Co mówią badania

Melatonina: co mówią badania naukowe

Melatonina była badana głównie w kontekście snu: przy bezsenności u dorosłych i osób po 55. roku życia, w zespole nagłej zmiany strefy czasowej (jet lag), w pracy zmianowej oraz, w kontekście medycznym, u dzieci. W metaanalizach u dorosłych z bezsennością czas zasypiania był krótszy o kilka minut albo różnica była nieistotna, a wyniki dla jet lagu i pracy zmianowej są niespójne.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
6efekt korzystny
2niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 22.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Melatonina w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Czas zasypiania, długość i jakość snu u dorosłych z bezsennościądorośli z pierwotną bezsennością (w jednej metaanalizie także dzieci)4 metaanalizy (19, 22, 24 i 26 badań)efekt korzystnyumiarkowanaBezsenność u osób po 55. roku życiaosoby w wieku 55–80 lat z pierwotną bezsennością3 RCT (n = 170, 354 i 791) + podgrupa 1 metaanalizyefekt korzystnyumiarkowanaJet lag (zespół nagłej zmiany strefy czasowej)dorośli podróżujący samolotem przez kilka stref czasowych1 przegląd Cochrane (10 RCT) + 2 metaanalizy (11 RCT; 9 RCT, n = 427) + 1 RCT (n = 257)efekt korzystnyniskaSen u pracowników zmianowychpracownicy zmianowi, w tym personel medyczny1 przegląd Cochrane z metaanalizą (9 RCT melatoniny) + 1 RCT crossover (n = 39)efekt korzystnyniskaBezpieczeństwo: senność w ciągu dnia, sprawność psychomotoryczna i interakcjedorośli w badaniach klinicznych (dawki 0,15–12 mg oraz ≥10 mg); zdrowi ochotnicy w wieku ≥55 lat4 przeglądy systematyczne (w tym 1 metaanaliza 79 RCT) + 1 przegląd + 1 RCT crossover (n = 16)niejednoznaczneniska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: dzieci i młodzież z zaburzeniami snudzieci i młodzież z bezsennością związaną z zasypianiem lub z zaburzeniami neurorozwojowymi, pod nadzorem lekarza2 metaanalizy (7 RCT, n = 387; 13 RCT, n = 682) + 1 przegląd systematyczny (19 prac)efekt korzystnyumiarkowanaKontekst medyczny: zaburzenie opóźnionej fazy snudorośli i dzieci z rozpoznanym zaburzeniem opóźnionej fazy snu (delayed sleep phase disorder), pod nadzorem lekarza1 metaanaliza (9 RCT: 91 dorosłych, 226 dzieci)efekt korzystnyumiarkowanaKontekst medyczny: sen u dorosłych z chorobami przewlekłymi i otępieniemdorośli z różnymi chorobami (m.in. układu oddechowego, metabolicznymi, psychicznymi); osoby ≥65 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi lub otępieniem, pod nadzorem lekarza3 metaanalizy (23 RCT; 6 RCT, n = 97; 10 RCT, n = 516)niejednoznaczneniska

Podstawowe informacje

Melatonina to hormon wydzielany nocą przez szyszynkę (glandula pinealis), opisywany w badaniach jako sygnał pory dnia dla zegara biologicznego i sygnał poprzedzający sen. Jej wytwarzanie zmniejsza się z wiekiem.

Po doustnym przyjęciu postaci o natychmiastowym uwalnianiu maksymalne stężenie we krwi występuje po około 50 minutach, okres półtrwania wynosi około 45 minut, a biodostępność około 15%. Część badań dotyczy postaci o przedłużonym uwalnianiu 2 mg, zarejestrowanej w Europie jako lek w pierwotnej bezsenności od 55. roku życia; wyników nie można wprost przenosić między postaciami.

Wyniki badań

Czas zasypiania, długość i jakość snu u dorosłych z bezsennością

efekt korzystnyumiarkowanadorośli z pierwotną bezsennością (w jednej metaanalizie także dzieci)

W metaanalizie 19 badań (n = 1683, dorośli i dzieci z pierwotnymi zaburzeniami snu) czas zasypiania był krótszy o 7,06 min, czas snu dłuższy o 8,25 min, a jakość snu lepsza (SMD 0,22); autorzy określili efekty jako niewielkie. W metaanalizie 22 badań postać o przedłużonym uwalnianiu skracała zasypianie o 5,05 min (pomiar obiektywny). W metaanalizie 24 RCT w przewlekłej bezsenności u dorosłych różnice w czasie zasypiania, czasie i wydajności snu nie były istotne. W metaanalizie dawka–odpowiedź (26 RCT) efekt narastał do dawki 4 mg/dobę.[1–4]

4 metaanalizy (19, 22, 24 i 26 badań)

Bezsenność u osób po 55. roku życia

efekt korzystnyumiarkowanaosoby w wieku 55–80 lat z pierwotną bezsennością

W RCT u 354 osób w wieku 55–80 lat (postać o przedłużonym uwalnianiu 2 mg, 3 tygodnie) jednoczesną poprawę jakości snu i porannej czujności odnotowano u 26% osób vs 15% w grupie placebo, a czas zasypiania skrócił się o 24,3 vs 12,9 min. W RCT u 170 osób w wieku ≥55 lat stwierdzono lepszą jakość snu i poranną czujność. W 6-miesięcznym RCT (n = 791) czas zasypiania u osób starszych skrócił się o 19,1 vs 1,7 min, bez oznak tolerancji. W podgrupie metaanalizy ze średnią wieku ≥55 lat wydajność snu była wyższa o 2,95 punktu procentowego.[2, 5–7]

3 RCT (n = 170, 354 i 791) + podgrupa 1 metaanalizy

Jet lag (zespół nagłej zmiany strefy czasowej)

efekt korzystnyniskadorośli podróżujący samolotem przez kilka stref czasowych

W przeglądzie Cochrane 9 z 10 badań wykazało mniejsze nasilenie jet lagu po lotach przez 5 lub więcej stref czasowych przy przyjmowaniu melatoniny w miejscu przylotu między 22:00 a 24:00 (NNT 2). Autorzy metaanalizy 11 RCT z oceną GRADE uznali zmniejszenie objawów za prawdopodobne. W RCT u 257 lekarzy po locie przez 6 stref czasowych na wschód ani 0,5 mg, ani 5 mg nie różniły się od placebo. Metaanaliza z 2006 r. (9 RCT, n = 427, jet lag i praca zmianowa) nie wykazała wpływu na czas zasypiania (−1,0 min; 95% CI −2,3 do 0,3).[8–11]

1 przegląd Cochrane (10 RCT) + 2 metaanalizy (11 RCT; 9 RCT, n = 427) + 1 RCT (n = 257)

Sen u pracowników zmianowych

efekt korzystnyniskapracownicy zmianowi, w tym personel medyczny

W przeglądzie Cochrane melatonina (1–10 mg) po nocnej zmianie wiązała się z dłuższym snem dziennym o 24 min (7 badań, n = 263) i nocnym o 17 min (3 badania, n = 234), bez zależności od dawki i bez różnicy w czasie zasypiania; jakość dowodów oceniono jako niską. W badaniu krzyżowym u 39 pracowników z trudnościami w zasypianiu (3 mg przed snem nocnym) wydajność snu wzrosła z 82,1% do 85,5%, a czas zasypiania skrócił się z 0,27 do 0,20 h, bez zmiany całkowitego czasu snu.[12, 13]

1 przegląd Cochrane z metaanalizą (9 RCT melatoniny) + 1 RCT crossover (n = 39)

Bezpieczeństwo: senność w ciągu dnia, sprawność psychomotoryczna i interakcje

niejednoznaczneniskadorośli w badaniach klinicznych (dawki 0,15–12 mg oraz ≥10 mg); zdrowi ochotnicy w wieku ≥55 lat

W przeglądzie 37 RCT (0,15–12 mg/dobę) najczęstszymi działaniami niepożądanymi były senność w ciągu dnia (1,66%) oraz ból i zawroty głowy (po 0,74%). W metaanalizie badań dawek ≥10 mg nie stwierdzono więcej poważnych zdarzeń niepożądanych, ale łagodne (senność, ból i zawroty głowy) występowały częściej (RR 1,40). W RCT u 16 zdrowych osób w wieku ≥55 lat postać o przedłużonym uwalnianiu 2 mg nie pogorszyła sprawności psychomotorycznej, pamięci ani wyników testu jazdy (także następnego ranka), ale nasilała pogorszenie po zolpidemie. Farmakokinetykę melatoniny zmieniały m.in. kofeina, palenie, doustna antykoncepcja i fluwoksamina, opisano możliwe interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi, a badań u kobiet w ciąży i karmiących piersią brak.[20–25]

4 przeglądy systematyczne (w tym 1 metaanaliza 79 RCT) + 1 przegląd + 1 RCT crossover (n = 16)

Kontekst medyczny: dzieci i młodzież z zaburzeniami snu

efekt korzystnyumiarkowanadzieci i młodzież z bezsennością związaną z zasypianiem lub z zaburzeniami neurorozwojowymi, pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 7 RCT u dzieci i młodzieży z bezsennością związaną z zasypianiem pora zaśnięcia przesunęła się o 0,62 h wcześniej, a czas snu wydłużył o 0,38 h; jakość badań oceniono jako niską do umiarkowanej. W metaanalizie 13 RCT u dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi czas snu był dłuższy o 48,26 min, a czas zasypiania krótszy o 28,97 min. Przegląd dotyczący dzieci w wieku 0–6 lat wskazał na brak danych o skuteczności u dzieci rozwijających się typowo i o odległych skutkach oraz na wzrost liczby przedawkowań.[14–16]

2 metaanalizy (7 RCT, n = 387; 13 RCT, n = 682) + 1 przegląd systematyczny (19 prac)

Kontekst medyczny: zaburzenie opóźnionej fazy snu

efekt korzystnyumiarkowanadorośli i dzieci z rozpoznanym zaburzeniem opóźnionej fazy snu (delayed sleep phase disorder), pod nadzorem lekarza

W metaanalizie początek wydzielania własnej melatoniny przesunął się o 1,18 h wcześniej, a godzina zaśnięcia o 0,67 h wcześniej; czas zasypiania był krótszy o 23,27 min. Godzina budzenia się i całkowity czas snu nie zmieniły się istotnie.[17]

1 metaanaliza (9 RCT: 91 dorosłych, 226 dzieci)

Kontekst medyczny: sen u dorosłych z chorobami przewlekłymi i otępieniem

niejednoznaczneniskadorośli z różnymi chorobami (m.in. układu oddechowego, metabolicznymi, psychicznymi); osoby ≥65 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi lub otępieniem, pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 23 RCT u dorosłych z różnymi chorobami wynik kwestionariusza jakości snu PSQI był lepszy o 1,24 punktu przy dużej niejednorodności badań (I² = 80,7%), bez różnic w podgrupach z zaburzeniami psychicznymi i chorobami neurodegeneracyjnymi. Metaanaliza z 2006 r. (6 RCT, n = 97) nie wykazała wpływu na czas zasypiania we wtórnych zaburzeniach snu. U osób ≥65 lat z zaburzeniami poznawczymi lub otępieniem (10 RCT, n = 516) czas snu był dłuższy o 12,4 min; autorzy uznali efekty za niewielkie.[11, 18, 19]

3 metaanalizy (23 RCT; 6 RCT, n = 97; 10 RCT, n = 516)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W badaniach u dorosłych stosowano zwykle 0,5–10 mg na dobę (w przeglądzie bezpieczeństwa 37 RCT: 0,15–12 mg). W jet lagu dawki 0,5–5 mg przyjmowane w miejscu docelowym między 22:00 a 24:00 dawały podobne wyniki (po 5 mg zasypiano szybciej), a dawki powyżej 5 mg nie zwiększały efektu. W pracy zmianowej podawano 1–10 mg po nocnej zmianie. U osób po 55. roku życia stosowano 2 mg w postaci o przedłużonym uwalnianiu 2 godziny przed snem, przez 3 tygodnie do 6 miesięcy. Autorzy metaanalizy dawka–odpowiedź wskazali, że 4 mg/dobę około 3 godziny przed planowaną porą snu może dawać większy efekt niż częsty schemat 2 mg 30 min przed snem.[4–8, 12, 20]

Bezpieczeństwo

Działania niepożądane w badaniach klinicznych były zwykle łagodne i przemijające, ale autorzy przeglądów wskazują na brak długoterminowych RCT. Po 3 tygodniach stosowania u osób w wieku ≥55 lat nie stwierdzono nawrotu bezsenności ani objawów odstawienia. Według przeglądu Cochrane przyjęcie melatoniny wcześnie w ciągu dnia wiązało się z sennością i opóźnieniem adaptacji do czasu lokalnego, a opisy przypadków dotyczyły osób z padaczką i przyjmujących warfarynę. W pojedynczych badaniach odnotowano zmiany ciśnienia tętniczego, tętna i gospodarki glukozą. Nie podajemy górnego limitu spożycia (UL) EFSA, bo nie ma go w zestawieniu wartości EFSA używanym przez redakcję.[6, 8, 20, 21, 24, 25]

Ograniczenia dowodów

Większość badań była krótka (zwykle do 4 tygodni) i niewielka, z różnymi dawkami, postaciami, porami przyjęcia i metodami pomiaru snu. Badania u osób po 55. roku życia dotyczą głównie postaci o przedłużonym uwalnianiu 2 mg zarejestrowanej jako lek. Przegląd Cochrane dotyczący jet lagu pochodzi z 2002 r., a największe RCT (n = 257) nie wykazało różnic względem placebo. Dowody dla pracy zmianowej oceniono jako niskiej jakości, a w przeglądzie bezpieczeństwa tylko 8 z 37 RCT uznano za dobre pod względem ryzyka błędu.[4–8, 10, 12, 20]

Źródła

  1. metaanaliza Meta-analysis: melatonin for the treatment of primary sleep disorders. PloS one, 2013. PubMed 23691095 · DOI
  2. metaanaliza Efficacy of melatonin and ramelteon for the acute and long-term management of insomnia disorder in adults: A systematic review and meta-analysis. Journal of sleep research, 2023. PubMed 37434463 · DOI
  3. metaanaliza Efficacy of melatonin for chronic insomnia: Systematic reviews and meta-analyses. Sleep medicine reviews, 2022. PubMed 36179487 · DOI
  4. metaanaliza dawka–odpowiedź Optimizing the Time and Dose of Melatonin as a Sleep-Promoting Drug: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials and Dose-Response Meta-Analysis. Journal of pineal research, 2024. PubMed 38888087 · DOI
  5. RCT Efficacy of prolonged release melatonin in insomnia patients aged 55-80 years: quality of sleep and next-day alertness outcomes. Current medical research and opinion, 2007. PubMed 17875243 · DOI
  6. RCT Prolonged-release melatonin improves sleep quality and morning alertness in insomnia patients aged 55 years and older and has no withdrawal effects. Journal of sleep research, 2007. PubMed 18036082 · DOI
  7. RCT Nightly treatment of primary insomnia with prolonged release melatonin for 6 months: a randomized placebo controlled trial on age and endogenous melatonin as predictors of efficacy and safety. BMC medicine, 2010. PubMed 20712869 · DOI
  8. przegląd systematyczny (Cochrane) Melatonin for the prevention and treatment of jet lag. The Cochrane database of systematic reviews, 2002. PubMed 12076414 · DOI
  9. metaanaliza Is melatonin useful for jet lag? Medwave, 2015. PubMed 26731279 · DOI
  10. RCT Jet lag: clinical features, validation of a new syndrome-specific scale, and lack of response to melatonin in a randomized, double-blind trial. The American journal of psychiatry, 1999. PubMed 10484950 · DOI
  11. metaanaliza Efficacy and safety of exogenous melatonin for secondary sleep disorders and sleep disorders accompanying sleep restriction: meta-analysis. BMJ (Clinical research ed.), 2006. PubMed 16473858 · DOI
  12. przegląd systematyczny z metaanalizą (Cochrane) Pharmacological interventions for sleepiness and sleep disturbances caused by shift work. The Cochrane database of systematic reviews, 2014. PubMed 25113164 · DOI
  13. RCT Melatonin therapy in shift workers with difficulty falling asleep: A randomized, double-blind, placebo-controlled crossover field study. Work (Reading, Mass.), 2016. PubMed 27612057 · DOI
  14. metaanaliza Efficacy and safety of melatonin for sleep onset insomnia in children and adolescents: a meta-analysis of randomized controlled trials. Sleep medicine, 2020. PubMed 31982807 · DOI
  15. metaanaliza Melatonin for the management of sleep problems in children with neurodevelopmental disorders: a systematic review and meta-analysis. Archives of disease in childhood, 2018. PubMed 29720494 · DOI
  16. przegląd systematyczny Melatonin Use in Young Children: A Systematic Review. JAMA network open, 2026. PubMed 41481289 · DOI
  17. metaanaliza The use of exogenous melatonin in delayed sleep phase disorder: a meta-analysis. Sleep, 2010. PubMed 21120122 · DOI
  18. metaanaliza Effect of melatonin supplementation on sleep quality: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of neurology, 2022. PubMed 33417003 · DOI
  19. metaanaliza Melatonin for sleep and cognitive outcomes in older adults with cognitive impairment: a meta-analysis of randomised controlled trials. Age and ageing, 2025. PubMed 41240058 · DOI
  20. przegląd systematyczny Adverse Events Associated with Melatonin for the Treatment of Primary or Secondary Sleep Disorders: A Systematic Review. CNS drugs, 2019. PubMed 31722088 · DOI
  21. metaanaliza Safety of higher doses of melatonin in adults: A systematic review and meta-analysis. Journal of pineal research, 2022. PubMed 34923676 · DOI
  22. RCT Effects of prolonged-release melatonin, zolpidem, and their combination on psychomotor functions, memory recall, and driving skills in healthy middle aged and elderly volunteers. Human psychopharmacology, 2008. PubMed 18763235 · DOI
  23. przegląd systematyczny Clinical pharmacokinetics of melatonin: a systematic review. European journal of clinical pharmacology, 2015. PubMed 26008214 · DOI
  24. przegląd systematyczny Adverse events associated with oral administration of melatonin: A critical systematic review of clinical evidence. Complementary therapies in medicine, 2019. PubMed 30670284 · DOI
  25. przegląd The Safety of Melatonin in Humans. Clinical drug investigation, 2016. PubMed 26692007 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 22.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.