Co mówią badania

L-tyrozyna: co mówią badania naukowe

L-tyrozynę, prekursor dopaminy i noradrenaliny, badano u ludzi głównie w małych badaniach z jednorazową dawką podaną przed ekspozycją na zimno, brak snu, wielozadaniowość lub inne obciążenia. Przeglądy opisują w takich warunkach mniejsze pogorszenie pamięci roboczej, natomiast wyniki dotyczące wydolności fizycznej, nastroju, osób starszych i fenyloketonurii są przeważnie zerowe lub niejednoznaczne.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
2efekt korzystny
3brak efektu
3niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: L-tyrozyna w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Funkcje poznawcze w stresie środowiskowym (zimno, niedotlenienie)zdrowi dorośli, w tym personel wojskowy, w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych2 przeglądy systematyczne (15 badań; 10 RCT i 4 badania kontrolowane) + 3 małe badania kontrolowaneefekt korzystnyniskaFunkcje poznawcze przy braku snu, wielozadaniowości i stresie psychicznymzdrowi dorośli: osoby pracujące w nocy bez snu, wykonujące kilka zadań jednocześnie, kadeci na kursie bojowym, uczestnicy symulowanego ćwiczenia w wirtualnej rzeczywistości3 RCT (w tym n = 21 i n = 80) + 1 badanie kontrolowane (n = 20)efekt korzystnyniskaPamięć robocza i elastyczność poznawcza bez stresora zewnętrznegozdrowi dorośli wykonujący wymagające zadania laboratoryjne1 przegląd + 2 RCT (n = 28 i n = 70) + 1 badanie eksperymentalneniejednoznaczneniskaWydolność fizyczna, w tym w upalezdrowi dorośli, głównie mężczyźni (umiarkowanie wytrenowani, rekreacyjni kolarze); wysiłek w cieple lub upale albo po zmęczeniu psychicznym3 przeglądy (w tym 2 systematyczne) + 4 małe badania z placebo (n = 8–12)niejednoznaczneniskaNastrój i reakcje na streszdrowi dorośli w silnym stresie (szkolenie wojskowe, symulowane przesłuchania, ćwiczenia w wirtualnej rzeczywistości)3 RCT (n = 21–80) + 1 badanie kontrolowanebrak efektuniskaOsoby starsze: pamięć robocza i utrzymanie temperatury ciałazdrowe osoby starsze (w dwóch badaniach w wieku 60–75 i 61–72 lat), porównywane z młodymi dorosłymi3 małe RCT (n = 18–34)niejednoznacznebardzo niska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: duża depresjaambulatoryjni pacjenci z dużą depresją, leczenie pod nadzorem lekarza1 RCT (n = 65)brak efektuniskaKontekst medyczny: fenyloketonuriaosoby z fenyloketonurią (w RCT młodzi dorośli) na diecie z ograniczeniem fenyloalaniny lub po jej złagodzeniu, pod nadzorem lekarza1 przegląd systematyczny z metaanalizą (3 badania, 56 osób) + 1 RCT (n = 24)brak efektuniska

Podstawowe informacje

L-tyrozyna to aminokwas obecny w białkach pokarmowych i prekursor katecholamin: dopaminy, noradrenaliny i adrenaliny. W modelach zwierzęcych ostry stres zmniejszał zasoby katecholamin w mózgu, a tyrozyna ograniczała ten spadek i towarzyszące mu zmiany zachowania; z tej obserwacji wywodzi się większość badań u ludzi.

Pochodna N-acetylo-L-tyrozyna (NAT) jest stosowana zamiast tyrozyny w żywieniu pozajelitowym. Wyniki opisane niżej dotyczą L-tyrozyny; cytowane prace nie obejmują doustnych badań NAT.

Wyniki badań

Funkcje poznawcze w stresie środowiskowym (zimno, niedotlenienie)

efekt korzystnyniskazdrowi dorośli, w tym personel wojskowy, w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych

W przeglądzie systematycznym 15 badań jednorazowa dawka tyrozyny łagodziła pogorszenie pamięci roboczej i przetwarzania informacji wywołane m.in. ekstremalną pogodą lub obciążeniem poznawczym. W przeglądzie 10 RCT i 4 badań kontrolowanych wszystkie badania stresu poznawczego miały wynik korzystny, ale autorzy ocenili dowody (GRADE) jako niewystarczające do pewnych wniosków. U 19 osób zanurzanych w wodzie o temperaturze ok. 10°C (łącznie 300 mg/kg) i u 8 mężczyzn w 4°C (150 mg/kg) wyniki w zadaniach pamięci roboczej były po tyrozynie lepsze niż po placebo; w 22°C tyrozyna ich nie zmieniała. Przy ekspozycji na zimno i niedotlenienie (100 mg/kg) mniej objawów i spadków sprawności odnotowano u osób o przeciętnej lub silniejszej reakcji na te warunki.[1, 2, 4–6]

2 przeglądy systematyczne (15 badań; 10 RCT i 4 badania kontrolowane) + 3 małe badania kontrolowane

Funkcje poznawcze przy braku snu, wielozadaniowości i stresie psychicznym

efekt korzystnyniskazdrowi dorośli: osoby pracujące w nocy bez snu, wykonujące kilka zadań jednocześnie, kadeci na kursie bojowym, uczestnicy symulowanego ćwiczenia w wirtualnej rzeczywistości

Podczas całonocnej pracy bez snu (ponad 24 godziny czuwania) tyrozyna (150 mg/kg w dawce podzielonej) zmniejszała pogorszenie wyników w zadaniu psychomotorycznym i odsetek przeoczeń w zadaniu czujności przez ok. 3 godziny. U 20 osób 150 mg/kg poprawiło dokładność w zadaniu pamięci roboczej wykonywanym równocześnie z innymi zadaniami, bez zmian w pozostałych zadaniach i w prostszym zestawie testów. W RCT u 80 osób (2000 mg przed ćwiczeniem z aktywnym strzelcem w wirtualnej rzeczywistości) grupa tyrozyny miała mniej pominiętych odpowiedzi w teście Stroopa niż grupa placebo. U 21 kadetów napój bogatobiałkowy z 2 g tyrozyny pięć razy dziennie wiązał się z lepszymi wynikami w zadaniach pamięciowym i śledzenia niż napój węglowodanowy, co nie izoluje samej tyrozyny.[7–10]

3 RCT (w tym n = 21 i n = 80) + 1 badanie kontrolowane (n = 20)

Pamięć robocza i elastyczność poznawcza bez stresora zewnętrznego

niejednoznaczneniskazdrowi dorośli wykonujący wymagające zadania laboratoryjne

W badaniu z zadaniem N-back tyrozyna poprawiała wyniki w trudniejszej wersji (2-back), ale nie w łatwiejszej (1-back). W RCT u 28 mężczyzn (2 g) czas reakcji w dwóch zadaniach decyzyjnych był krótszy bez pogorszenia poprawności, a tętno niższe niż po placebo. W RCT u 70 osób ta sama dawka przy dużym obciążeniu poznawczym pogorszyła elastyczność poznawczą w teście sortowania kart Wisconsin. Autorzy przeglądu wiążą korzystne wyniki z krótkotrwałym stresem lub dużym wysiłkiem poznawczym przy prawidłowej funkcji neuroprzekaźników.[3, 11–13]

1 przegląd + 2 RCT (n = 28 i n = 70) + 1 badanie eksperymentalne

Wydolność fizyczna, w tym w upale

niejednoznaczneniskazdrowi dorośli, głównie mężczyźni (umiarkowanie wytrenowani, rekreacyjni kolarze); wysiłek w cieple lub upale albo po zmęczeniu psychicznym

W przeglądzie systematycznym 15 badań w większości badań behawioralnych nie stwierdzono wpływu tyrozyny na wydolność, w drugim przeglądzie oceniono ten potencjał jako minimalny, a w szybkiej ocenie dowodów nie wyciągnięto wniosków. W upale wyniki są sprzeczne: 8 mężczyzn jechało na rowerze do wyczerpania w 30°C dłużej po 150 mg/kg (80,3 vs 69,2 min), w innym badaniu (8 mężczyzn, ciepłe otoczenie, 150 mg/kg) czas się nie różnił (60,2 vs 61,4 min), a przy marszu z obciążeniem w 40°C (8 osób) nie zmieniły się czas próby ani funkcje poznawcze. U 12 kolarzy po 60 minutach zadania wywołującego zmęczenie psychiczne 300 mg/kg wydłużyło jazdę do wyczerpania o ok. 16%; autorzy określają ten wynik jako wstępny.[1–3, 17–20]

3 przeglądy (w tym 2 systematyczne) + 4 małe badania z placebo (n = 8–12)

Nastrój i reakcje na stres

brak efektuniskazdrowi dorośli w silnym stresie (szkolenie wojskowe, symulowane przesłuchania, ćwiczenia w wirtualnej rzeczywistości)

W RCT podczas szkolenia przetrwania z symulowanymi przesłuchaniami (300 mg/kg, n = 36; placebo, n = 36) tyrozyna nie zmieniła kortyzolu, tętna ani większości wskaźników nastroju, ale zwiększyła oceny złości. W RCT z ćwiczeniem w wirtualnej rzeczywistości (80 osób, 2000 mg) nie wpłynęła na markery stresu, a u kadetów nie zmieniła nastroju; w zimnie i niedotlenieniu (100 mg/kg) mniej negatywnych nastrojów odnotowano u osób o przeciętnej lub silniejszej reakcji na te warunki.[6, 9, 10, 21]

3 RCT (n = 21–80) + 1 badanie kontrolowane

Osoby starsze: pamięć robocza i utrzymanie temperatury ciała

niejednoznacznebardzo niskazdrowe osoby starsze (w dwóch badaniach w wieku 60–75 i 61–72 lat), porównywane z młodymi dorosłymi

W RCT u 17 osób w wieku 60–75 lat (100, 150 lub 200 mg/kg) wyniki pamięci roboczej przy dużym obciążeniu pogarszały się wraz z dawką, zwłaszcza u osób z większym wzrostem stężenia tyrozyny w osoczu. W RCT u 24 osób w wieku 61–72 lata tyrozyna nie zmieniła hamowania reakcji w całej grupie, ale z wiekiem rosło jej niekorzystne działanie na proaktywne spowalnianie reakcji. W RCT u 9 starszych i 9 młodych osób dawka 150 mg/kg przed 90-minutowym schładzaniem ciała nasiliła u starszych skurcz naczyń skóry i ograniczyła spadek temperatury głębokiej ciała.[14–16]

3 małe RCT (n = 18–34)

Kontekst medyczny: duża depresja

brak efektuniskaambulatoryjni pacjenci z dużą depresją, leczenie pod nadzorem lekarza

W 4-tygodniowym RCT u 65 pacjentów z dużą depresją porównywano L-tyrozynę (100 mg/kg/dobę), imipraminę i placebo. Tyrozyna zwiększyła wydalanie metabolitu noradrenaliny (MHPG), ale nie wykazano jej działania przeciwdepresyjnego.[22]

1 RCT (n = 65)

Kontekst medyczny: fenyloketonuria

brak efektuniskaosoby z fenyloketonurią (w RCT młodzi dorośli) na diecie z ograniczeniem fenyloalaniny lub po jej złagodzeniu, pod nadzorem lekarza

W fenyloketonurii, wrodzonej chorobie leczonej dietą z ograniczeniem fenyloalaniny, badano, czy dodatkowa tyrozyna poprawia funkcje poznawcze. W przeglądzie Cochrane (3 badania, 56 osób) stężenie tyrozyny we krwi było wyższe po suplementacji (MD 23,46; 95% CI 12,87–34,05), ale żaden inny mierzony wynik się nie różnił, a autorzy uznali, że dane nie pozwalają ocenić, czy wprowadzać tyrozynę do rutynowego leczenia. W RCT u 24 młodych dorosłych, którzy złagodzili lub przerwali dietę, 100 mg/kg/dobę przez 4 tygodnie zwiększyło stężenie tyrozyny w osoczu o ok. 200%, bez korzystnych zmian w badanych wskaźnikach funkcji mózgu.[23, 24]

1 przegląd systematyczny z metaanalizą (3 badania, 56 osób) + 1 RCT (n = 24)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W badaniach poznawczych i wysiłkowych L-tyrozynę podawano zwykle jednorazowo w dawce 100–150 mg/kg masy ciała, ok. 1–2 godziny przed testem; w części badań stosowano dwie dawki po 150 mg/kg (łącznie 300 mg/kg) albo stałą dawkę 2 g. Kadeci pili napój z 2 g tyrozyny pięć razy dziennie, a chorzy na depresję i dorośli z fenyloketonurią otrzymywali 100 mg/kg na dobę przez 4 tygodnie. Po 150 mg/kg stężenie tyrozyny w surowicy wzrosło o ok. 236 µmol/l, jedna dawka 150 mg/kg podnosiła je równie skutecznie jak dwie, a u osób w wieku 60–75 lat wzrost był większy niż u młodych. U 13 dorosłych żywionych pozajelitowo ok. 35% podanej NAT wydalało się z moczem w postaci niezmienionej.[4–8, 10, 12–14, 18, 19, 21, 22, 24, 25]

Bezpieczeństwo

Nie podajemy górnego tolerowanego poziomu spożycia (UL), bo w zestawieniu EFSA używanym w tej monografii nie ma takiej wartości dla L-tyrozyny. Autorzy badania z nocną pracą opisali dawkę 150 mg/kg jako stosunkowo łagodną, a w 4-tygodniowym RCT u chorych na depresję (100 mg/kg/dobę) jedynym istotnym statystycznie działaniem niepożądanym była suchość w ustach w grupie imipraminy. Niekorzystne wyniki obejmowały wyższe oceny złości w silnym stresie (300 mg/kg), gorsze wyniki poznawcze u osób starszych przy wyższych dawkach i gorszą elastyczność poznawczą po 2 g w jednym RCT. Badania u zdrowych dotyczyły głównie pojedynczych dawek, więc nie opisują skutków długotrwałego stosowania.[7, 13–15, 21, 22]

Ograniczenia dowodów

Badania obejmowały 8–80 osób, większość mniej niż 30. Autorzy przeglądu systematycznego zaznaczają, że wszystkie badania poza jednym dotyczyły pojedynczej dawki w jednej sesji, a autorzy szybkiej oceny dowodów uznali dane za niewystarczające do pewnych wniosków. Korzystne różnice opisywano głównie wtedy, gdy stresor lub trudne zadanie pogarszały wyniki po placebo; autorzy innego przeglądu wiążą je z przejściowym niedoborem dopaminy lub noradrenaliny. Wiele badań prowadzono w środowisku wojskowym, a wyniki u osób starszych wskazują, że reakcja na tyrozynę może zależeć od wieku i dawki.[1–3, 14, 15]

Źródła

  1. przegląd systematyczny Behavioral and cognitive effects of tyrosine intake in healthy human adults. Pharmacology, biochemistry, and behavior, 2015. PubMed 25797188 · DOI
  2. przegląd systematyczny (szybka ocena dowodów) Tyrosine for Mitigating Stress and Enhancing Performance in Healthy Adult Humans, a Rapid Evidence Assessment of the Literature. Military medicine, 2015. PubMed 26126245 · DOI
  3. przegląd Effect of tyrosine supplementation on clinical and healthy populations under stress or cognitive demands--A review. Journal of psychiatric research, 2015. PubMed 26424423 · DOI
  4. badanie kontrolowane (naprzemienne, z placebo) Tyrosine supplementation mitigates working memory decrements during cold exposure. Physiology & behavior, 2007. PubMed 17585971 · DOI
  5. badanie kontrolowane Tyrosine reverses a cold-induced working memory deficit in humans. Pharmacology, biochemistry, and behavior, 1994. PubMed 8029265 · DOI
  6. badanie kontrolowane (naprzemienne, z placebo) Treatment with tyrosine, a neurotransmitter precursor, reduces environmental stress in humans. Brain research bulletin, 1989. PubMed 2736402 · DOI
  7. RCT The effects of tyrosine on cognitive performance during extended wakefulness. Aviation, space, and environmental medicine, 1995. PubMed 7794222
  8. badanie kontrolowane Tyrosine improves working memory in a multitasking environment. Pharmacology, biochemistry, and behavior, 1999. PubMed 10548261 · DOI
  9. RCT Impact of L-theanine and L-tyrosine on markers of stress and cognitive performance in response to a virtual reality based active shooter training drill. Stress (Amsterdam, Netherlands), 2024. PubMed 38975711 · DOI
  10. RCT Tyrosine improves cognitive performance and reduces blood pressure in cadets after one week of a combat training course. Brain research bulletin, 1999. PubMed 10230711 · DOI
  11. badanie eksperymentalne Working memory reloaded: tyrosine repletes updating in the N-back task. Frontiers in behavioral neuroscience, 2013. PubMed 24379768 · DOI
  12. RCT (naprzemienne) The catecholamine precursor Tyrosine reduces autonomic arousal and decreases decision thresholds in reinforcement learning and temporal discounting. PLoS computational biology, 2022. PubMed 36548401 · DOI
  13. RCT Tyrosine negatively affects flexible-like behaviour under cognitively demanding conditions. Journal of affective disorders, 2020. PubMed 31521870 · DOI
  14. RCT (naprzemienne) Dose-Dependent Effects of Oral Tyrosine Administration on Plasma Tyrosine Levels and Cognition in Aging. Nutrients, 2017. PubMed 29168741 · DOI
  15. RCT (naprzemienne) Neuro-Cognitive Effects of Acute Tyrosine Administration on Reactive and Proactive Response Inhibition in Healthy Older Adults. eNeuro, 2018. PubMed 30094335 · DOI
  16. RCT Oral L-Tyrosine Supplementation Improves Core Temperature Maintenance in Older Adults. Medicine and science in sports and exercise, 2020. PubMed 31609301 · DOI
  17. RCT (naprzemienne) Oral tyrosine supplementation improves exercise capacity in the heat. European journal of applied physiology, 2011. PubMed 21437603 · DOI
  18. badanie z placebo Tyrosine supplementation does not influence the capacity to perform prolonged exercise in a warm environment. International journal of sport nutrition and exercise metabolism, 2012. PubMed 23011654 · DOI
  19. RCT (naprzemienne) Tyrosine Ingestion and Its Effects on Cognitive and Physical Performance in the Heat. Medicine and science in sports and exercise, 2016. PubMed 26285023 · DOI
  20. RCT (naprzemienne) Effects of L-Tyrosine Ingestion on Endurance Performance in Mentally Fatigued Cyclists. European journal of sport science, 2026. PubMed 41818465 · DOI
  21. RCT The catecholamine neurotransmitter precursor tyrosine increases anger during exposure to severe psychological stress. Psychopharmacology, 2015. PubMed 25220844 · DOI
  22. RCT Tyrosine for depression: a double-blind trial. Journal of affective disorders, 1990. PubMed 2142699 · DOI
  23. przegląd systematyczny z metaanalizą Tyrosine supplementation for phenylketonuria. The Cochrane database of systematic reviews, 2021. PubMed 33427303 · DOI
  24. RCT (naprzemienne) Effect of high-dose tyrosine supplementation on brain function in adults with phenylketonuria. The Journal of pediatrics, 1995. PubMed 8523192 · DOI
  25. badanie farmakokinetyczne N-acetyl-L-tyrosine as a tyrosine source in adult parenteral nutrition. JPEN. Journal of parenteral and enteral nutrition, 2003. PubMed 14621123 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.