Co mówią badania

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica): co mówią badania naukowe

Pokrzywę zwyczajną badano głównie jako wyciąg z korzenia (sam lub z palmą sabałową) u mężczyzn z łagodnym rozrostem prostaty, a także u chorych na cukrzycę typu 2 (w RCT wyciąg z liści). W kilku RCT korzenia i dwóch metaanalizach glikemii stwierdzono korzystne zmiany, ale badania są nieliczne, małe lub niejednorodne; dane o bólu stawów i alergicznym nieżycie nosa pochodzą głównie z pojedynczych małych badań.

23prac w źródłach
8badanych obszarów
2efekt korzystny
1brak efektu
5niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: objawy z dolnych dróg moczowych w łagodnym rozroście prostaty (sam korzeń)mężczyźni z objawami z dolnych dróg moczowych (LUTS) w przebiegu łagodnego rozrostu prostaty (BPH), pod nadzorem lekarza3 RCT z placebo (n = 620, 246 i 60) + 1 metaanaliza fitoterapii BPH (44 badania, 2000 r.) + 1 przeglądefekt korzystnyniskaKontekst medyczny: objawy z dolnych dróg moczowych w łagodnym rozroście prostaty (korzeń z palmą sabałową)starsi mężczyźni z umiarkowanymi lub ciężkimi LUTS w przebiegu BPH, pod nadzorem lekarza1 RCT z placebo (n = 257) + 2 RCT z lekiem porównawczym (n = 543 i 140) + 1 analiza post hoc 4 RCT (n = 922) + 1 otwarte RCT (n = 102)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: glikemia w cukrzycy typu 2dorośli chorzy na cukrzycę typu 2 (w RCT z wyciągiem z liści przyjmujący doustne leki przeciwcukrzycowe), pod nadzorem lekarza2 metaanalizy (8 RCT, n = 401; 13 badań klinicznych) + 1 RCT (n = 92)efekt korzystnyniskaKontekst medyczny: lipidy, ciśnienie tętnicze i CRP w cukrzycy typu 2dorośli chorzy na cukrzycę typu 2, pod nadzorem lekarza1 metaanaliza (13 badań klinicznych)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: działania niepożądane w badaniach klinicznychuczestnicy RCT, głównie mężczyźni z BPH i chorzy na cukrzycę typu 2, pod nadzorem lekarza6 RCT + 1 metaanaliza fitoterapii BPHbrak efektuniskaKontekst medyczny: ból stawów (pokrzywa doustnie)dorośli z ostrym zapaleniem stawów, zapaleniem stawu kolanowego lub chorobą zwyrodnieniową stawów, pod nadzorem lekarza1 otwarte badanie z randomizacją (n = 40) + 1 RCT preparatu wieloskładnikowego (n = 92) + 1 analiza rejestru (2 × 1073)niejednoznacznebardzo niskaKontekst medyczny: ból stawów (parzenie skóry świeżymi liśćmi)dorośli z bólem w chorobie zwyrodnieniowej stawów (podstawa kciuka lub palca wskazującego, kolano), pod nadzorem lekarza2 małe RCT (n = 27 i 42) + 1 przegląd Cochrane terapii miejscowychniejednoznacznebardzo niskaKontekst medyczny: alergiczny nieżyt nosaosoby z alergicznym nieżytem nosa (w nowszym RCT z dodatnim punktowym testem skórnym), pod nadzorem lekarza2 małe RCT z placebo (n = 98 i 74)niejednoznacznebardzo niska

Podstawowe informacje

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) to roślina, której części badano w różnych celach: korzeń (Urticae radix) głównie w łagodnym rozroście prostaty (BPH), a ziele lub liście w bólu stawów i cukrzycy typu 2. Wyników dla jednej części nie można przenosić na drugą.

Mechanizm działania korzenia nie jest wyjaśniony: w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach opisywano m.in. udział globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG) i aromatazy, ale nie wiadomo, czy przekłada się to na efekty kliniczne. U ludzi stosowano suche wyciągi z korzenia, ich stałe połączenie z wyciągiem z owoców palmy sabałowej (Serenoa repens, Sabal), wyciągi z liści, liofilizat oraz świeże liście przykładane do skóry (parzenie).

Wyniki badań

Kontekst medyczny: objawy z dolnych dróg moczowych w łagodnym rozroście prostaty (sam korzeń)

efekt korzystnyniskamężczyźni z objawami z dolnych dróg moczowych (LUTS) w przebiegu łagodnego rozrostu prostaty (BPH), pod nadzorem lekarza

W RCT u 620 mężczyzn po 6 miesiącach poprawę objawów zgłosiło 81% vs 16% osób (pokrzywa vs placebo), wynik skali IPSS spadł z 19,8 do 11,8 (placebo: z 19,2 do 17,7), a maksymalny przepływ cewkowy (Qmax) wzrósł o 8,2 vs 3,4 ml/s. W 12-miesięcznym RCT (246 osób, preparat z 459 mg suchego wyciągu) IPSS spadł z 18,7 do 13,0 wobec 18,5 do 13,8 po placebo (p = 0,0233), bez różnic w Qmax i zalegającym moczu, a w RCT u 60 mężczyzn (450 mg/d, 12 tygodni) opisano umiarkowany efekt na IPSS. Metaanaliza z 2000 r., sprzed tych RCT, nie wykazała przekonujących dowodów dla samej pokrzywy; autorzy przeglądu z 2007 r. uznali wielkość efektu za wymagającą potwierdzenia.[1–5]

3 RCT z placebo (n = 620, 246 i 60) + 1 metaanaliza fitoterapii BPH (44 badania, 2000 r.) + 1 przegląd

Kontekst medyczny: objawy z dolnych dróg moczowych w łagodnym rozroście prostaty (korzeń z palmą sabałową)

niejednoznaczneniskastarsi mężczyźni z umiarkowanymi lub ciężkimi LUTS w przebiegu BPH, pod nadzorem lekarza

Badania dotyczą stałego połączenia 160 mg wyciągu z owoców palmy sabałowej i 120 mg wyciągu z korzenia pokrzywy (PRO 160/120), co nie pozwala wydzielić udziału pokrzywy. W RCT z placebo (257 mężczyzn, 24 tygodnie) IPSS zmniejszył się o 6 vs 4 punkty, a w zbiorczej analizie post hoc badań z placebo liczba nocnych mikcji spadła o 0,8 vs 0,6. W RCT z finasterydem (543 osoby, 48 tygodni) i z tamsulosyną (140 osób, 60 tygodni) zmiany IPSS były podobne w obu grupach. W otwartym RCT (102 mężczyzn, 3 miesiące) autorzy uznali połączenie za korzystniejsze od samej palmy sabałowej u mężczyzn z BPH i przewlekłym stanem zapalnym w tkance prostaty, bez podania liczb w abstrakcie.[6–10]

1 RCT z placebo (n = 257) + 2 RCT z lekiem porównawczym (n = 543 i 140) + 1 analiza post hoc 4 RCT (n = 922) + 1 otwarte RCT (n = 102)

Kontekst medyczny: glikemia w cukrzycy typu 2

efekt korzystnyniskadorośli chorzy na cukrzycę typu 2 (w RCT z wyciągiem z liści przyjmujący doustne leki przeciwcukrzycowe), pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 8 RCT (401 osób) glukoza na czczo była niższa po pokrzywie (WMD −18,01 mg/dl; 95% CI −30,04 do −5,97; I² = 94,6%), bez istotnych różnic w HbA1c (−0,77%; 95% CI −1,77 do 0,22), insulinie i HOMA-IR. W metaanalizie 13 badań klinicznych glukoza na czczo była niższa o 17,17 mg/dl, a HbA1c niższe (WMD −0,93; 95% CI −1,66 do −0,17); abstrakty obu prac nie określają części rośliny. W RCT z wyciągiem z liści (500 mg co 8 godzin przez 3 miesiące, dodatkowo do doustnych leków; 46 vs 46 osób) u chorych z zaawansowaną cukrzycą wymagającą insuliny glukoza na czczo i 2 godziny po posiłku oraz HbA1c były niższe niż po placebo.[11–13]

2 metaanalizy (8 RCT, n = 401; 13 badań klinicznych) + 1 RCT (n = 92)

Kontekst medyczny: lipidy, ciśnienie tętnicze i CRP w cukrzycy typu 2

niejednoznaczneniskadorośli chorzy na cukrzycę typu 2, pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 13 badań klinicznych po pokrzywie stwierdzono niższe triglicerydy (WMD −26,94 mg/dl; I² = 90%), CRP (−1,09 mg/dl) i ciśnienie skurczowe (−5,03 mmHg). Nie stwierdzono różnic w cholesterolu całkowitym, LDL i HDL, ciśnieniu rozkurczowym ani BMI.[12]

1 metaanaliza (13 badań klinicznych)

Kontekst medyczny: działania niepożądane w badaniach klinicznych

brak efektuniskauczestnicy RCT, głównie mężczyźni z BPH i chorzy na cukrzycę typu 2, pod nadzorem lekarza

W RCT samego korzenia nie odnotowano działań niepożądanych (620 i 60 osób) albo zdarzeń niepożądanych było mniej niż po placebo (29 vs 38; 246 osób). Tolerancja połączenia z palmą sabałową była porównywalna z placebo, a działań niepożądanych było mniej niż po finasterydzie. Wyciąg z liści nie zmienił istotnie kreatyniny ani enzymów wątrobowych u chorych na cukrzycę, a w metaanalizie fitoterapii BPH działania niepożądane wszystkich ocenianych preparatów roślinnych (nie tylko pokrzywy) były na ogół łagodne i rzadkie.[1–4, 6, 8, 13]

6 RCT + 1 metaanaliza fitoterapii BPH

Kontekst medyczny: ból stawów (pokrzywa doustnie)

niejednoznacznebardzo niskadorośli z ostrym zapaleniem stawów, zapaleniem stawu kolanowego lub chorobą zwyrodnieniową stawów, pod nadzorem lekarza

W otwartym badaniu randomizowanym (40 osób z ostrym zapaleniem stawów) objawy zmniejszyły się o ok. 70% zarówno po duszonym zielu pokrzywy z 50 mg diklofenaku, jak i po 200 mg diklofenaku, a w RCT mieszanki dzikiej róży, liścia pokrzywy i czarciego pazura (92 osoby z zapaleniem stawu kolanowego) ból w skali WOMAC zmniejszył się bardziej niż po placebo, czego nie można przypisać samej pokrzywie. W retrospektywnej, eksploracyjnej analizie rejestru (2 × 1073 osoby z chorobą zwyrodnieniową stawów) wyciąg z liści (Hox alpha) wiązał się z większą poprawą objawów i rzadszymi działaniami niepożądanymi niż niesteroidowe leki przeciwzapalne (13,1% vs 46,8% osób). Badania dotyczą różnych chorób stawów i preparatów, a żadne nie porównuje samej pokrzywy z placebo.[14–16]

1 otwarte badanie z randomizacją (n = 40) + 1 RCT preparatu wieloskładnikowego (n = 92) + 1 analiza rejestru (2 × 1073)

Kontekst medyczny: ból stawów (parzenie skóry świeżymi liśćmi)

niejednoznacznebardzo niskadorośli z bólem w chorobie zwyrodnieniowej stawów (podstawa kciuka lub palca wskazującego, kolano), pod nadzorem lekarza

Po tygodniu codziennego parzenia skóry liśćmi ból zmniejszył się bardziej niż po placebo w krzyżowym RCT (27 osób z bólem u podstawy kciuka lub palca wskazującego), a w pilotażowym RCT (42 osoby z bólem kolana) podobnie w obu grupach (1,7 vs 1,6 punktu WOMAC). Autorzy przeglądu Cochrane terapii miejscowych ocenili jakość dowodów dla liścia pokrzywy (z pojedynczego badania) jako bardzo niską. Wyników stosowania na skórę nie można przenosić na preparaty doustne.[17–19]

2 małe RCT (n = 27 i 42) + 1 przegląd Cochrane terapii miejscowych

Kontekst medyczny: alergiczny nieżyt nosa

niejednoznacznebardzo niskaosoby z alergicznym nieżytem nosa (w nowszym RCT z dodatnim punktowym testem skórnym), pod nadzorem lekarza

W RCT z liofilizowaną pokrzywą (98 osób, ukończyło 69, tydzień) preparat oceniano lepiej niż placebo w ocenie ogólnej, ale w dziennikach objawów różnica była niewielka. W RCT z wyciągiem z korzenia (tabletki 150 mg przez miesiąc; 74 osoby, ukończyło 40) objawy w skali SNOT-22 zmniejszyły się podobnie po pokrzywie i placebo; po pokrzywie zmniejszyła się liczba eozynofilów w wymazie z nosa, bez zmian IgE, IL-4 i IL-5.[20, 21]

2 małe RCT z placebo (n = 98 i 74)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

Korzeń: preparat z 459 mg suchego wyciągu przez 12 miesięcy albo 450 mg/d przez 12 tygodni (abstrakt największego RCT nie podaje dawki); w połączeniu z palmą sabałową 2 kapsułki PRO 160/120 dziennie (120 mg wyciągu z korzenia w kapsułce) przez 24–60 tygodni, a w otwartym RCT 160/120 mg dwa razy dziennie przez 3 miesiące. Liść w cukrzycy typu 2: 500 mg wyciągu co 8 godzin przez 3 miesiące. Nieżyt nosa: tabletki 150 mg wyciągu z korzenia przez miesiąc albo liofilizat przez tydzień. Ból stawów: duszone ziele z diklofenakiem, 40 ml mieszanki dziennie przez 12 tygodni albo codzienne parzenie skóry liśćmi przez tydzień.[1–3, 6, 8–10, 13–15, 17, 18, 20, 21]

Bezpieczeństwo

Górnego limitu spożycia (UL) nie podajemy, bo pokrzywy nie ma w zestawieniu EFSA, z którego korzysta redakcja. Autorzy przeglądu z 2007 r. ocenili ryzyko działań niepożądanych korzenia jako bardzo niskie, przy niepełnych danych przedklinicznych. W opisach przypadków mlekotok u dwóch kobiet i ginekomastię u mężczyzny wiązano z herbatą z pokrzywy albo suplementem z 500 mg pokrzywy (w jednym przypadku mlekotok ustąpił tydzień po odstawieniu). Parzenie skóry liśćmi uczestnicy oceniali jako niewielkie podrażnienie. W RCT u chorych na cukrzycę wyciąg z liści podawano razem z doustnymi lekami; cytowane prace nie obejmują kobiet w ciąży ani karmiących piersią.[5, 13, 18, 22, 23]

Ograniczenia dowodów

RCT samego korzenia różnią się wielkością efektu: końcowy IPSS wyniósł 11,8 vs 17,7 po placebo w największym (n = 620) i 13,0 vs 13,8 w 12-miesięcznym (n = 246). Metaanaliza fitoterapii BPH pochodzi z 2000 r., a większość badań połączeń dotyczy jednego preparatu z palmą sabałową. Metaanalizy w cukrzycy obejmują małe, bardzo niejednorodne badania (401 osób w 8 RCT). Badania bólu stawów i nieżytu nosa są małe i krótkie (często tydzień), w nieżycie nosa z dużym odsetkiem rezygnacji, albo dotyczą mieszanek ziołowych lub danych retrospektywnych.[1, 2, 4, 6–9, 11, 12, 15–18, 20, 21]

Źródła

  1. RCT (z częściowym przejściem do drugiej grupy) Urtica dioica for treatment of benign prostatic hyperplasia: a prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled, crossover study. Journal of herbal pharmacotherapy, 2005. PubMed 16635963
  2. RCT [Stinging nettle root extract (Bazoton-uno) in long term treatment of benign prostatic syndrome (BPS). Results of a randomized, double-blind, placebo controlled multicenter study after 12 months]. Der Urologe. Ausg. A, 2004. PubMed 15045190 · DOI
  3. RCT Urtica Dioica Root Extract on Clinical and Biochemical Parameters in Patients with Benign Prostatic Hyperplasia, Randomized Controlled Trial. Pakistan journal of biological sciences : PJBS, 2020. PubMed 32981268 · DOI
  4. przegląd systematyczny z metaanalizą Phytotherapy for benign prostatic hyperplasia. Public health nutrition, 2000. PubMed 11276294 · DOI
  5. przegląd A comprehensive review on the stinging nettle effect and efficacy profiles. Part II: urticae radix. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 2007. PubMed 17509841 · DOI
  6. RCT Long-term efficacy and safety of a combination of sabal and urtica extract for lower urinary tract symptoms--a placebo-controlled, double-blind, multicenter trial. World journal of urology, 2005. PubMed 15928959 · DOI
  7. analiza post hoc 4 RCT Fixed-dose combination PRO 160/120 of sabal and urtica extracts improves nocturia in men with LUTS suggestive of BPH: re-evaluation of four controlled clinical studies. World journal of urology, 2014. PubMed 24938176 · DOI
  8. RCT z lekiem porównawczym [Combination of Sabal and Urtica extract vs. finasteride in benign prostatic hyperplasia (Aiken stages I to II). Comparison of therapeutic effectiveness in a one year double-blind study]. Der Urologe. Ausg. A, 1997. PubMed 9340898 · DOI
  9. RCT z lekiem porównawczym Efficacy and safety of a combination of sabal and urtica extract in lower urinary tract symptoms. A randomized, double-blind study versus tamsulosin. Arzneimittel-Forschung, 2006. PubMed 16618015 · DOI
  10. RCT (otwarte) [A comparative analysis of the effectiveness of serenoa repens and serenoa repens in combination with urtica dioiccus for lower urinary symptoms suggestive of benign prostatic hyperplasia associated with chronic inflammation in prostate tissue]. Urologiia (Moscow, Russia : 1999), 2019. PubMed 31184016
  11. przegląd systematyczny z metaanalizą The effect of nettle (Urtica dioica) supplementation on the glycemic control of patients with type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis. Phytotherapy research : PTR, 2020. PubMed 31802554 · DOI
  12. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of Urtica dioica on Metabolic Profiles in Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Meta-analysis of Clinical Trials. Mini reviews in medicinal chemistry, 2022. PubMed 34587883 · DOI
  13. RCT Improved glycemic control in patients with advanced type 2 diabetes mellitus taking Urtica dioica leaf extract: a randomized double-blind placebo-controlled clinical trial. Clinical laboratory, 2013. PubMed 24273930 · DOI
  14. otwarte badanie z randomizacją (pilotażowe) Evidence for antirheumatic effectiveness of Herba Urticae dioicae in acute arthritis: A pilot study. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 1997. PubMed 23195396 · DOI
  15. RCT (preparat wieloskładnikowy) A Rosa canina - Urtica dioica - Harpagophytum procumbens/zeyheri Combination Significantly Reduces Gonarthritis Symptoms in a Randomized, Placebo-Controlled Double-Blind Study. Planta medica, 2017. PubMed 28614869 · DOI
  16. retrospektywna analiza rejestru Safety, Tolerability, and Efficacy of Hox Alpha, a Dry Extract from Stinging Nettle Leaves versus OTC NSAIDs in Osteoarthritis: A Retrospective, Propensity-Matched 12-Week Analysis from the German Pain e-Registry (SIPHARO Study). Journal of pain research, 2026. PubMed 41737297 · DOI
  17. RCT (krzyżowe) Randomized controlled trial of nettle sting for treatment of base-of-thumb pain. Journal of the Royal Society of Medicine, 2000. PubMed 10911825 · DOI
  18. RCT (pilotażowe) Nettle sting for chronic knee pain: a randomised controlled pilot study. Complementary therapies in medicine, 2008. PubMed 18514907 · DOI
  19. przegląd systematyczny Topical herbal therapies for treating osteoarthritis. The Cochrane database of systematic reviews, 2013. PubMed 23728701 · DOI
  20. RCT Randomized, double-blind study of freeze-dried Urtica dioica in the treatment of allergic rhinitis. Planta medica, 1990. PubMed 2192379 · DOI
  21. RCT Efficacy of Supportive Therapy of Allergic Rhinitis by Stinging Nettle (Urtica dioica) root extract: a Randomized, Double-Blind, Placebo- Controlled, Clinical Trial. Iranian journal of pharmaceutical research : IJPR, 2017. PubMed 29844782
  22. opis przypadków Gynaecomastia in a man and hyperoestrogenism in a woman due to ingestion of nettle (Urtica dioica). The New Zealand medical journal, 2007. PubMed 18264183
  23. opis przypadku Stinging Nettle (Urtica dioica): An Unusual Case of Galactorrhea. The American journal of case reports, 2021. PubMed 34876549 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.