Co mówią badania

Ekstrakt z kory sosny nadmorskiej (Pycnogenol) i proantocyjanidyny (OPC): co mówią badania naukowe

Ekstrakt z kory sosny nadmorskiej (głównie preparat Pycnogenol) oceniano w małych i krótkich badaniach, dotyczących głównie ciśnienia tętniczego, glikemii, niewydolności żylnej, ADHD, zaburzeń erekcji i funkcji poznawczych. W części metaanaliz ciśnienie i glukoza na czczo były nieco niższe, ale w metaanalizie samych badań z placebo i podwójnie ślepą próbą ciśnienie się nie zmieniło, a autorzy przeglądu Cochrane ocenili pewność dowodów we wszystkich ocenianych chorobach jako bardzo niską.

24prac w źródłach
8badanych obszarów
3efekt korzystny
5niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Ekstrakt z kory sosny nadmorskiej (Pycnogenol) i proantocyjanidyny (OPC) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Ciśnienie tętnicze i funkcja śródbłonkadorośli (abstrakty metaanaliz nie opisują bliżej populacji), w tym zdrowi młodzi mężczyźni i chorzy z chorobą wieńcową (chorzy pod nadzorem lekarza)4 metaanalizy (7–27 badań, 626–1685 osób) + 2 małe RCT (n = 16 i n = 23)niejednoznaczneniskaProfil metaboliczny: glikemia i lipidydorośli (abstrakty metaanaliz nie opisują bliżej populacji), w tym chorzy na cukrzycę typu 2 (chorzy pod nadzorem lekarza)3 metaanalizy (7–27 badań, 442–1685 osób) + 1 przegląd systematyczny (6 RCT w cukrzycy) + 1 RCT (n = 77)niejednoznaczneniskaProantocyjanidyny bez wskazania źródła (nie tylko kora sosny): ciśnienie tętniczedorośli zdrowi, ze stanem przednadciśnieniowym lub z nadciśnieniem (według wniosków autorów)1 metaanaliza (6 RCT, 376 osób)efekt korzystnyniskaFunkcje poznawczezdrowe osoby w wieku 60–85 lat, osoby z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI) i po urazowym uszkodzeniu mózgu (chorzy pod nadzorem lekarza)1 metaanaliza sieciowa (19 RCT preparatów roślinnych w MCI) + 1 badanie kontrolowane placebo (n = 101) + 1 badanie rejestrowe (n = 87) + 1 RCT w przeglądzie Cochrane (56 osób)niejednoznacznebardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: przewlekła niewydolność żylnadorośli z przewlekłą niewydolnością żylną kończyn dolnych, pod nadzorem lekarza2 przeglądy systematyczne (w każdym 2 RCT ekstraktu) + 1 RCT (n = 40) + 1 badanie kontrolowane bez placebo (n = 86)efekt korzystnybardzo niskaKontekst medyczny: ADHDdzieci z ADHD, w jednym badaniu dorośli z ADHD; pod nadzorem lekarza1 przegląd systematyczny (1 RCT u dzieci) + 2 RCT (n = 61 u dzieci, n = 24 u dorosłych)niejednoznacznebardzo niskaKontekst medyczny: zaburzenia erekcjimężczyźni z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami erekcji, w tym chorzy na cukrzycę; pod nadzorem lekarza1 RCT samego ekstraktu (n = 53) + 1 przegląd systematyczny (3 RCT, 277 osób); połączenie z L-argininą: 1 metaanaliza (3 badania, 184 osoby) + 1 RCT (n = 124)niejednoznacznebardzo niskaKontekst medyczny: choroba zwyrodnieniowa stawówdorośli z chorobą zwyrodnieniową stawów, głównie kolanowego; pod nadzorem lekarza1 metaanaliza suplementów (69 RCT) + 1 przegląd systematyczny (3 RCT, 293 osoby) + 1 RCT (n = 100)efekt korzystnybardzo niska

Podstawowe informacje

Pycnogenol to zastrzeżony ekstrakt z kory sosny nadmorskiej (Pinus pinaster ssp. atlantica), zawierający procyjanidyny (rodzaj proantocyjanidyn), katechinę, taksyfolinę i kwasy fenolowe. Ekstrakty z kory różnych gatunków sosny (Pinus spp.) są bogate w bioflawonoidy, głównie proantocyjanidyny. Większość cytowanych badań dotyczy preparatu Pycnogenol.

Proantocyjanidyny, w tym ich oligomery (OPC), występują też np. w pestkach winogron (Vitis vinifera), którym poświęcono osobną monografię; tutaj opisano metaanalizę proantocyjanidyn jako grupy związków.

Wyniki badań

Ciśnienie tętnicze i funkcja śródbłonka

niejednoznaczneniskadorośli (abstrakty metaanaliz nie opisują bliżej populacji), w tym zdrowi młodzi mężczyźni i chorzy z chorobą wieńcową (chorzy pod nadzorem lekarza)

W metaanalizach 12, 24 i 27 badań ciśnienie skurczowe było niższe o 2,26–3,22 mmHg, a rozkurczowe o 1,76–2,62 mmHg; w jednej z nich spadek ciśnienia rozkurczowego w analizie podgrup dotyczył tylko badań trwających ponad 12 tygodni. W metaanalizie 7 RCT z placebo i podwójnie ślepą próbą (626 osób) nie stwierdzono istotnych zmian ciśnienia. W małych RCT ekstrakt (180 mg/d przez 2 tygodnie u 16 zdrowych mężczyzn; 200 mg/d przez 8 tygodni u 23 chorych z chorobą wieńcową) nasilał rozszerzanie naczyń zależne od śródbłonka (w chorobie wieńcowej różnica FMD 2,75; 95% CI 1,75–3,75), bez zmian ciśnienia.[1–6]

4 metaanalizy (7–27 badań, 626–1685 osób) + 2 małe RCT (n = 16 i n = 23)

Profil metaboliczny: glikemia i lipidy

niejednoznaczneniskadorośli (abstrakty metaanaliz nie opisują bliżej populacji), w tym chorzy na cukrzycę typu 2 (chorzy pod nadzorem lekarza)

W metaanalizach 24 i 27 RCT glukoza na czczo była niższa o 5,86–6,25 mg/dl, HbA1c o 0,29–0,32 punktu procentowego, a cholesterol LDL o 7,12 i 5,07 mg/dl; HDL był wyższy tylko w pierwszej z nich, a trójglicerydy i cholesterol całkowity w drugiej się nie zmieniły. W starszej metaanalizie 7 badań (442 osoby) lipidy się nie zmieniły. W RCT u 77 chorych na cukrzycę typu 2 ekstrakt (100 mg przez 12 tygodni, z dotychczasowym leczeniem) obniżał glukozę względem placebo, a różnica HbA1c była istotna tylko w pierwszym miesiącu. W przeglądzie Cochrane dane o glikemii u chorych na cukrzycę pochodziły z pojedynczych badań i miały bardzo niską pewność.[2, 3, 9, 11, 12]

3 metaanalizy (7–27 badań, 442–1685 osób) + 1 przegląd systematyczny (6 RCT w cukrzycy) + 1 RCT (n = 77)

Proantocyjanidyny bez wskazania źródła (nie tylko kora sosny): ciśnienie tętnicze

efekt korzystnyniskadorośli zdrowi, ze stanem przednadciśnieniowym lub z nadciśnieniem (według wniosków autorów)

W metaanalizie 6 RCT (376 osób) proantocyjanidyn, której abstrakt nie podaje źródeł surowca, ciśnienie skurczowe było niższe o 4,60 mmHg, a rozkurczowe o 2,75 mmHg, bez zmian ciśnienia tętna. W analizie podgrup obniżenie stwierdzono przy dawkach poniżej 245 mg/d, choć metaregresja nie wykazała zależności od dawki. Wyniku nie można przypisać samemu ekstraktowi z kory sosny; metaanalizy tego ekstraktu opisano w obszarze „Ciśnienie tętnicze i funkcja śródbłonka”.[23]

1 metaanaliza (6 RCT, 376 osób)

Funkcje poznawcze

niejednoznacznebardzo niskazdrowe osoby w wieku 60–85 lat, osoby z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI) i po urazowym uszkodzeniu mózgu (chorzy pod nadzorem lekarza)

W badaniu kontrolowanym placebo u 101 zdrowych osób w wieku 60–85 lat ekstrakt (150 mg/d przez 3 miesiące) wiązał się z lepszą pamięcią roboczą i niższym stężeniem F2-izoprostanów. W badaniu rejestrowym bez placebo u 87 osób z wynikiem MMSE 18–23 punkty wynik ten po 8 tygodniach (150 mg/d) wzrósł z 21,6 do 25,6 wobec 22,4 do 23,0 w grupie kontrolnej. W metaanalizie sieciowej 19 RCT w MCI Pycnogenol miał najwyższe prawdopodobieństwo poprawy funkcji poznawczych (SUCRA 98,8%), ale autorzy zastrzegają, że niejednorodność badań wymaga ostrożności. U 56 osób po urazowym uszkodzeniu mózgu wynik kwestionariusza pomyłek poznawczych nie różnił się istotnie (bardzo niska pewność dowodów w przeglądzie Cochrane).[9, 18–20]

1 metaanaliza sieciowa (19 RCT preparatów roślinnych w MCI) + 1 badanie kontrolowane placebo (n = 101) + 1 badanie rejestrowe (n = 87) + 1 RCT w przeglądzie Cochrane (56 osób)

Kontekst medyczny: przewlekła niewydolność żylna

efekt korzystnybardzo niskadorośli z przewlekłą niewydolnością żylną kończyn dolnych, pod nadzorem lekarza

W RCT u 40 osób z niewydolnością żylną i żylakami ekstrakt (100 mg 3 razy dziennie przez 2 miesiące) zmniejszał obrzęk, uczucie ciężkości i ból nóg, a po placebo zmian nie stwierdzono. W porównaniu z diosminą i hesperydyną (86 osób z ciężką niewydolnością żylną, 150 lub 300 mg/d przez 8 tygodni) poprawa mikrokrążenia, objawów i obrzęku była większa po ekstrakcie. W przeglądzie Cochrane (2 RCT, 60 osób) pewność dowodów dotyczących bólu oceniono jako bardzo niską. W przeglądzie Cochrane flebotoników (56 RCT) mniejsze ryzyko obrzęku (RR 0,70; umiarkowana pewność) dotyczyło całej grupy leków, wśród których ekstrakt z kory sosny badano w 2 RCT.[7–10]

2 przeglądy systematyczne (w każdym 2 RCT ekstraktu) + 1 RCT (n = 40) + 1 badanie kontrolowane bez placebo (n = 86)

Kontekst medyczny: ADHD

niejednoznacznebardzo niskadzieci z ADHD, w jednym badaniu dorośli z ADHD; pod nadzorem lekarza

W RCT u 61 dzieci ekstrakt (1 mg/kg mc./d przez 4 tygodnie) wiązał się z mniejszą nadruchliwością i lepszą uwagą w ocenach nauczycieli i rodziców, a miesiąc po odstawieniu objawy wróciły. Autorzy przeglądu Cochrane, który objął to jedno badanie, ocenili pewność dowodów jako bardzo niską. W badaniu naprzemiennym u 24 dorosłych (każdy preparat przez 3 tygodnie) ani ekstrakt, ani metylofenidat nie różniły się od placebo; autorzy wskazują na niskie dawki i krótki czas leczenia.[9, 13, 14]

1 przegląd systematyczny (1 RCT u dzieci) + 2 RCT (n = 61 u dzieci, n = 24 u dorosłych)

Kontekst medyczny: zaburzenia erekcji

niejednoznacznebardzo niskamężczyźni z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami erekcji, w tym chorzy na cukrzycę; pod nadzorem lekarza

Ocena dotyczy samego ekstraktu. W RCT, które go izoluje (53 pacjentów, 3 miesiące), wynik IIEF-5 poprawił się o 45% u chorych na cukrzycę i o 22% u pozostałych, a po placebo się nie zmienił. Autorzy przeglądu Cochrane (3 RCT, 277 osób; dane IIEF-5 z 2 badań, 147 osób) nie połączyli wyników i ocenili pewność dowodów jako bardzo niską. Pozostałe cytowane prace dotyczą połączenia ekstraktu z L-argininą (w RCT asparaginian L-argininy, preparat Prelox), więc ich wyników nie można przypisać samej korze sosny: w metaanalizie 3 takich badań (184 pacjentów) wynik IIEF w domenie erekcji był wyższy niż w grupie kontrolnej, bez różnic w testosteronie, a w RCT u 124 mężczyzn wynik ten po 6 miesiącach wzrósł z 15,2 do 27,1 punktu wobec 15,1 do 19,0 po placebo.[9, 15–17]

1 RCT samego ekstraktu (n = 53) + 1 przegląd systematyczny (3 RCT, 277 osób); połączenie z L-argininą: 1 metaanaliza (3 badania, 184 osoby) + 1 RCT (n = 124)

Kontekst medyczny: choroba zwyrodnieniowa stawów

efekt korzystnybardzo niskadorośli z chorobą zwyrodnieniową stawów, głównie kolanowego; pod nadzorem lekarza

W RCT u 100 osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego w stopniu I–II ekstrakt (150 mg/d przez 3 miesiące) wiązał się z poprawą wskaźnika WOMAC i mniejszym bólem, a zużycie leków przeciwbólowych spadło, podczas gdy po placebo wzrosło. W metaanalizie 69 RCT różnych suplementów Pycnogenol należał do 7 preparatów z dużym (wielkość efektu powyżej 0,80) krótkoterminowym zmniejszeniem bólu, przy bardzo niskiej jakości dowodów w analizie wszystkich badań. W przeglądzie Cochrane (3 RCT, 293 osoby) pewność dowodów dla WOMAC i zużycia leków przeciwzapalnych oceniono jako bardzo niską.[9, 21, 22]

1 metaanaliza suplementów (69 RCT) + 1 przegląd systematyczny (3 RCT, 293 osoby) + 1 RCT (n = 100)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W cytowanych badaniach ekstrakt z kory sosny podawano w dawkach 100–300 mg: 100 mg w cukrzycy typu 2 (abstrakt nie podaje częstości), 150 mg/d u osób starszych, w MCI i w chorobie zwyrodnieniowej stawów, 180–200 mg/d w badaniach śródbłonka, 150–300 mg/d w niewydolności żylnej. U dzieci z ADHD stosowano 1 mg/kg mc./d. W przeglądzie Cochrane badania trwały od 4 tygodni do 6 miesięcy.[5–9, 12, 13, 18, 19, 21]

Bezpieczeństwo

Zestawienie górnych limitów spożycia EFSA (UL) używane przez redakcję nie obejmuje ekstraktu z kory sosny ani proantocyjanidyn. W RCT u 77 chorych na cukrzycę łagodne, przemijające działania niepożądane występowały w obu grupach bez istotnych różnic, a w RCT u 100 osób z chorobą zwyrodnieniową ekstrakt był dobrze tolerowany. Autorzy przeglądu Cochrane zaznaczają, że w większości porównań nie podawano danych o hospitalizacjach ani ciężkich działaniach niepożądanych. Opisano przypadek ciężkiej rabdomiolizy (kinaza kreatynowa 154 000 U/l) po niewielkim wysiłku u 35-letniego mężczyzny przyjmującego ekstrakt w ilości większej niż podana na etykiecie; autorzy opisują potencjalny związek (skala Naranjo: 3). Cytowane prace nie obejmują badań u kobiet w ciąży ani karmiących piersią.[9, 12, 21, 24]

Ograniczenia dowodów

W przeglądzie Cochrane (27 RCT, 1641 osób, 10 chorób) ryzyko błędu systematycznego było niskie tylko w 4 badaniach, a autorzy uznali, że nie da się wyciągnąć ostatecznych wniosków o skuteczności ani bezpieczeństwie. Metaanalizy ciśnienia i parametrów metabolicznych mogą obejmować częściowo te same badania, więc ich zgodność nie jest niezależnym potwierdzeniem. Część badań nie miała randomizacji ani placebo. Abstrakty cytowanych prac nie informują, kto finansował badania; w części z nich przy nazwie preparatu wskazano producenta (Horphag Research), a autorzy przeglądu Cochrane szukali badań także przez kontakt z producentami ekstraktów.[1–4, 8, 9, 15, 16, 19]

Źródła

  1. metaanaliza Effect of pycnogenol supplementation on blood pressure: A systematic review and meta-analysis of clinical trials. Phytotherapy research : PTR, 2020. PubMed 31637782 · DOI
  2. metaanaliza Effects of pycnogenol on cardiometabolic health: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Pharmacological research, 2019. PubMed 31585179 · DOI
  3. metaanaliza Does supplementation with pine bark extract improve cardiometabolic risk factors? A systematic review and meta-analysis. BMC complementary medicine and therapies, 2025. PubMed 39987124 · DOI
  4. metaanaliza Effect of Pycnogenol on Blood Pressure: Findings From a PRISMA Compliant Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Clinical Studies. Angiology, 2020. PubMed 31763928 · DOI
  5. RCT Pycnogenol, French maritime pine bark extract, augments endothelium-dependent vasodilation in humans. Hypertension research : official journal of the Japanese Society of Hypertension, 2007. PubMed 18037769 · DOI
  6. RCT (układ naprzemienny) Effects of Pycnogenol on endothelial function in patients with stable coronary artery disease: a double-blind, randomized, placebo-controlled, cross-over study. European heart journal, 2012. PubMed 22240497 · DOI
  7. RCT Pycnogenol in chronic venous insufficiency. Fitoterapia, 2000. PubMed 10844161 · DOI
  8. badanie kontrolowane (porównanie z diosminą i hesperydyną) Comparison of Pycnogenol and Daflon in treating chronic venous insufficiency: a prospective, controlled study. Clinical and applied thrombosis/hemostasis : official journal of the International Academy of Clinical and Applied Thrombosis/Hemostasis, 2006. PubMed 16708123 · DOI
  9. przegląd systematyczny z metaanalizą Pine bark (Pinus spp.) extract for treating chronic disorders. The Cochrane database of systematic reviews, 2020. PubMed 32990945 · DOI
  10. przegląd systematyczny z metaanalizą Phlebotonics for venous insufficiency. The Cochrane database of systematic reviews, 2020. PubMed 33141449 · DOI
  11. metaanaliza A systematic review and meta-analysis of the effects of pycnogenol on plasma lipids. Journal of cardiovascular pharmacology and therapeutics, 2014. PubMed 24346156 · DOI
  12. RCT Antidiabetic effect of Pycnogenol French maritime pine bark extract in patients with diabetes type II. Life sciences, 2004. PubMed 15363656 · DOI
  13. RCT Treatment of ADHD with French maritime pine bark extract, Pycnogenol. European child & adolescent psychiatry, 2006. PubMed 16699814 · DOI
  14. RCT (układ naprzemienny) An experimental comparison of Pycnogenol and methylphenidate in adults with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD). Journal of attention disorders, 2002. PubMed 12142861 · DOI
  15. metaanaliza Efficacy of L-arginine and Pycnogenol ® in the treatment of male erectile dysfunction: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in endocrinology, 2023. PubMed 37908749 · DOI
  16. RCT Investigation of a complex plant extract for mild to moderate erectile dysfunction in a randomized, double-blind, placebo-controlled, parallel-arm study. BJU international, 2010. PubMed 20184576 · DOI
  17. RCT Natural polyphenols improve erectile function and lipid profile in patients suffering from erectile dysfunction. Bratislavske lekarske listy, 2019. PubMed 31855055 · DOI
  18. badanie kontrolowane placebo An examination of the effects of the antioxidant Pycnogenol on cognitive performance, serum lipid profile, endocrinological and oxidative stress biomarkers in an elderly population. Journal of psychopharmacology (Oxford, England), 2008. PubMed 18701642 · DOI
  19. badanie rejestrowe Pycnogenol® supplementation in minimal cognitive dysfunction. Journal of neurosurgical sciences, 2018. PubMed 29754480 · DOI
  20. metaanaliza sieciowa Comparative efficacy and safety of botanical drugs for mild cognitive impairment: a systematic review and network meta-analysis. Frontiers in pharmacology, 2025. PubMed 41333026 · DOI
  21. RCT Effect of pine bark extract (Pycnogenol) on symptoms of knee osteoarthritis. Phytotherapy research : PTR, 2008. PubMed 18570266 · DOI
  22. metaanaliza Dietary supplements for treating osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis. British journal of sports medicine, 2018. PubMed 29018060 · DOI
  23. metaanaliza Effect of proanthocyanidins on blood pressure: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Pharmacological research, 2021. PubMed 33465473 · DOI
  24. opis przypadku Rhabdomyolysis Associated With Excess Pycnogenol (Maritime Pine Bark Extract): A Case Report. Cureus, 2025. PubMed 41200632 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.