Co mówią badania

Nattokinaza: co mówią badania naukowe

Nattokinazę badano u ludzi głównie pod kątem ciśnienia tętniczego, krzepnięcia krwi, lipidów i miażdżycy tętnic szyjnych, ale badań klinicznych jest niewiele i są przeważnie małe. W metaanalizie 6 RCT ciśnienie było nieco niższe niż po placebo, lecz w jedynym wieloletnim RCT u zdrowych osób nie stwierdzono różnic w żadnym badanym wyniku; opisano też pojedyncze przypadki krwawień.

22prac w źródłach
6badanych obszarów
1efekt korzystny
1brak efektu
3niejednoznaczne
1efekt niekorzystny

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Nattokinaza w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Ciśnienie tętniczedorośli z podwyższonym ciśnieniem (stan przednadciśnieniowy lub nadciśnienie 1. stopnia, bez leczenia); w długim RCT zdrowe osoby starsze bez chorób sercowo-naczyniowych1 metaanaliza (6 RCT, n = 546) + 3 RCT (n = 86, 79 i 265)efekt korzystnyniskaParametry krzepnięcia i fibrynolizy (wskaźniki laboratoryjne)zdrowi dorośli, osoby z hipercholesterolemią lub czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego; w badaniu otwartym także pacjenci dializowani (pod nadzorem lekarza)1 RCT krzyżowe (n = 12) + 1 RCT (n = 100) + 1 długie RCT (n = 265) + 1 badanie otwarte bez grupy kontrolnej (n = 45)niejednoznaczneniskaProfil lipidowydorośli z hiperlipidemią lub dyslipidemią; w jednym RCT pacjenci ze stabilną chorobą wieńcową przyjmujący leki kardiologiczne (pod nadzorem lekarza)1 metaanaliza (6 RCT, n = 546) + 3 RCT (n = 47, 113 i 178) + 1 badanie otwarte (n = 45)niejednoznaczneniskaMiażdżyca tętnic szyjnych: grubość ściany (IMT) i blaszkizdrowe osoby starsze bez chorób sercowo-naczyniowych (RCT NAPS) oraz pacjenci z miażdżycą tętnic szyjnych lub zaburzeniami lipidowymi (kontekst medyczny, pod nadzorem lekarza)2 RCT kontrolowane placebo (n = 265 i 113) + 1 RCT porównawcze ze statyną (n = 82) + 1 badanie kliniczne bez opisanej w abstrakcie grupy kontrolnej (n = 1062)niejednoznaczneniskaKrwawienia i interakcje z lekami przeciwzakrzepowymipojedyncze opisy przypadków: starsza kobieta, pacjent przyjmujący kwas acetylosalicylowy po udarze, pacjent po wymianie zastawki serca3 opisy przypadków + 1 przeglądefekt niekorzystnybardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: funkcje poznawcze przy bezobjawowym zwężeniu tętnicdorośli (średnia wieku 58,3 roku) z bezobjawowym zwężeniem tętnic wewnątrzczaszkowych lub szyjnych, pod nadzorem lekarza1 RCT (n = 120)brak efektuniska

Podstawowe informacje

Nattokinaza (subtilisin NAT) to enzym z grupy proteaz serynowych wytwarzany przez bakterię Bacillus subtilis var. natto podczas fermentacji soi w tradycyjnej japońskiej potrawie natto. Ma aktywność fibrynolityczną (rozkłada fibrynę), dlatego dawki w badaniach podaje się zwykle w jednostkach fibrynolitycznych (FU), a czasem w miligramach preparatu.

W pilotażowym badaniu u 11 zdrowych osób nattokinazę po dawce 2000 FU wykrywano w surowicy od 2. do 24. godziny (maksimum po ok. 13 godzinach). Spożycie samego natto zwiększało stężenie witaminy K w surowicy; z części preparatów nattokinazy (np. NSK-SD) witaminę K2 usunięto.

Wyniki badań

Ciśnienie tętnicze

efekt korzystnyniskadorośli z podwyższonym ciśnieniem (stan przednadciśnieniowy lub nadciśnienie 1. stopnia, bez leczenia); w długim RCT zdrowe osoby starsze bez chorób sercowo-naczyniowych

W RCT u 86 osób w wieku 20–80 lat z nieleczonym ciśnieniem skurczowym 130–159 mm Hg po 8 tygodniach przyjmowania nattokinazy (kapsułki 2000 FU) zmiana ciśnienia skurczowego względem placebo wyniosła −5,55 mm Hg (95% CI −10,5 do −0,57), a rozkurczowego −2,84 mm Hg. W północnoamerykańskim RCT (79 osób, 100 mg/d przez 8 tygodni) średnie ciśnienie rozkurczowe spadło z 87 do 84 mm Hg, a w grupie placebo pozostało na poziomie 87 mm Hg. W metaanalizie 6 RCT (546 osób) ciśnienie skurczowe (MD −3,45; 95% CI −4,37 do −2,18) i rozkurczowe (MD −2,32) było niższe niż po placebo. W RCT NAPS (265 osób bez chorób sercowo-naczyniowych, 2000 FU, mediana 3 lata) nie stwierdzono wpływu na ciśnienie.[1–4]

1 metaanaliza (6 RCT, n = 546) + 3 RCT (n = 86, 79 i 265)

Parametry krzepnięcia i fibrynolizy (wskaźniki laboratoryjne)

niejednoznaczneniskazdrowi dorośli, osoby z hipercholesterolemią lub czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego; w badaniu otwartym także pacjenci dializowani (pod nadzorem lekarza)

Po pojedynczej dawce 2000 FU u 12 zdrowych młodych mężczyzn wzrosło stężenie D-dimerów i produktów degradacji fibryny/fibrynogenu, spadła aktywność czynnika VIII, a czas kaolinowo-kefalinowy (APTT) się wydłużył; wszystkie zmiany mieściły się w zakresie norm. W RCT u 100 osób z hipercholesterolemią po 8 tygodniach czas okluzji z kolagenem i epinefryną (C-EPI CT) oraz APTT wydłużyły się bardziej niż po placebo. W badaniu otwartym (45 osób, 2 kapsułki po 2000 FU dziennie przez 2 miesiące) stężenie fibrynogenu spadło o 7–10%, czynnika VII o 7–14%, a czynnika VIII o 17–19%. W RCT NAPS (mediana 3 lat) nie stwierdzono wpływu na czynniki krzepnięcia i fibrynolizy ani na inne badania laboratoryjne.[4–7]

1 RCT krzyżowe (n = 12) + 1 RCT (n = 100) + 1 długie RCT (n = 265) + 1 badanie otwarte bez grupy kontrolnej (n = 45)

Profil lipidowy

niejednoznaczneniskadorośli z hiperlipidemią lub dyslipidemią; w jednym RCT pacjenci ze stabilną chorobą wieńcową przyjmujący leki kardiologiczne (pod nadzorem lekarza)

W metaanalizie 6 RCT nattokinaza nie obniżała lipidów: przy mniejszej łącznej dawce cholesterol całkowity i LDL były wyższe, a HDL niższy niż w grupie kontrolnej, przy większej wyższy był cholesterol całkowity, a z triglicerydami nie stwierdzono związku. W RCT u 47 osób z hiperlipidemią zmiany lipidów po samej nattokinazie pojawiły się dopiero w 6. miesiącu i nie różniły się istotnie od placebo, a preparat z ekstraktem z czerwonego ryżu drożdżowego (RYR) obniżył cholesterol całkowity o 25% i LDL o 41%. W RCT preparatu nattokinazy z Monascus (113 osób, 120 dni) cholesterol całkowity był niższy o 0,52 mmol/l, a LDL o 0,43 mmol/l niż po placebo, a u 178 pacjentów z chorobą wieńcową największe zmiany lipidów odnotowano w grupie łączącej nattokinazę z RYR. W badaniu otwartym (45 osób) lipidy się nie zmieniły.[1, 7–10]

1 metaanaliza (6 RCT, n = 546) + 3 RCT (n = 47, 113 i 178) + 1 badanie otwarte (n = 45)

Miażdżyca tętnic szyjnych: grubość ściany (IMT) i blaszki

niejednoznaczneniskazdrowe osoby starsze bez chorób sercowo-naczyniowych (RCT NAPS) oraz pacjenci z miażdżycą tętnic szyjnych lub zaburzeniami lipidowymi (kontekst medyczny, pod nadzorem lekarza)

W RCT NAPS (265 osób, mediana wieku 65,3 roku, 2000 FU przez medianę 3 lat) tempo zmian grubości kompleksu błony wewnętrznej i środkowej tętnic szyjnych (CIMT) oraz sztywności tętnic nie różniło się od placebo; CIMT nie różniło się też po 120 dniach preparatu nattokinazy z Monascus. W chińskim badaniu 82 pacjentów losowo przydzielonych do nattokinazy (6000 FU/d) lub simwastatyny (20 mg/d) na 26 tygodni IMT i wielkość blaszek zmniejszyły się w obu grupach, a blaszki bardziej po nattokinazie (o 36,6% vs 11,5%). W badaniu z udziałem 1062 osób dawka 10 800 FU/d przez 12 miesięcy wiązała się ze zmniejszeniem IMT i blaszek, a 3600 FU/d nie; abstrakt nie opisuje randomizacji ani grupy placebo.[4, 9, 11, 12]

2 RCT kontrolowane placebo (n = 265 i 113) + 1 RCT porównawcze ze statyną (n = 82) + 1 badanie kliniczne bez opisanej w abstrakcie grupy kontrolnej (n = 1062)

Krwawienia i interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

efekt niekorzystnybardzo niskapojedyncze opisy przypadków: starsza kobieta, pacjent przyjmujący kwas acetylosalicylowy po udarze, pacjent po wymianie zastawki serca

Opisano krwotok do móżdżku u pacjenta przyjmującego kwas acetylosalicylowy w profilaktyce wtórnej udaru, który przez 7 dni przyjmował dodatkowo 400 mg nattokinazy dziennie; w rezonansie magnetycznym stwierdzono u niego liczne mikrokrwawienia mózgowe. Opisano też krwawienie do jamy otrzewnej zakończone zgonem u starszej kobiety przyjmującej nattokinazę oraz zakrzep na mechanicznej zastawce aortalnej u pacjenta, który przez niemal rok przyjmował nattokinazę zamiast warfaryny i wymagał ponownej wymiany zastawki. W przeglądzie z 2025 r. ryzyko krwawień i interakcje z lekami wymieniono jako czynniki, które mogą ograniczać skuteczność kliniczną m.in. nattokinazy.[14–17]

3 opisy przypadków + 1 przegląd

Kontekst medyczny: funkcje poznawcze przy bezobjawowym zwężeniu tętnic

brak efektuniskadorośli (średnia wieku 58,3 roku) z bezobjawowym zwężeniem tętnic wewnątrzczaszkowych lub szyjnych, pod nadzorem lekarza

W RCT ICC-PACS 120 osób przyjmowało nattokinazę (8000 FU/d) lub placebo przez 6 miesięcy; pełny okres przyjmowania i obserwacji ukończyło 88 osób. Zmiana wyniku testu MoCA (ogólna sprawność poznawcza) nie różniła się między grupami (różnica 0,038; 95% CI −1,109 do 1,163), także w analizie zgodnej z zamiarem leczenia. Tylko w analizie eksploracyjnej, niebędącej głównym punktem końcowym, wyniki funkcji wzrokowo-przestrzennych były lepsze w grupie nattokinazy.[13]

1 RCT (n = 120)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W kilku cytowanych badaniach stosowano kapsułki 2000 FU (w badaniu farmakokinetycznym ok. 100 mg nattokinazy), w RCT NAPS przez medianę 3 lat, a w północnoamerykańskim RCT 100 mg/d przez 8 tygodni. Stosowano też 4000 FU/d przez 2 miesiące, 6000 FU/d przez 26 tygodni, 10 800 FU/d przez 12 miesięcy (porównawczo 3600 FU/d) i 8000 FU/d przez 6 miesięcy. W RCT z czerwonym ryżem drożdżowym kapsułka zawierała 50 mg nattokinazy (dwie kapsułki dwa razy dziennie przez 6 miesięcy).[2–5, 7, 8, 11–13, 19]

Bezpieczeństwo

W metaanalizie 6 RCT nie zgłoszono istotnych działań niepożądanych nattokinazy (odnotowano niewielki wzrost glukozy, MD 0,40); nie zgłoszono ich też w badaniu otwartym (także u pacjentów dializowanych), w RCT preparatów złożonych ani w badaniu 1062 osób. U szczurów nie obserwowano działań niepożądanych przy dawkach do 1000 mg/kg mc./d przez 90 dni, a dawkę 10 mg/kg mc./d przez 4 tygodnie zdrowi ochotnicy dobrze tolerowali. Nattokinaza wydłużała APTT i C-EPI CT, a opisy przypadków dotyczą krwotoków i zakrzepu na zastawce po zastąpieniu warfaryny nattokinazą. Samo natto osłabiało działanie warfaryny, co autor wiązał z witaminą K wytwarzaną przez Bacillus natto. Cytowane prace nie obejmują kobiet w ciąży ani karmiących piersią.[1, 5–7, 9, 10, 12, 14–16, 18, 20]

Ograniczenia dowodów

RCT nattokinazy objęły od 12 do 265 osób i trwały od pojedynczej dawki do mediany 3 lat; jedyne wieloletnie RCT kontrolowane placebo (NAPS) nie wykazało różnic w żadnym badanym wyniku. Nattokinazę badano głównie w Japonii, Korei i Chinach. Obniżenie cholesterolu w badaniach kontrolowanych placebo dotyczyło głównie preparatów z czerwonym ryżem drożdżowym (Monascus), a zmniejszenie IMT opisano tylko w badaniach bez grupy placebo (porównanie ze statyną lub brak opisanej w abstrakcie grupy kontrolnej). Badania krzepnięcia mierzyły wskaźniki laboratoryjne, nie zdarzenia zakrzepowe ani krwotoczne. Autorzy przeglądu z 2026 r. wskazują na ograniczone dowody kliniczne, brak standaryzacji preparatów i niewystarczającą stabilność enzymu przy zmianach pH i temperatury.[3–5, 8–12, 21, 22]

Źródła

  1. przegląd systematyczny z metaanalizą Nattokinase Supplementation and Cardiovascular Risk Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Reviews in cardiovascular medicine, 2023. PubMed 39076715 · DOI
  2. RCT Effects of nattokinase on blood pressure: a randomized, controlled trial. Hypertension research : official journal of the Japanese Society of Hypertension, 2008. PubMed 18971533 · DOI
  3. RCT Consumption of nattokinase is associated with reduced blood pressure and von Willebrand factor, a cardiovascular risk marker: results from a randomized, double-blind, placebo-controlled, multicenter North American clinical trial. Integrated blood pressure control, 2016. PubMed 27785095 · DOI
  4. RCT Nattokinase atherothrombotic prevention study: A randomized controlled trial. Clinical hemorheology and microcirculation, 2021. PubMed 33843667 · DOI
  5. RCT (krzyżowe) A single-dose of oral nattokinase potentiates thrombolysis and anti-coagulation profiles. Scientific reports, 2015. PubMed 26109079 · DOI
  6. RCT The effects of nattokinase supplementation on collagen-epinephrine closure time, prothrombin time and activated partial thromboplastin time in nondiabetic and hypercholesterolemic subjects. Food & function, 2019. PubMed 31070609 · DOI
  7. badanie otwarte bez grupy kontrolnej Nattokinase decreases plasma levels of fibrinogen, factor VII, and factor VIII in human subjects. Nutrition research (New York, N.Y.), 2009. PubMed 19358933 · DOI
  8. RCT Combined nattokinase with red yeast rice but not nattokinase alone has potent effects on blood lipids in human subjects with hyperlipidemia. Asia Pacific journal of clinical nutrition, 2009. PubMed 19786378
  9. RCT The Effect of Nattokinase-Monascus Supplements on Dyslipidemia: A Four-Month Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Trial. Nutrients, 2023. PubMed 37836525 · DOI
  10. RCT Lipid-lowering, antihypertensive, and antithrombotic effects of nattokinase combined with red yeast rice in patients with stable coronary artery disease: a randomized, double-blinded, placebo-controlled trial. Frontiers in nutrition, 2024. PubMed 38812930 · DOI
  11. badanie z randomizacją, porównanie ze statyną [A clinical study on the effect of nattokinase on carotid artery atherosclerosis and hyperlipidaemia]. Zhonghua yi xue za zhi, 2017. PubMed 28763875 · DOI
  12. badanie kliniczne Effective management of atherosclerosis progress and hyperlipidemia with nattokinase: A clinical study with 1,062 participants. Frontiers in cardiovascular medicine, 2022. PubMed 36072877 · DOI
  13. RCT Nattokinase supplementation for cognitive enhancement in asymptomatic intracranial/carotid stenosis: A randomized controlled trial. Journal of stroke and cerebrovascular diseases : the official journal of National Stroke Association, 2026. PubMed 41325794 · DOI
  14. opis przypadku Cerebellar hemorrhage provoked by combined use of nattokinase and aspirin in a patient with cerebral microbleeds. Internal medicine (Tokyo, Japan), 2008. PubMed 18310985 · DOI
  15. opis przypadku Nattokinase-Associated Hemoperitoneum in an Elderly Woman. Cureus, 2021. PubMed 35003944 · DOI
  16. opis przypadku Consequence of patient substitution of nattokinase for warfarin after aortic valve replacement with a mechanical prosthesis. Proceedings (Baylor University. Medical Center), 2015. PubMed 25552810 · DOI
  17. przegląd Navigating the Effects of Anti-Atherosclerotic Supplements and Acknowledging Associated Bleeding Risks. International journal of molecular sciences, 2025. PubMed 41155474 · DOI
  18. badania toksykologiczne (zwierzęta i ochotnicy) Toxicological assessment of nattokinase derived from Bacillus subtilis var. natto. Food and chemical toxicology : an international journal published for the British Industrial Biological Research Association, 2016. PubMed 26740078 · DOI
  19. badanie farmakokinetyczne (pilotażowe) A pilot study on the serum pharmacokinetics of nattokinase in humans following a single, oral, daily dose. Alternative therapies in health and medicine, 2013. PubMed 23709455
  20. opis przypadków Warfarin antagonism of natto and increase in serum vitamin K by intake of natto. Artery, 1990. PubMed 2360879
  21. przegląd Nattokinase: An Oral Antithrombotic Agent for the Prevention of Cardiovascular Disease. International journal of molecular sciences, 2017. PubMed 28264497 · DOI
  22. przegląd Nattokinase: A multifunctional food-derived enzyme for thrombophilia management. Life sciences, 2026. PubMed 42097398 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.