Co mówią badania

Ekstrakt z pestek winogron (proantocyjanidyny): co mówią badania naukowe

Ekstrakt z pestek winogron, bogaty w proantocyjanidyny, badano głównie pod kątem ciśnienia tętniczego, lipidów, glikemii i markerów stresu oksydacyjnego, a u chorych także w przewlekłej chorobie żylnej. W metaanalizach stwierdzano niewielkie obniżenie ciśnienia, cholesterolu LDL i triglicerydów, ale wyniki poszczególnych metaanaliz były niespójne, a w funkcjach poznawczych nie stwierdzono spójnej poprawy względem placebo.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
5efekt korzystny
1brak efektu
2niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Ekstrakt z pestek winogron (proantocyjanidyny) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Ciśnienie tętnicze i tętnodorośli zdrowi, ze stanem przednadciśnieniowym, nadciśnieniem lub zespołem metabolicznym (osoby chore pod nadzorem lekarza)3 metaanalizy (9 RCT, n = 390; 16 RCT, n = 810; 19 badań kontrolowanych) + 2 RCT (n = 70 i n = 36)efekt korzystnyniskaLipidy krwidorośli zdrowi, z nadwagą lub otyłością albo z zaburzeniami metabolicznymi3 metaanalizy (9 RCT; 11 RCT, n = 536; 50 badań) + 2 RCT (n = 40 i n = 24)efekt korzystnyniskaGlikemia i insulinoopornośćdorośli z cukrzycą typu 2 lub stłuszczeniową chorobą wątroby oraz młodzież z zespołem metabolicznym (osoby chore pod nadzorem lekarza)1 metaanaliza (50 badań) + 3 RCT (32–50 osób)niejednoznaczneniskaMarkery stresu oksydacyjnegodorośli zdrowi i z chorobami przewlekłymi, w tym palacze1 metaanaliza (19 badań kontrolowanych) + 1 RCT (n = 24)efekt korzystnyniskaMarkery zapalne (CRP)dorośli zdrowi, z nadwagą lub otyłością, z cukrzycą typu 2 lub innymi chorobami przewlekłymi3 metaanalizy (9 RCT, 19 i 50 badań) + 1 RCT (n = 32)niejednoznaczneniskaFunkcje poznawczezdrowi dorośli w wieku 18–30 lat oraz osoby w wieku co najmniej 60 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi2 RCT (n = 60 i n = 71)brak efektuniskaObrzęk nóg przy długotrwałym siedzeniuzdrowe kobiety z Japonii1 badanie kontrolowane placebo (crossover)efekt korzystnybardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: przewlekła choroba żylnadorośli z przewlekłą chorobą żylną lub żylakami kończyn dolnych, pod nadzorem lekarza2 RCT (n = 303 i n = 176) + 1 przegląd systematyczny (56 badań flebotoników, w tym 1 z ekstraktem z pestek winogron)efekt korzystnyniska

Podstawowe informacje

Ekstrakt z pestek winogron (ang. grape seed extract, GSE) otrzymuje się z nasion winorośli właściwej (Vitis vinifera). Jest skoncentrowanym źródłem polifenoli, w większości proantocyjanidyn (procyjanidyn), w tym oligomerycznych proantocyjanidyn (OPC). W badaniach stosowano różne ekstrakty, zwykle w kapsułkach lub tabletkach.

To inny surowiec niż resweratrol (osobna monografia) i niż ekstrakt z kory sosny, który także zawiera proantocyjanidyny; wyników tych surowców ani metaanaliz łączących proantocyjanidyny z różnych źródeł nie uwzględniono. Olej z pestek winogron to odrębny produkt, którego opisane badania nie dotyczą.

Wyniki badań

Ciśnienie tętnicze i tętno

efekt korzystnyniskadorośli zdrowi, ze stanem przednadciśnieniowym, nadciśnieniem lub zespołem metabolicznym (osoby chore pod nadzorem lekarza)

W metaanalizie 16 RCT (810 osób) ciśnienie skurczowe było niższe o 6,08 mmHg, a rozkurczowe o 2,80 mmHg. W metaanalizie 9 RCT (n = 390) niższe były tylko skurczowe (o 1,54 mmHg) i tętno, a w metaanalizie 19 badań z 2022 r. tylko rozkurczowe (o 2,20 mmHg) i tętno, przy bardzo dużej niejednorodności. W RCT u 70 osób z nieleczonym podwyższonym ciśnieniem 300 mg/d przez 8 tygodni nie obniżyło go istotnie (skurczowe −3,0 mmHg; 95% CI −6,5 do 0,5), a w RCT u 36 osób ze stanem przednadciśnieniowym napój z 300 mg/d ekstraktu obniżył skurczowe o 5,6% po 6 tygodniach.[1–5]

3 metaanalizy (9 RCT, n = 390; 16 RCT, n = 810; 19 badań kontrolowanych) + 2 RCT (n = 70 i n = 36)

Lipidy krwi

efekt korzystnyniskadorośli zdrowi, z nadwagą lub otyłością albo z zaburzeniami metabolicznymi

W metaanalizie 11 RCT (536 osób) cholesterol LDL był niższy o 0,17 mmol/l, a triglicerydy o 0,11 mmol/l, bez ogólnego wpływu na cholesterol całkowity i HDL. W metaanalizie 50 badań niższe były cholesterol całkowity, LDL i triglicerydy, bez zmian HDL, a w metaanalizie 9 RCT nie stwierdzono wpływu na lipidy. W RCT u 40 osób z nadwagą lub otyłością na diecie redukcyjnej 300 mg/d przez 12 tygodni wiązało się z niższym LDL i wyższym HDL niż placebo, a u 24 palaczy po 4 tygodniach lipidy się nie zmieniły.[2, 6–9]

3 metaanalizy (9 RCT; 11 RCT, n = 536; 50 badań) + 2 RCT (n = 40 i n = 24)

Glikemia i insulinooporność

niejednoznaczneniskadorośli z cukrzycą typu 2 lub stłuszczeniową chorobą wątroby oraz młodzież z zespołem metabolicznym (osoby chore pod nadzorem lekarza)

W metaanalizie 50 badań glukoza na czczo była nieco niższa (WMD −2,01; 95% CI −3,14 do −0,86), bez zmian HbA1c i pomiarów antropometrycznych. W RCT u 32 chorych na cukrzycę typu 2 (600 mg/d przez 4 tygodnie) po ekstrakcie, ale nie po placebo, spadła fruktozamina, bez zmian HOMA-IR. U młodzieży z zespołem metabolicznym (100 mg/d z dietą redukcyjną przez 8 tygodni) i u 50 chorych ze stłuszczeniową chorobą wątroby (520 mg/d przez 2 miesiące) insulina i HOMA-IR spadły bardziej niż po placebo.[7, 10–12]

1 metaanaliza (50 badań) + 3 RCT (32–50 osób)

Markery stresu oksydacyjnego

efekt korzystnyniskadorośli zdrowi i z chorobami przewlekłymi, w tym palacze

W metaanalizie 19 badań kontrolowanych ekstrakt wiązał się z niższym stężeniem malondialdehydu (MDA, wskaźnik peroksydacji lipidów; SMD −1,04) i utlenionego LDL (SMD −0,44), a wzrost całkowitej zdolności antyoksydacyjnej był na granicy istotności (SMD 0,49; 95% CI −0,05 do 1,04). W RCT u 24 palaczy w wieku co najmniej 50 lat ekstrakt z fosfatydylocholiną sojową przez 4 tygodnie obniżył stężenie TBARS (−14,7% vs +5,0% po placebo).[9, 13]

1 metaanaliza (19 badań kontrolowanych) + 1 RCT (n = 24)

Markery zapalne (CRP)

niejednoznaczneniskadorośli zdrowi, z nadwagą lub otyłością, z cukrzycą typu 2 lub innymi chorobami przewlekłymi

W metaanalizie 19 badań niższe było stężenie hs-CRP (o 0,48 mg/l; 95% CI −0,94 do −0,03), ale nie CRP oznaczanego metodą standardową (−0,36 mg/l; 95% CI −1,02 do 0,30). W metaanalizie 50 badań CRP było niższe (WMD −0,81), a w metaanalizie 9 RCT nie stwierdzono wpływu na CRP. W RCT u 32 chorych na cukrzycę typu 2 hsCRP spadło po ekstrakcie z 3,2 do 2,0 mg/l, a po placebo nie zmieniło się istotnie.[2, 7, 10, 13]

3 metaanalizy (9 RCT, 19 i 50 badań) + 1 RCT (n = 32)

Funkcje poznawcze

brak efektuniskazdrowi dorośli w wieku 18–30 lat oraz osoby w wieku co najmniej 60 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi

W RCT u 60 zdrowych osób w wieku 18–30 lat 400 mg ekstraktu polifenoli z pestek winogron nie poprawiło w spójny sposób funkcji poznawczych ani po pojedynczej dawce, ani po 12 tygodniach; pojedyncze korzystne wyniki odnotowano zarówno po ekstrakcie, jak i po placebo. W RCT u 71 osób w wieku co najmniej 60 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi 320 mg/d przez 6 miesięcy nie zmieniło wyniku testu MoCA względem placebo (+2,35 vs +1,28 pkt; p = 0,192).[14, 15]

2 RCT (n = 60 i n = 71)

Obrzęk nóg przy długotrwałym siedzeniu

efekt korzystnybardzo niskazdrowe kobiety z Japonii

W badaniu z podwójnie ślepą próbą i placebo, w układzie naprzemiennym, zdrowe kobiety przyjmowały ekstrakt bogaty w proantocyjanidyny jednorazowo lub przez 14 dni, a następnie siedziały przez 6 godzin. W grupach ekstraktu wzrost objętości nóg i wody w nogach był istotnie mniejszy. Abstrakt nie podaje liczby uczestniczek ani dawki.[16]

1 badanie kontrolowane placebo (crossover)

Kontekst medyczny: przewlekła choroba żylna

efekt korzystnyniskadorośli z przewlekłą chorobą żylną lub żylakami kończyn dolnych, pod nadzorem lekarza

W wieloośrodkowym RCT z podwójnie ślepą próbą (303 chorych) ekstrakt z pestek winogron nie był gorszy od mikronizowanej oczyszczonej frakcji flawonoidowej (MPFF) w poprawie jakości życia po 8 tygodniach (CIVIQ-20: −8,31 vs −10,35 pkt; p = 0,29). W otwartym RCT u 176 osób z żylakami 150 mg dwa razy dziennie przez 12 tygodni ze zmianą stylu życia skróciło czas refluksu żylnego i zmniejszyło objawy bardziej niż sama zmiana stylu życia. W przeglądzie Cochrane flebotoniki jako grupa prawdopodobnie nieznacznie zmniejszały obrzęki (RR 0,70), ale tylko jedno z 56 badań dotyczyło ekstraktu z pestek winogron.[17–19]

2 RCT (n = 303 i n = 176) + 1 przegląd systematyczny (56 badań flebotoników, w tym 1 z ekstraktem z pestek winogron)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W cytowanych RCT ciśnienia i lipidów stosowano 300 mg ekstraktu dziennie przez 4–12 tygodni, w badaniach glikemii od 100 mg/d (młodzież, 8 tygodni) do 600 mg/d (4 tygodnie), w badaniach funkcji poznawczych 320–400 mg/d, a w chorobie żylnej 150 mg dwa razy dziennie przez 12 tygodni. W badaniu tolerancji podawano do 2500 mg/d przez 4 tygodnie.[4, 5, 8–11, 14, 15, 18, 20]

Bezpieczeństwo

W wykazie górnych limitów EFSA używanym przez serwis nie ma wartości UL dla ekstraktu z pestek winogron. W otwartym badaniu 29 zdrowych dorosłych przyjmowało 1000–2500 mg ekstraktu dziennie przez 4 tygodnie: nikt nie przerwał badania, a u dwóch osób z grupy 2500 mg stężenie żelaza w surowicy spadło (do wartości niskich, ale w normie) i po odstawieniu wróciło do poziomu zbliżonego do wyjściowego. W RCT u 69 osób z leczonym nadciśnieniem sam ekstrakt (1000 mg/d polifenoli) nie zmienił istotnie ciśnienia, a w połączeniu z 500 mg/d witaminy C podniósł skurczowe o 4,8 mmHg względem placebo. U 30 zdrowych ochotników ekstrakt nie zmienił istotnie metabolizmu dekstrometorfanu (substrat CYP2D6). W rocznym RCT u chorych z retinopatią cukrzycową możliwe działania niepożądane w grupie ekstraktu (4 osoby) były żołądkowo-jelitowe, a w opisie przypadku nudności, wymioty i biegunka ustąpiły po odstawieniu ekstraktu.[20–24]

Ograniczenia dowodów

Metaanalizy obejmowały od 9 do 50 zwykle małych badań, które mogą się w dużej części pokrywać, więc ich zgodność nie musi być niezależnym potwierdzeniem; niejednorodność wyników ciśnienia sięgała I² = 97,4%. W abstraktach metaanaliz nie podano oceny pewności dowodów według GRADE, a w metaanalizie 50 badań także jednostek różnic. Badane ekstrakty różniły się składem i postacią. Polimerowe proantocyjanidyny słabo wchłaniają się w jelicie cienkim i są rozkładane przez bakterie jelita grubego do kwasów fenolowych, więc nie wiadomo, które związki odpowiadają za wyniki. Badania w chorobie żylnej nie miały grupy placebo. Cytowane prace nie obejmują kobiet w ciąży i karmiących piersią ani dzieci (poza jednym badaniem u młodzieży).[2–4, 7, 9, 11, 17, 18, 25]

Źródła

  1. metaanaliza The impact of grape seed extract treatment on blood pressure changes: A meta-analysis of 16 randomized controlled trials. Medicine, 2016. PubMed 27537554 · DOI
  2. przegląd systematyczny z metaanalizą The effect of grape seed extract on cardiovascular risk markers: a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of the American Dietetic Association, 2011. PubMed 21802563 · DOI
  3. przegląd systematyczny z metaanalizą The effect of grape (Vitis vinifera) seed extract supplementation on flow-mediated dilation, blood pressure, and heart rate: A systematic review and meta-analysis of controlled trials with duration- and dose-response analysis. Pharmacological research, 2022. PubMed 34798267 · DOI
  4. RCT Effect of polyphenol-rich grape seed extract on ambulatory blood pressure in subjects with pre- and stage I hypertension. The British journal of nutrition, 2013. PubMed 23702253 · DOI
  5. RCT Effects of grape seed extract beverage on blood pressure and metabolic indices in individuals with pre-hypertension: a randomised, double-blinded, two-arm, parallel, placebo-controlled trial. The British journal of nutrition, 2016. PubMed 26568249 · DOI
  6. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of grape seed extract on dyslipidaemia: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomised controlled trials. The British journal of nutrition, 2020. PubMed 32138795 · DOI
  7. przegląd systematyczny z metaanalizą The effects of grape seed extract on glycemic control, serum lipoproteins, inflammation, and body weight: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy research : PTR, 2020. PubMed 31880030 · DOI
  8. RCT Grape seed extract supplementation along with a restricted-calorie diet improves cardiovascular risk factors in obese or overweight adult individuals: A randomized, placebo-controlled trial. Phytotherapy research : PTR, 2021. PubMed 33044768 · DOI
  9. RCT (crossover) Effect of a standardized grape seed extract on low-density lipoprotein susceptibility to oxidation in heavy smokers. Metabolism: clinical and experimental, 2003. PubMed 14564675 · DOI
  10. RCT (crossover) Effects of grape seed extract in Type 2 diabetic subjects at high cardiovascular risk: a double blind randomized placebo controlled trial examining metabolic markers, vascular tone, inflammation, oxidative stress and insulin sensitivity. Diabetic medicine : a journal of the British Diabetic Association, 2009. PubMed 19646193 · DOI
  11. RCT Effect of 8 weeks' supplementation grape seed extract on insulin resistance in iranian adolescents with metabolic syndrome: A randomized controlled trial. Diabetes & metabolic syndrome, 2021. PubMed 33385766 · DOI
  12. RCT The effects of grape seed extract supplementation on cardiovascular risk factors, liver enzymes and hepatic steatosis in patients with non-alcoholic fatty liver disease: a randomised, double-blind, placebo-controlled study. BMC complementary medicine and therapies, 2024. PubMed 38755622 · DOI
  13. przegląd systematyczny z metaanalizą The effect of grape seed extract supplementation on oxidative stress and inflammation: A systematic review and meta-analysis of controlled trials. International journal of clinical practice, 2021. PubMed 34107109 · DOI
  14. RCT Grape seed polyphenol extract and cognitive function in healthy young adults: a randomised, placebo-controlled, parallel-groups acute-on-chronic trial. Nutritional neuroscience, 2022. PubMed 31942838 · DOI
  15. RCT The effect of grape seed procyanidins extract on cognitive function in elderly people with mild cognitive impairment: A randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Heliyon, 2023. PubMed 37389051 · DOI
  16. badanie kontrolowane placebo (crossover) Proanthocyanidin-rich grape seed extract reduces leg swelling in healthy women during prolonged sitting. Journal of the science of food and agriculture, 2013. PubMed 22752876 · DOI
  17. RCT (porównanie z aktywnym lekiem) Vitis Vinifera Seed Extract Versus Micronized Purified Flavonoid Fraction for Patients with Chronic Venous Disease: A Randomized Noninferiority Trial. Annals of vascular surgery, 2024. PubMed 39009117 · DOI
  18. RCT otwarte Vitis vinifera seed extract reduces venous reflux time in patients with varicose veins: VICTORY randomized controlled trial. Journal of vascular surgery. Venous and lymphatic disorders, 2026. PubMed 41242464 · DOI
  19. przegląd systematyczny z metaanalizą Phlebotonics for venous insufficiency. The Cochrane database of systematic reviews, 2020. PubMed 33141449 · DOI
  20. badanie otwarte bezpieczeństwa Safety assessment of 4-week oral intake of proanthocyanidin-rich grape seed extract in healthy subjects. Food and chemical toxicology : an international journal published for the British Industrial Biological Research Association, 2017. PubMed 27889390 · DOI
  21. RCT The combination of vitamin C and grape-seed polyphenols increases blood pressure: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Journal of hypertension, 2005. PubMed 15662232 · DOI
  22. badanie farmakokinetyczne (randomizowane, otwarte) The effect of grape seed extract on the pharmacokinetics of dextromethorphan in healthy volunteers. European journal of clinical pharmacology, 2013. PubMed 23881421 · DOI
  23. RCT Effect of grape seed proanthocyanidin extract on hard exudates in patients with non-proliferative diabetic retinopathy. Medicine, 2019. PubMed 31124931 · DOI
  24. opis przypadku Adverse Effects of Grape Seed Extract Supplement: A Clinical Case and Long-Term Follow-Up. Journal of dietary supplements, 2016. PubMed 25688637 · DOI
  25. RCT Supplementation with grape seed polyphenols results in increased urinary excretion of 3-hydroxyphenylpropionic Acid, an important metabolite of proanthocyanidins in humans. Journal of agricultural and food chemistry, 2004. PubMed 15315398 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.