Co mówią badania

Olej z wiesiołka (kwas gamma-linolenowy, GLA): co mówią badania naukowe

Olej z nasion wiesiołka, źródło kwasu gamma-linolenowego (GLA), badano głównie w atopowym zapaleniu skóry, bólu piersi, zespole napięcia przedmiesiączkowego, menopauzie i reumatoidalnym zapaleniu stawów. W większości przeglądów systematycznych nie różnił się od placebo w trzech pierwszych obszarach; w reumatoidalnym zapaleniu stawów oleje zawierające GLA (z wiesiołka, ogórecznika i czarnej porzeczki, analizowane łącznie) wiązały się z mniejszym bólem, a wyniki dla uderzeń gorąca są niespójne.

24prac w źródłach
7badanych obszarów
2efekt korzystny
4brak efektu
1niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 26.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Olej z wiesiołka (kwas gamma-linolenowy, GLA) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Ból piersi (mastalgia)kobiety z cyklicznym lub przewlekłym bólem piersi, w tym przed menopauzą z ciężką przewlekłą mastalgią3 metaanalizy (m.in. 13 RCT, n = 1752) + 1 RCT (n = 120)brak efektuniskaZespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS)kobiety z zespołem napięcia przedmiesiączkowego2 przeglądy systematyczne (7 badań z placebo; 10 RCT preparatów roślinnych) + 1 RCT (n = 38)brak efektuniskaObjawy menopauzy: uderzenia gorącakobiety w okresie menopauzy z uderzeniami gorąca2 metaanalizy (m.in. 6 RCT, n = 450) + 2 RCT (po 56 kobiet)niejednoznaczneniska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: atopowe zapalenie skóry (egzema)dzieci i dorośli z atopowym zapaleniem skóry, pod nadzorem lekarza3 metaanalizy (przegląd Cochrane: 27 RCT, n = 1596; 13 RCT; 26 badań jednego preparatu, n = 1207)brak efektuumiarkowanaKontekst medyczny: reumatoidalne zapalenie stawów (oleje zawierające GLA)chorzy na reumatoidalne zapalenie stawów (w jednym RCT z uszkodzeniem górnego odcinka przewodu pokarmowego po NLPZ), pod nadzorem lekarza2 przeglądy systematyczne z metaanalizą, częściowo tych samych autorów (po 7 badań olejów zawierających GLA, analizowanych łącznie) + 1 RCT (n = 40)efekt korzystnyniskaKontekst medyczny: neuropatia cukrzycowadorośli z cukrzycą i neuropatią obwodową, pod nadzorem lekarza1 sieciowa metaanaliza (11 badań kwasu alfa-liponowego i GLA) + 2 RCT (n = 111 i n = 66)efekt korzystnyniskaKontekst medyczny: dojrzewanie szyjki macicy i indukcja porodukobiety w ciąży w okresie okołoporodowym, pod opieką lekarza położnika1 metaanaliza (4 badania) + 1 przegląd systematyczny (11 badań, w tym 7 RCT z placebo)brak efektuniska

Podstawowe informacje

Olej z wiesiołka pozyskuje się z nasion wiesiołka dwuletniego (Oenothera biennis). Według przeglądu z 2023 r. zawiera 70–74% kwasu linolowego i 8–10% kwasu gamma-linolenowego (GLA), czyli kwasów tłuszczowych omega-6, oraz m.in. tokoferole i fitosterole.

GLA zawiera też olej z ogórecznika (Borago officinalis) i czarnej porzeczki; część cytowanych przeglądów obejmuje również te oleje, co zaznaczono przy wynikach.

Wyniki badań

Ból piersi (mastalgia)

brak efektuniskakobiety z cyklicznym lub przewlekłym bólem piersi, w tym przed menopauzą z ciężką przewlekłą mastalgią

W metaanalizie 13 RCT (1752 kobiety) odsetek kobiet z ustąpieniem bólu po oleju z wiesiołka nie różnił się od placebo ani od innych terapii (miejscowe NLPZ, danazol, witamina E); w metaanalizie z 2007 r. różnica nasilenia bólu względem placebo była nieistotna (−2,78; 95% CI −7,97 do 2,40). W RCT u 120 kobiet z ciężką przewlekłą mastalgią odsetek dni z bólem zmniejszył się po 6 miesiącach o 12,3% po oleju z wiesiołka i o 13,8% po oleju kontrolnym z kukurydzy (p = 0,73). Korzystny wynik (SMD −0,485; 95% CI −0,84 do −0,12) dała podgrupa oleju z wiesiołka w metaanalizie preparatów roślinnych z 2022 r., przy niskiej według autorów jakości części badań.[4–7]

3 metaanalizy (m.in. 13 RCT, n = 1752) + 1 RCT (n = 120)

Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS)

brak efektuniskakobiety z zespołem napięcia przedmiesiączkowego

W przeglądzie z 1996 r. opisano 7 badań z placebo (randomizację jasno podano w 5); różne skale uniemożliwiły metaanalizę, a dwa najlepiej kontrolowane badania nie wykazały korzyści, choć z powodu małych prób nie wykluczono umiarkowanego efektu. W przeglądzie 10 RCT preparatów roślinnych z 2011 r. olej z wiesiołka nie różnił się od placebo. W krzyżowym RCT u 38 kobiet z umiarkowanym PMS objawy zmniejszyły się w obu grupach, bez różnic między olejem a placebo przez 6 cykli.[8–10]

2 przeglądy systematyczne (7 badań z placebo; 10 RCT preparatów roślinnych) + 1 RCT (n = 38)

Objawy menopauzy: uderzenia gorąca

niejednoznaczneniskakobiety w okresie menopauzy z uderzeniami gorąca

W metaanalizie 6 RCT (450 kobiet) liczba uderzeń gorąca na dobę (−2,13) i ich nasilenie (−0,19) nie różniły się istotnie od grupy kontrolnej, a istotnie krótszy był czas ich trwania; autorzy ocenili pewność dowodów jako umiarkowaną do niskiej. W metaanalizie z 2024 r. nasilenie uderzeń było mniejsze niż po placebo przy stosowaniu krótszym niż 6 miesięcy, bez różnic w ich częstości i czasie trwania. W RCT z 1994 r. (56 kobiet, 6 miesięcy, kapsułki z witaminą E) olej nie dał korzyści względem placebo, a w RCT z 2013 r. (56 kobiet, 6 tygodni) istotnie różniło się tylko nasilenie uderzeń.[11–14]

2 metaanalizy (m.in. 6 RCT, n = 450) + 2 RCT (po 56 kobiet)

Kontekst medyczny: atopowe zapalenie skóry (egzema)

brak efektuumiarkowanadzieci i dorośli z atopowym zapaleniem skóry, pod nadzorem lekarza

W przeglądzie Cochrane z 2013 r. (19 badań oleju z wiesiołka i 8 oleju z ogórecznika, analizowanych osobno) olej z wiesiołka nie poprawił ogólnych objawów egzemy względem placebo ani w ocenie uczestników (MD −2,22 na skali 0–100; 95% CI −10,48 do 6,04; 7 badań, 176 osób), ani lekarzy (MD −3,26; 95% CI −6,96 do 0,45; 8 badań, 289 osób); podobnie olej z ogórecznika (bez metaanalizy). W metaanalizie 13 RCT z 2025 r. nasilenie choroby nie różniło się od placebo (SMD 0,14; 95% CI −0,45 do 0,73). Wcześniejsza reanaliza 26 badań jednego preparatu handlowego (1207 pacjentów) wykazała mniejszy świąd, strupy, obrzęk i rumień po 4–8 tygodniach, słabiej zaznaczone przy częstszym stosowaniu silnych steroidów.[1–3]

3 metaanalizy (przegląd Cochrane: 27 RCT, n = 1596; 13 RCT; 26 badań jednego preparatu, n = 1207)

Kontekst medyczny: reumatoidalne zapalenie stawów (oleje zawierające GLA)

efekt korzystnyniskachorzy na reumatoidalne zapalenie stawów (w jednym RCT z uszkodzeniem górnego odcinka przewodu pokarmowego po NLPZ), pod nadzorem lekarza

W przeglądzie Cochrane z 2011 r. metaanaliza 7 badań łączyła GLA z oleju z wiesiołka, ogórecznika i czarnej porzeczki (abstrakt nie podaje osobnego wyniku dla oleju z wiesiołka): ból był mniejszy (MD −32,83 pkt na skali 100-punktowej; 95% CI −56,25 do −9,42), a niepełnosprawność niższa (MD −15,75%; 95% CI −27,06 do −4,44%); autorzy ocenili jako umiarkowane dowody korzyści tych trzech olejów łącznie. W metaanalizie 7 badań tych olejów z 2009 r. korzyść dotyczyła dawek GLA co najmniej 1400 mg/d, a dawki ok. 500 mg/d były nieskuteczne. W RCT u 40 chorych w grupie oleju z wiesiołka (6 g/d, 540 mg GLA) zmniejszyła się sztywność poranna po 3 miesiącach, a w grupie oliwy z oliwek (placebo) ból i wskaźnik stawowy po 6 miesiącach.[15–17]

2 przeglądy systematyczne z metaanalizą, częściowo tych samych autorów (po 7 badań olejów zawierających GLA, analizowanych łącznie) + 1 RCT (n = 40)

Kontekst medyczny: neuropatia cukrzycowa

efekt korzystnyniskadorośli z cukrzycą i neuropatią obwodową, pod nadzorem lekarza

W sieciowej metaanalizie 11 badań kwasu alfa-liponowego i GLA (abstrakt nie podaje źródła GLA) punktacja objawów była po GLA niższa niż po placebo (SMD −2,39; 95% CI −4,3 do −0,5). W RCT u 111 chorych z łagodną neuropatią GLA (480 mg/d przez rok; abstrakt również nie podaje źródła GLA) dał istotnie korzystniejszą zmianę niż placebo w 13 z 16 parametrów. W RCT z 2025 r. (66 chorych, 4 tygodnie) ból zmniejszył się w obu grupach oleju z wiesiołka, bardziej przy 2000 mg/d niż przy 1000 mg/d (różnica w skali VAS −0,52).[18–20]

1 sieciowa metaanaliza (11 badań kwasu alfa-liponowego i GLA) + 2 RCT (n = 111 i n = 66)

Kontekst medyczny: dojrzewanie szyjki macicy i indukcja porodu

brak efektuniskakobiety w ciąży w okresie okołoporodowym, pod opieką lekarza położnika

W metaanalizie 4 badań zmiana w skali Bishopa (ocena dojrzałości szyjki macicy) nie różniła się między grupą wiesiołka a grupą kontrolną (SMD 0,27; 95% CI −0,41 do 0,96; niejednorodność I² 91,4%). W przeglądzie systematycznym 11 badań preparatów z wiesiołka działania niepożądane były zwykle łagodne (m.in. wzrost ciśnienia tętniczego, zwolnienie tętna, ból, krwawienie, nudności, wymioty), ryzyko błędu systematycznego było istotne, a autorzy nie rekomendowali stosowania wiesiołka do ułatwienia porodu.[21, 22]

1 metaanaliza (4 badania) + 1 przegląd systematyczny (11 badań, w tym 7 RCT z placebo)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

Olej z wiesiołka podawano m.in. w kapsułkach, po 500 lub 1000 mg na dawkę. W uderzeniach gorąca stosowano 1 g/d przez 6 tygodni lub 4 g/d (kapsułki z witaminą E) przez 6 miesięcy; w reumatoidalnym zapaleniu stawów 6 g/d oleju (540 mg GLA) przez 6 miesięcy, a korzyść w metaanalizie dotyczyła dawek GLA od 1400 mg/d; w neuropatii cukrzycowej 480 mg/d GLA (abstrakt nie podaje źródła) przez rok lub 1000–2000 mg/d oleju przez 4 tygodnie.[13, 14, 16, 17, 19, 20]

Bezpieczeństwo

Dla oleju z wiesiołka ani GLA nie ma wartości w używanym przez redakcję zestawieniu górnych limitów EFSA (UL). W przeglądzie Cochrane działania niepożądane olejów z wiesiołka i ogórecznika były łagodne, przemijające, głównie żołądkowo-jelitowe i takie jak po placebo; autorzy przytoczyli opis przypadku sugerujący ryzyko stanu zapalnego, zakrzepicy i immunosupresji przy przyjmowaniu dłużej niż rok oraz badanie, w którym olej z wiesiołka mógł nasilać krwawienia u osób przyjmujących warfarynę. W metaanalizie badań bólu piersi działania niepożądane nie były częstsze niż po placebo, a w badaniach menopauzy opisano łagodne nudności i ból głowy. W przeglądzie Cochrane o reumatoidalnym zapaleniu stawów działania niepożądane wystąpiły u 20% osób po GLA i 3% po placebo (różnica nieistotna; RR 4,24; 95% CI 0,78–22,99). Autor artykułu z 2007 r. (nie badania klinicznego) uznał za pozorny związek z napadami drgawkowymi opisany w dwóch pracach z początku lat 80. Przegląd z 2023 r. omawia możliwe interakcje z lekami.[1, 4, 12, 15, 23, 24]

Ograniczenia dowodów

Część cytowanych RCT pochodzi z lat 90. i obejmowała kilkadziesiąt osób, a badania różniły się dawkami, skalami oraz placebo (olej kukurydziany, oliwa z oliwek, parafina ciekła); oliwa użyta jako placebo sama wiązała się z poprawą. W reumatoidalnym zapaleniu stawów metaanalizy łączą trzy oleje zawierające GLA i w abstraktach nie podają osobnego wyniku dla oleju z wiesiołka, a korzyść dotyczy dawek GLA od 1400 mg/d; ocena siły dowodów jest niższa niż ocena autorów Cochrane (umiarkowana), bo jedyne cytowane badanie samego oleju z wiesiołka (540 mg GLA) dało niejednoznaczny wynik. Jedyna metaanaliza z korzystnym wynikiem w atopowym zapaleniu skóry dotyczyła badań jednego preparatu handlowego, a metaanalizy uderzeń gorąca różnią się wynikami dla nasilenia i czasu ich trwania. Przegląd Cochrane nie obejmuje długotrwałego stosowania, a cytowane prace nie obejmują kobiet w ciąży poza okresem okołoporodowym.[1, 3, 7, 10–13, 15–17]

Źródła

  1. przegląd systematyczny z metaanalizą Oral evening primrose oil and borage oil for eczema. The Cochrane database of systematic reviews, 2013. PubMed 23633319 · DOI
  2. przegląd systematyczny z metaanalizą Herbal Medicine in Children and Adults With Atopic Dermatitis: A Systematic Review and Meta-Analysis. Dermatitis : contact, atopic, occupational, drug, 2025. PubMed 38963342 · DOI
  3. metaanaliza A meta-analysis of randomized, placebo-controlled clinical trials of Efamol evening primrose oil in atopic eczema. Where do we go from here in light of more recent discoveries? Current pharmaceutical biotechnology, 2006. PubMed 17168667 · DOI
  4. przegląd systematyczny z metaanalizą A Systematic Review and Meta-Analysis of the Efficacy of Evening Primrose Oil for Mastalgia Treatment. International journal of environmental research and public health, 2021. PubMed 34200727 · DOI
  5. metaanaliza Evidence-based management of Mastalgia: a meta-analysis of randomised trials. Breast (Edinburgh, Scotland), 2007. PubMed 17509880 · DOI
  6. przegląd systematyczny z metaanalizą The Effectiveness of Herbal Medicines on Cyclic Mastalgia: A Systematic Review on Meta-analysis. Revista brasileira de ginecologia e obstetricia : revista da Federacao Brasileira das Sociedades de Ginecologia e Obstetricia, 2022. PubMed 36446563 · DOI
  7. RCT Evening primrose oil and fish oil for severe chronic mastalgia: a randomized, double-blind, controlled trial. American journal of obstetrics and gynecology, 2002. PubMed 12439536 · DOI
  8. przegląd systematyczny Is evening primrose oil of value in the treatment of premenstrual syndrome? Controlled clinical trials, 1996. PubMed 8721802 · DOI
  9. przegląd systematyczny Herbal treatments for alleviating premenstrual symptoms: a systematic review. Journal of psychosomatic obstetrics and gynaecology, 2011. PubMed 21171936 · DOI
  10. RCT (krzyżowe) Evening primrose oil and treatment of premenstrual syndrome. The Medical journal of Australia, 1990. PubMed 2201888 · DOI
  11. przegląd systematyczny z metaanalizą The Effect of Evening Primrose Oil on Menopausal Symptoms Management: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of caring sciences, 2025. PubMed 41883983 · DOI
  12. przegląd systematyczny z metaanalizą Evening Primrose Oil for Menopause Hot Flashes: Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of menopausal medicine, 2024. PubMed 39829189 · DOI
  13. RCT Effect of oral gamolenic acid from evening primrose oil on menopausal flushing. BMJ (Clinical research ed.), 1994. PubMed 8136666 · DOI
  14. RCT The effect of oral evening primrose oil on menopausal hot flashes: a randomized clinical trial. Archives of gynecology and obstetrics, 2013. PubMed 23625331 · DOI
  15. przegląd systematyczny z metaanalizą Herbal therapy for treating rheumatoid arthritis. The Cochrane database of systematic reviews, 2011. PubMed 21328257 · DOI
  16. przegląd systematyczny z metaanalizą Evidence of effectiveness of herbal medicinal products in the treatment of arthritis. Part 2: Rheumatoid arthritis. Phytotherapy research : PTR, 2009. PubMed 19941324 · DOI
  17. RCT Evening primrose oil in patients with rheumatoid arthritis and side-effects of non-steroidal anti-inflammatory drugs. British journal of rheumatology, 1991. PubMed 1913008 · DOI
  18. przegląd systematyczny z sieciową metaanalizą Ranking Alpha Lipoic Acid and Gamma Linolenic Acid in Terms of Efficacy and Safety in the Management of Adults With Diabetic Peripheral Neuropathy: A Systematic Review and Network Meta-analysis. Canadian journal of diabetes, 2024. PubMed 38295879 · DOI
  19. RCT Treatment of diabetic neuropathy with gamma-linolenic acid. The gamma-Linolenic Acid Multicenter Trial Group. Diabetes care, 1993. PubMed 8380765 · DOI
  20. RCT Effects of evening primrose oil on treating painful diabetic neuropathy: a randomized, double-blind, clinical trial. Journal of complementary & integrative medicine, 2025. PubMed 40418820 · DOI
  21. przegląd systematyczny z metaanalizą The effect of evening primrose oil on labor induction and cervical ripening: A systematic review and meta-analysis. Phytotherapy research : PTR, 2021. PubMed 33913585 · DOI
  22. przegląd systematyczny Systematic Review of Evening Primrose (Oenothera biennis) Preparations for the Facilitation of Parturition. Pharmacy (Basel, Switzerland), 2022. PubMed 36548328 · DOI
  23. artykuł przeglądowy The safety of evening primrose oil in epilepsy. Prostaglandins, leukotrienes, and essential fatty acids, 2007. PubMed 17764919 · DOI
  24. przegląd Evening primrose oil: a comprehensive review of its bioactives, extraction, analysis, oil quality, therapeutic merits, and safety. Food & function, 2023. PubMed 37614101 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 26.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.