Co mówią badania

Tokotrienole: co mówią badania naukowe

Tokotrienole to formy witaminy E; w badaniach pochodziły głównie z oleju palmowego, nasion annato i otrąb ryżowych. W metaanalizie badań lipidów stwierdzono wzrost cholesterolu HDL przy dużej niejednorodności, bez istotnych zmian pozostałych lipidów, a w metaanalizach markerów zapalnych spójnych zmian nie było. Korzystne wyniki dotyczące stłuszczenia wątroby, istoty białej mózgu i markerów kości pochodzą z nielicznych, małych RCT.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
3efekt korzystny
1brak efektu
4niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 26.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Tokotrienole w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Lipidy krwi (cholesterol, triglicerydy)dorośli, głównie z podwyższonym cholesterolem, także z cukrzycą typu 2, nieprawidłową glikemią na czczo lub zwiększonym obwodem talii (osoby chore pod nadzorem lekarza)1 metaanaliza (15 prac, 20 ramion) + 2 RCT (n = 67 i 87) + 1 badanie różnych dawek bez placebo (n = 90)niejednoznaczneniskaGlikemia (HbA1c, glukoza na czczo)dorośli z cukrzycą typu 2 przyjmujący leki (pod nadzorem lekarza), osoby ze stanem przedcukrzycowym oraz populacje mieszane3 metaanalizy (10 RCT; 17 prac; 5 RCT) + 2 RCT (n = 110 i 77)niejednoznaczneniskaMarkery zapalne i stresu oksydacyjnegodorośli w różnym stanie zdrowia, w tym chorzy na cukrzycę typu 2 (w metaanalizach łączono populacje)3 metaanalizy (13 RCT; 17 prac; 10 RCT)brak efektuniskaFunkcje poznawcze i zmiany istoty białej mózgudorośli z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego i zmianami istoty białej w MRI, dorośli w wieku 40–80 lat z subiektywnymi problemami z pamięcią oraz chorzy na CADASIL (pod nadzorem lekarza)3 RCT (n = 121, 91 i 51) + 1 przegląd systematyczny (badania obserwacyjne)niejednoznaczneniskaKości: markery przebudowy kościkobiety po menopauzie z osteopenią1 RCT (n = 89, 2 publikacje) + 1 przegląd systematycznyefekt korzystnybardzo niskaWypadanie włosówochotnicy z wypadaniem włosów; w sieciowej metaanalizie osoby z łysieniem androgenowym1 małe badanie z randomizacją i placebo (n = 38) + 1 sieciowa metaanaliza (19 RCT różnych suplementów)efekt korzystnybardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD)dorośli z NAFLD potwierdzoną w USG lub tomografii (część z hipercholesterolemią) oraz dzieci i nastolatki w wieku 10–18 lat z otyłością i NAFLD; pod nadzorem lekarza4 RCT (u dorosłych n = 87, 71 i 100; 1 małe u dzieci)efekt korzystnyniskaKontekst medyczny: powikłania cukrzycy (neuropatia obwodowa, choroba nerek)dorośli z cukrzycą typu 2 i neuropatią obwodową lub cukrzycową chorobą nerek, pod nadzorem lekarza1 metaanaliza (5 RCT, n = 660) + 2 RCT (n = 300 i 59)niejednoznaczneniska

Podstawowe informacje

Tokotrienole (ang. tocotrienols) występują w czterech formach (alfa, beta, gamma i delta) i razem z czterema tokoferolami tworzą rodzinę witaminy E. Tokoferole opisuje osobna monografia witaminy E; wyniki badań jednej z tych grup nie dotyczą automatycznie drugiej. Frakcje bogate w tokotrienole mogą zawierać też tokoferole (np. preparat z palmy w jednym RCT: 420 mg tokotrienoli i 132 mg tokoferoli dziennie), a w jednym badaniu stłuszczenia wątroby delta-tokotrienol porównywano bezpośrednio z alfa-tokoferolem.

W badaniach stosowano mieszaniny z oleju palmowego (często frakcję bogatą w tokotrienole, ang. tocotrienol-rich fraction, TRF), ekstrakt z nasion annato (głównie delta-tokotrienol), frakcje z otrąb ryżowych oraz sam delta-tokotrienol. Abstrakty wielu prac nie podają surowca.

Wyniki badań

Lipidy krwi (cholesterol, triglicerydy)

niejednoznaczneniskadorośli, głównie z podwyższonym cholesterolem, także z cukrzycą typu 2, nieprawidłową glikemią na czczo lub zwiększonym obwodem talii (osoby chore pod nadzorem lekarza)

W metaanalizie 15 prac (20 ramion; abstrakt nie podaje surowca) tokotrienole wiązały się z wyższym cholesterolem HDL (WMD 0,146 mmol/l; I² 85,9%), bez istotnych zmian cholesterolu całkowitego, LDL i triglicerydów (triglicerydy były niższe tylko w podgrupie dawek co najmniej 200 mg/d). W RCT u 67 osób z hipercholesterolemią trzy preparaty handlowe o różnym składzie (alfa- i gamma-tokotrienol, przewaga gamma-tokotrienolu, kompleks P25; 200 mg/d przez 28 dni) nie zmieniły lipidów w porównaniu z placebo, a w RCT u 87 osób z zaburzeniami metabolicznymi frakcja z palmy TRF-80 (420 mg tokotrienoli i 132 mg tokoferoli dziennie przez 8 tygodni) nie zmieniła funkcji naczyń ani czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. W badaniu frakcji z otrąb ryżowych (90 osób na diecie AHA) LDL przy 100 mg/d był o 25% niższy niż na początku badania, bez porównania z placebo.[1–4]

1 metaanaliza (15 prac, 20 ramion) + 2 RCT (n = 67 i 87) + 1 badanie różnych dawek bez placebo (n = 90)

Glikemia (HbA1c, glukoza na czczo)

niejednoznaczneniskadorośli z cukrzycą typu 2 przyjmujący leki (pod nadzorem lekarza), osoby ze stanem przedcukrzycowym oraz populacje mieszane

W metaanalizie 10 RCT u chorych na cukrzycę typu 2 frakcja TRF (250–400 mg; abstrakt nie podaje surowca) wiązała się z niższym HbA1c (−0,23; 95% CI −0,44 do −0,02; n = 754). W metaanalizie 17 prac (osoby zdrowe i chore) nie stwierdzono związku tokotrienoli z HbA1c ani glukozą na czczo, a w metaanalizie 5 RCT u chorych z neuropatią cukrzycową HbA1c się nie zmienił. Większy spadek HbA1c, glukozy i HOMA-IR niż po placebo opisano w RCT z delta-tokotrienolem (abstrakty nie podają surowca) u 110 chorych na cukrzycę typu 2 (250 mg/d przez 24 tygodnie, obok leków) i u 77 osób ze stanem przedcukrzycowym (300 mg/d przez 12 tygodni).[9–13]

3 metaanalizy (10 RCT; 17 prac; 5 RCT) + 2 RCT (n = 110 i 77)

Markery zapalne i stresu oksydacyjnego

brak efektuniskadorośli w różnym stanie zdrowia, w tym chorzy na cukrzycę typu 2 (w metaanalizach łączono populacje)

W metaanalizie 13 RCT białko C-reaktywne (CRP) było niższe po tokotrienolach (WMD −0,52 mg/l), ale autorzy przypisali ten wynik jednemu badaniu z delta-tokotrienolem; nie zmieniły się IL-6, TNF-α ani malonylodialdehyd (MDA), z wyjątkiem niższego MDA w podgrupie dawki 400 mg/d. W metaanalizie 17 prac nie stwierdzono związku tokotrienoli z CRP, IL-6, TNF-α ani MDA, a w metaanalizie 10 RCT u chorych na cukrzycę typu 2 stężenie hs-CRP się nie zmieniło.[9, 10, 14]

3 metaanalizy (13 RCT; 17 prac; 10 RCT)

Funkcje poznawcze i zmiany istoty białej mózgu

niejednoznaczneniskadorośli z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego i zmianami istoty białej w MRI, dorośli w wieku 40–80 lat z subiektywnymi problemami z pamięcią oraz chorzy na CADASIL (pod nadzorem lekarza)

W RCT u 121 osób z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego i zmianami istoty białej w MRI mieszanina tokotrienoli z palmy (400 mg/d) po 2 latach wiązała się z mniejszym przyrostem objętości tych zmian niż placebo (P = 0,018), ale nie po roku. W RCT u 91 osób z subiektywnymi problemami z pamięcią tokotrienole z otrąb ryżowych (100 mg/d przez 12 tygodni) wiązały się z większą poprawą pamięci ogólnej i niewerbalnej, bez różnic w pamięci werbalnej. W RCT u 51 chorych na CADASIL (dziedziczną chorobę małych naczyń mózgu) preparat bogaty w tokotrienole (HOV12020, surowca abstrakt nie podaje) przez 24 miesiące nie zmniejszył progresji choroby (niepowodzenie leczenia 68,0% vs 61,5% po placebo). W przeglądzie systematycznym z 2017 r. badania obserwacyjne (prospektywne i kliniczno-kontrolne) sugerowały, że wyższe stężenia tokotrienoli we krwi wiążą się z lepszymi wynikami poznawczymi.[15–18]

3 RCT (n = 121, 91 i 51) + 1 przegląd systematyczny (badania obserwacyjne)

Kości: markery przebudowy kości

efekt korzystnybardzo niskakobiety po menopauzie z osteopenią

W RCT u 89 kobiet po menopauzie z osteopenią ekstrakt z annato (300 lub 600 mg tokotrienoli/d, w 90% delta-tokotrienol) przez 12 tygodni obniżył w porównaniu z placebo marker resorpcji kości NTX, sRANKL i stosunek sRANKL/OPG, bez zmian OPG i wydalania wapnia z moczem; obie dawki działały podobnie. Cytowane prace nie obejmują pomiarów gęstości mineralnej kości ani złamań, a w przeglądzie systematycznym z 2017 r. dane o osteoporozie pochodziły tylko z hodowli ludzkich komórek kostnych.[18–20]

1 RCT (n = 89, 2 publikacje) + 1 przegląd systematyczny

Wypadanie włosów

efekt korzystnybardzo niskaochotnicy z wypadaniem włosów; w sieciowej metaanalizie osoby z łysieniem androgenowym

W badaniu z randomizacją u 38 osób z wypadaniem włosów mieszanina tokotrienoli (100 mg/d przez 8 miesięcy; surowca abstrakt nie podaje) wiązała się ze wzrostem liczby włosów na wyznaczonym obszarze skóry głowy o 34,5% wobec spadku o 0,1% po placebo, a masa 20 odciętych odcinków włosów w żadnej grupie nie zmieniła się wyraźnie. W sieciowej metaanalizie 19 RCT 16 suplementów (1658 osób z łysieniem androgenowym) tokotrienole wiązały się z większą gęstością włosów niż placebo; abstrakt nie podaje, na ilu badaniach opiera się ten wynik.[23, 24]

1 małe badanie z randomizacją i placebo (n = 38) + 1 sieciowa metaanaliza (19 RCT różnych suplementów)

Kontekst medyczny: niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD)

efekt korzystnyniskadorośli z NAFLD potwierdzoną w USG lub tomografii (część z hipercholesterolemią) oraz dzieci i nastolatki w wieku 10–18 lat z otyłością i NAFLD; pod nadzorem lekarza

W RCT u 87 dorosłych z hipercholesterolemią i NAFLD mieszanina tokotrienoli z palmy (400 mg/d przez rok) częściej niż placebo prowadziła do normalizacji obrazu wątroby w USG (P = 0,039). W RCT u 71 pacjentów delta-tokotrienol (600 mg/d przez 24 tygodnie; surowca abstrakt nie podaje) w porównaniu z placebo obniżył wskaźnik stłuszczenia FLI (MD −8,52), HOMA-IR, ALT i AST, a stopień stłuszczenia w USG zmniejszył się bardziej (p = 0,047). W RCT u 100 pacjentów delta-tokotrienol i alfa-tokoferol przez 48 tygodni w podobnym stopniu poprawiały stłuszczenie i HOMA-IR (bez grupy placebo). U dzieci z otyłością (29 w grupie TRF bez podanego surowca, 50 mg/d przez 6 miesięcy) stłuszczenie zmniejszyło się w grupie placebo, a nie w grupie TRF.[5–8]

4 RCT (u dorosłych n = 87, 71 i 100; 1 małe u dzieci)

Kontekst medyczny: powikłania cukrzycy (neuropatia obwodowa, choroba nerek)

niejednoznaczneniskadorośli z cukrzycą typu 2 i neuropatią obwodową lub cukrzycową chorobą nerek, pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 5 RCT (660 osób) witamina E bogata w tokotrienole wiązała się z większą prędkością przewodzenia w nerwach (np. w nerwie łydkowym o 1,77 m/s), bez zmian amplitudy potencjałów. W RCT VENUS (300 osób, mieszane tokotrienole bez podanego surowca, 400 mg/d przez rok) nie stwierdzono różnic w objawach neuropatii ani w przewodnictwie czuciowym. W RCT u 59 chorych z cukrzycową chorobą nerek witamina E bogata w tokotrienole (Tocovid, 400 mg/d przez 12 miesięcy) po 8 miesiącach obniżyła kreatyninę i poprawiła eGFR, bez zmian albuminurii; 6 miesięcy po odstawieniu poprawa się nie utrzymała.[11, 21, 22]

1 metaanaliza (5 RCT, n = 660) + 2 RCT (n = 300 i 59)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

Mieszaniny tokotrienoli podawano zwykle w dawce 200–420 mg/d przez 4 tygodnie do 2 lat (w badaniach pamięci i włosów 100 mg/d), delta-tokotrienol w dawce 250–600 mg/d przez 12–48 tygodni, ekstrakt z annato w dawce 300–600 mg tokotrienoli/d przez 12 tygodni, a frakcję z otrąb ryżowych w dawce 25–200 mg/d. W przeglądzie badań farmakokinetycznych u zdrowych ochotników biodostępność tokotrienoli z annato była większa niż frakcji TRF z palmy (okres półtrwania delta-tokotrienolu z annato 2,68 godziny).[2–7, 12, 13, 15, 16, 20, 23, 25]

Bezpieczeństwo

W RCT u 89 kobiet po menopauzie dawki do 600 mg/d przez 12 tygodni nie zmieniły parametrów czynności wątroby i nerek; w badaniach NAFLD (delta-tokotrienol 600 mg/d do 48 tygodni) nie odnotowano działań niepożądanych, a w badaniu CADASIL preparat był dobrze tolerowany przez 24 miesiące. W RCT VENUS (400 mg/d przez rok) poważne zdarzenia niepożądane występowały podobnie często w obu grupach, z wyjątkiem zakażeń (6,7% vs 0,7% po placebo), a w RCT dotyczącym pamięci (100 mg/d) CRP wzrosło bardziej niż po placebo. Zestawienie EFSA, z którego korzystamy, nie podaje osobnego górnego tolerowanego poziomu spożycia (UL) dla tokotrienoli; UL witaminy E opisuje jej monografia. Cytowane prace nie obejmują kobiet w ciąży i karmiących piersią.[6, 7, 16, 17, 20, 21]

Ograniczenia dowodów

Większość RCT jest mała (od kilkudziesięciu do 300 osób), a badanie CADASIL sponsorowała firma Hovid Berhad. Metaanalizy łączą preparaty o różnym surowcu i składzie przy dużej niejednorodności (I² 85,9% dla HDL), a spadek CRP w metaanalizie markerów zapalnych wynikał z jednego badania. RCT z delta-tokotrienolem w stłuszczeniu wątroby, cukrzycy typu 2 i stanie przedcukrzycowym prowadził częściowo ten sam zespół autorów. Wyniki dotyczące wątroby, glikemii, kości i istoty białej opierają się na wskaźnikach pośrednich, a nie na zdarzeniach klinicznych. Dane o włosach pochodzą z jednego małego badania (38 osób) i z sieciowej metaanalizy 16 różnych suplementów.[1, 6, 7, 12–14, 17, 23, 24]

Źródła

  1. metaanaliza The effects of tocotrienol supplementation on lipid profile: A meta-analysis of randomized controlled trials. Complementary therapies in medicine, 2020. PubMed 32951713 · DOI
  2. RCT Supplementation with 3 compositionally different tocotrienol supplements does not improve cardiovascular disease risk factors in men and women with hypercholesterolemia. The American journal of clinical nutrition, 2002. PubMed 12450888 · DOI
  3. RCT Short term effects of palm-tocotrienol and palm-carotenes on vascular function and cardiovascular disease risk: A randomised controlled trial. Atherosclerosis, 2016. PubMed 27760402 · DOI
  4. RCT Dose-dependent suppression of serum cholesterol by tocotrienol-rich fraction (TRF25) of rice bran in hypercholesterolemic humans. Atherosclerosis, 2002. PubMed 11882333 · DOI
  5. RCT Tocotrienols for normalisation of hepatic echogenic response in nonalcoholic fatty liver: a randomised placebo-controlled clinical trial. Nutrition journal, 2013. PubMed 24373555 · DOI
  6. RCT Delta-tocotrienol supplementation improves biochemical markers of hepatocellular injury and steatosis in patients with nonalcoholic fatty liver disease: A randomized, placebo-controlled trial. Complementary therapies in medicine, 2020. PubMed 32951743 · DOI
  7. RCT z aktywną kontrolą Comparison of delta-tocotrienol and alpha-tocopherol effects on hepatic steatosis and inflammatory biomarkers in patients with non-alcoholic fatty liver disease: A randomized double-blind active-controlled trial. Complementary therapies in medicine, 2022. PubMed 35933083 · DOI
  8. RCT Assessing the efficacy of tocotrienol-rich fraction vitamin E in obese children with non-alcoholic fatty liver disease: a single-blind, randomized clinical trial. BMC pediatrics, 2024. PubMed 39160468 · DOI
  9. metaanaliza Effects of Tocotrienol-Rich Fraction Supplementation in Patients with Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Advances in nutrition (Bethesda, Md.), 2023. PubMed 37321474 · DOI
  10. metaanaliza The effects of tocotrienols intake on obesity, blood pressure, inflammation, liver and glucose biomarkers: a meta-analysis of randomized controlled trials. Critical reviews in food science and nutrition, 2022. PubMed 33909529 · DOI
  11. metaanaliza Effectiveness of vitamin E in the treatment of diabetic neuropathy: systematic review and meta-analysis. Hormones (Athens, Greece), 2026. PubMed 41528693 · DOI
  12. RCT Effects of delta-tocotrienol supplementation on Glycemic Control, oxidative stress, inflammatory biomarkers and miRNA expression in type 2 diabetes mellitus: A randomized control trial. Phytotherapy research : PTR, 2021. PubMed 33899292 · DOI
  13. RCT Effects of delta-tocotrienol supplementation on glycaemic control in individuals with prediabetes: A randomized controlled study. JPMA. The Journal of the Pakistan Medical Association, 2022. PubMed 35099428 · DOI
  14. metaanaliza Effects of tocotrienols supplementation on markers of inflammation and oxidative stress: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. PloS one, 2021. PubMed 34297765 · DOI
  15. RCT Clinical investigation of the protective effects of palm vitamin E tocotrienols on brain white matter. Stroke, 2014. PubMed 24699052 · DOI
  16. RCT An examination into the effects of tocotrienols (TheraPrimE® rice) on cognitive abilities and sleep in healthy adults: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. Frontiers in nutrition, 2025. PubMed 40969603 · DOI
  17. RCT Tocotrienol-rich vitamin E complex in CADASIL (T3CAD): a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. EClinicalMedicine, 2026. PubMed 42005919 · DOI
  18. przegląd systematyczny Tocotrienols, health and ageing: A systematic review. Maturitas, 2017. PubMed 27889054 · DOI
  19. RCT Tocotrienol supplementation suppressed bone resorption and oxidative stress in postmenopausal osteopenic women: a 12-week randomized double-blinded placebo-controlled trial. Osteoporosis international : a journal established as result of cooperation between the European Foundation for Osteoporosis and the National Osteoporosis Foundation of the USA, 2018. PubMed 29330573 · DOI
  20. RCT (analiza bezpieczeństwa) A 12-week evaluation of annatto tocotrienol supplementation for postmenopausal women: safety, quality of life, body composition, physical activity, and nutrient intake. BMC complementary and alternative medicine, 2018. PubMed 29954374 · DOI
  21. RCT Efficacy of Oral Mixed Tocotrienols in Diabetic Peripheral Neuropathy: A Randomized Clinical Trial. JAMA neurology, 2018. PubMed 29379943 · DOI
  22. RCT A Phase IIb Randomized Controlled Trial Investigating the Effects of Tocotrienol-Rich Vitamin E on Diabetic Kidney Disease. Nutrients, 2021. PubMed 33477404 · DOI
  23. badanie z randomizacją i placebo Effects of tocotrienol supplementation on hair growth in human volunteers. Tropical life sciences research, 2010. PubMed 24575202
  24. sieciowa metaanaliza Effects of dietary supplements on androgenetic alopecia: a systematic review and network meta-analysis. Frontiers in nutrition, 2025. PubMed 41561175 · DOI
  25. przegląd systematyczny Pharmacokinetics and bioavailability of tocotrienols in healthy human volunteers: a systematic review. JPMA. The Journal of the Pakistan Medical Association, 2023. PubMed 36932765 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 26.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.