów psychologicznych (depresji, w jednym z nich także lęku i zaburzeń seksualnych).[15–18]

1 przegląd systematyczny (4 RCT) + 3 RCT (n = 168, 29 i 14)

Nastrój, energia i samopoczucie

efekt korzystnyniskadorośli mieszkający na nizinach i na dużej wysokości, kobiety po menopauzie, mężczyźni z łagodnymi zaburzeniami erekcji

W 12-tygodniowym RCT u 175 dorosłych z nizin i z dużej wysokości ekstrakty czerwonej lub czarnej maki (3 g/d) wiązały się z lepszym nastrojem, energią i oceną stanu zdrowia niż placebo oraz z niższym wynikiem w skali przewlekłej choroby wysokościowej, wyraźniej po czerwonej mace. W dwóch małych RCT u kobiet po menopauzie wyniki skal depresji były po mace niższe, a u mężczyzn z łagodnymi zaburzeniami erekcji poprawa w psychologicznej części kwestionariusza SAT-P była większa niż po placebo (+9 wobec +6 punktów).[4, 16, 17, 19]

4 RCT (n = 175, 50, 29 i 14)

Wydolność fizyczna

niejednoznacznebardzo niskawytrenowani sportowcy (kolarze, koszykarze, piłkarki ręczne); w metaanalizie także badania na zwierzętach

W metaanalizie łączącej badania na zwierzętach i u ludzi opisano duże efekty (np. SMD 2,26 w teście wymuszonego pływania), ale głównie w testach typowych dla badań na gryzoniach; abstrakt nie podaje osobnych wyników dla ludzi. U 8 kolarzy 14 dni ekstraktu poprawiło czas jazdy na 40 km względem pomiaru wyjściowego, ale nie względem placebo, a u 10 koszykarzy 2000 mg/d przez 2 tygodnie nie zmieniło skoku, sprintów ani usuwania mleczanu. U 8 nastoletnich piłkarek ręcznych ekstrakt czarnej maki (2500 mg, 4 tygodnie) wiązał się z lepszym wynikiem biegu wahadłowego i siły izokinetycznej niż placebo.[3, 20–22]

1 metaanaliza (21 badań na zwierzętach i u ludzi w przeglądzie, 16 w metaanalizie) + 3 małe badania krzyżowe (n = 8–10)

Kontekst medyczny: łagodne zaburzenia erekcji i objawy późnego hipogonadyzmu

efekt korzystnyniskamężczyźni z łagodnymi zaburzeniami erekcji oraz mężczyźni z prawidłowym stężeniem testosteronu i objawami późnego hipogonadyzmu, pod nadzorem lekarza

W RCT u 50 mężczyzn z łagodnymi zaburzeniami erekcji (2400 mg suchego ekstraktu, 12 tygodni) wynik kwestionariusza IIEF-5 poprawił się bardziej niż po placebo (+1,6 wobec +0,5 punktu). W 12-tygodniowym RCT u 80 mężczyzn z objawami późnego hipogonadyzmu i prawidłowym testosteronem (maca żelatynizowana) wyniki skal AMS, IIEF i IPSS były lepsze niż po placebo. W metaanalizie preparatów ziołowych w zaburzeniach erekcji macę oceniało jedno RCT (n = 50), z wynikami określonymi przez autorów jako bardzo wstępne.[4–6]

1 metaanaliza (24 RCT preparatów ziołowych, w tym 1 RCT maki, n = 50) + 2 RCT (n = 50 i n = 80)

Kontekst medyczny: zaburzenia seksualne wywołane lekami przeciwdepresyjnymi

niejednoznaczneniskadorośli, głównie kobiety, w remisji depresji, z zaburzeniami seksualnymi po lekach z grupy SSRI lub SNRI, pod nadzorem lekarza

W pilotażowym porównaniu dwóch dawek bez grupy placebo (20 osób, w tym 17 kobiet) wyniki skal ASEX i MGH-SFQ poprawiły się przy 3 g/d, ale nie przy 1,5 g/d. W 12-tygodniowym RCT z placebo u 45 kobiet (3 g/d) odsetki remisji były wyższe po mace (np. ASEX ≤ 10: 9,5% wobec 4,8%), zwłaszcza u kobiet po menopauzie; abstrakt nie podaje istotności statystycznej tych różnic. W metaanalizie sieciowej uwzględniającej badania jednoramienne przewaga maki nad placebo nie była istotna statystycznie.[7–9]

1 przegląd z metaanalizą sieciową (57 prac, 33 interwencje) + 2 RCT (n = 20 i n = 45)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W większości RCT stosowano 1,5–3,5 g sproszkowanej lub żelatynizowanej maki dziennie przez 6–16 tygodni: 1,5 lub 3 g/d u zdrowych mężczyzn, 1,75–2 g/d w badaniach nasienia, 2 g/d oraz 3,3–3,5 g/d u kobiet po menopauzie, 1,5–3 g/d w zaburzeniach seksualnych po lekach przeciwdepresyjnych. Ekstrakty podawano w dawce 3 g/d (czerwona lub czarna maca, 12 tygodni) i 2400 mg (12 tygodni); w badaniach wydolności stosowano 2000 mg/d maki przez 2 tygodnie i 2500 mg ekstraktu czarnej maki przez 4 tygodnie. Abstrakty nie zawsze podają odmianę barwną maki.[2, 4, 7, 8, 11–14, 16–19, 21, 22]

Bezpieczeństwo

Dla maki nie ma wartości w używanym przez redakcję zestawieniu górnych limitów EFSA (UL). W RCT trwających do 12 tygodni maca była dobrze tolerowana; w badaniu u 175 osób (3 g/d ekstraktu) nie odnotowano poważnych działań niepożądanych. W 90-dniowym RCT u osób z zespołem metabolicznym, dotyczącym głównie połączeń z sylimaryną, autorzy opisali umiarkowany wzrost AST i ciśnienia rozkurczowego u osób przyjmujących macę (0,6 g/d), a w RCT u kobiet po menopauzie ciśnienie rozkurczowe było po mace niższe. Autorzy przeglądu systematycznego z 2011 r. uznali bezpieczeństwo maki za niepotwierdzone. Opisano przypadek kobiety, u której stężenie ołowiu we krwi wzrosło po rozpoczęciu przyjmowania proszku z korzenia maki i spadło po jego odstawieniu. Cytowane prace nie obejmują badań u kobiet w ciąży i karmiących piersią.[5, 7, 8, 15, 17, 19, 23, 24]

Ograniczenia dowodów

Badań u ludzi jest mało, są małe (od 8 do 175 uczestników, w większości poniżej 80) i krótkie (od 2 tygodni do 4 miesięcy); autorzy przeglądów systematycznych z 2010, 2011 i 2022 r. uznali je za niewystarczające do pewnych wniosków. Większość wyników to samoopisy w kwestionariuszach, a zmiany po placebo bywały duże (np. wzrost koncentracji plemników o 76%). Preparaty różnią się postacią i odmianą, a badań porównujących odmiany barwne jest niewiele. Zmiany hormonalne opisane w największym badaniu menopauzy (jeden preparat, Maca-GO) nie powtórzyły się w mniejszych RCT, a metaanaliza wydolności łączy badania na zwierzętach i u ludzi.[1, 10, 12, 15–18, 20, 25]

Źródła

  1. przegląd systematyczny Maca (L. meyenii) for improving sexual function: a systematic review. BMC complementary and alternative medicine, 2010. PubMed 20691074 · DOI
  2. RCT Effect of Lepidium meyenii (MACA) on sexual desire and its absent relationship with serum testosterone levels in adult healthy men. Andrologia, 2002. PubMed 12472620 · DOI
  3. RCT krzyżowe A pilot investigation into the effect of maca supplementation on physical activity and sexual desire in sportsmen. Journal of ethnopharmacology, 2009. PubMed 19781622 · DOI
  4. RCT Subjective effects of Lepidium meyenii (Maca) extract on well-being and sexual performances in patients with mild erectile dysfunction: a randomised, double-blind clinical trial. Andrologia, 2009. PubMed 19260845 · DOI
  5. RCT Efficacy and Safety of Maca (Lepidium meyenii) in Patients with Symptoms of Late-Onset Hypogonadism: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial. The world journal of men's health, 2023. PubMed 36593713 · DOI
  6. przegląd systematyczny z metaanalizą Herbal Dietary Supplements for Erectile Dysfunction: A Systematic Review and Meta-Analysis. Drugs, 2018. PubMed 29633089 · DOI
  7. RCT (porównanie dawek, bez placebo) A double-blind, randomized, pilot dose-finding study of maca root (L. meyenii) for the management of SSRI-induced sexual dysfunction. CNS neuroscience & therapeutics, 2008. PubMed 18801111 · DOI
  8. RCT A double-blind placebo-controlled trial of maca root as treatment for antidepressant-induced sexual dysfunction in women. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM, 2015. PubMed 25954318 · DOI
  9. przegląd systematyczny z metaanalizą sieciową Pharmacologic interventions for antidepressant-induced sexual dysfunction: a systematic review and network meta-analysis of trials using the Arizona sexual experience scale. CNS spectrums, 2021. PubMed 33843553 · DOI
  10. przegląd systematyczny z metaanalizą Maca (Lepidium meyenii Walp.) on semen quality parameters: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in pharmacology, 2022. PubMed 36110519 · DOI
  11. RCT Does Lepidium meyenii (Maca) improve seminal quality? Andrologia, 2020. PubMed 32654242 · DOI
  12. RCT Evaluation of the effect of Lepidium meyenii Walpers in infertile patients: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Phytotherapy research : PTR, 2021. PubMed 34585449 · DOI
  13. RCT (pilotażowe) Effect of Lepidium meyenii Walp. on Semen Parameters and Serum Hormone Levels in Healthy Adult Men: A Double-Blind, Randomized, Placebo-Controlled Pilot Study. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM, 2015. PubMed 26421049 · DOI
  14. RCT Effect of Lepidium meyenii (Maca), a root with aphrodisiac and fertility-enhancing properties, on serum reproductive hormone levels in adult healthy men. The Journal of endocrinology, 2003. PubMed 12525260 · DOI
  15. przegląd systematyczny Maca (Lepidium meyenii) for treatment of menopausal symptoms: A systematic review. Maturitas, 2011. PubMed 21840656 · DOI
  16. RCT krzyżowe Beneficial effects of Lepidium meyenii (Maca) on psychological symptoms and measures of sexual dysfunction in postmenopausal women are not related to estrogen or androgen content. Menopause (New York, N.Y.), 2008. PubMed 18784609 · DOI
  17. RCT krzyżowe Maca reduces blood pressure and depression, in a pilot study in postmenopausal women. Climacteric : the journal of the International Menopause Society, 2015. PubMed 24931003 · DOI
  18. RCT wieloośrodkowe Hormone-Balancing Effect of Pre-Gelatinized Organic Maca (Lepidium peruvianum Chacon): (II) Physiological and Symptomatic Responses of Early-Postmenopausal Women to Standardized doses of Maca in Double Blind, Randomized, Placebo-Controlled, Multi-Centre Clinical Study. International journal of biomedical science : IJBS, 2006. PubMed 23675005
  19. RCT Acceptability, Safety, and Efficacy of Oral Administration of Extracts of Black or Red Maca (Lepidium meyenii) in Adult Human Subjects: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study. Pharmaceuticals (Basel, Switzerland), 2016. PubMed 27548190 · DOI
  20. przegląd systematyczny z metaanalizą (zwierzęta i ludzie) Effects of Maca (Lepidium meyenii Walp.) on Physical Performance in Animals and Humans: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 2024. PubMed 39796542 · DOI
  21. RCT krzyżowe The Impact of Lepidium meyenii (MACA) Supplementation on Basketball-related Performance and Antifatigue Ability: A Double-blind Crossover Study. Journal of physiological investigation, 2025. PubMed 40960048 · DOI
  22. badanie krzyżowe z placebo Effects of Black Maca supplement on isokinetics muscular performance of elite women's handball players: placebo-controlled, crossover study. Food & nutrition research, 2023. PubMed 38187794 · DOI
  23. RCT Maca (Lepidium meyenii) and yacon (Smallanthus sonchifolius) in combination with silymarin as food supplements: in vivo safety assessment. Food and chemical toxicology : an international journal published for the British Industrial Biological Research Association, 2008. PubMed 18054420 · DOI
  24. opis przypadku Unintentional and Sequential Lead Exposure from a Ceramic Mug and Maca (Lepidium meyenii). Journal of medical toxicology : official journal of the American College of Medical Toxicology, 2018. PubMed 29313251 · DOI
  25. przegląd Not All Maca Is Created Equal: A Review of Colors, Nutrition, Phytochemicals, and Clinical Uses. Nutrients, 2024. PubMed 38398854 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.