Co mówią badania

Witamina B1 (tiamina, benfotiamina): co mówią badania naukowe

Witaminę B1 badano głównie u chorych: w niewydolności serca, w neuropatii cukrzycowej i chorobie Alzheimera (zwykle jako benfotiaminę), w przewlekłym zmęczeniu i w stanach krytycznych. W metaanalizach RCT nie stwierdzono poprawy czynności serca ani glikemii w cukrzycy typu 2, a wyniki dotyczące neuropatii, funkcji poznawczych i zmęczenia pochodzą z małych badań i są niespójne.

25prac w źródłach
8badanych obszarów
1efekt korzystny
2brak efektu
5niejednoznaczne

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Witamina B1 (tiamina, benfotiamina) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Zmęczenie i samopoczuciezdrowi sportowcy (mężczyźni) i młode kobiety1 małe RCT (n = 16) + 1 badanie kontrolowane placebo (n = 120)efekt korzystnyniska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: niewydolność serca i leki moczopędnedorośli z przewlekłą (rzadziej ostrą) niewydolnością serca, często przyjmujący diuretyki pętlowe, np. furosemid; leczenie pod nadzorem lekarza3 metaanalizy RCT (6–8 badań, 274–384 chorych) + 1 przegląd systematyczny z metaanalizą częstości niedoboru + 1 RCT (n = 30)brak efektuniskaKontekst medyczny: neuropatia cukrzycowa (głównie benfotiamina)dorośli z cukrzycą typu 2 i objawową polineuropatią oraz dorośli z cukrzycą typu 1 (w metaanalizie także neuropatie innego pochodzenia); pod nadzorem lekarza3 RCT benfotiaminy (n = 57–165) + 1 metaanaliza (3 badania witaminy B1 w neuropatii obwodowej)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: glikemia i nerki w cukrzycy typu 2dorośli z cukrzycą typu 2, w tym z nefropatią cukrzycową; pod nadzorem lekarza1 metaanaliza (6 badań, 364 osoby) + 1 RCT (n = 82)brak efektuniskaKontekst medyczny: łagodne zaburzenia poznawcze i choroba Alzheimeraosoby z amnestycznymi łagodnymi zaburzeniami poznawczymi lub łagodnym otępieniem w chorobie Alzheimera; pod nadzorem lekarza1 RCT benfotiaminy (n = 70) + 1 przegląd systematyczny Cochrane (3 małe RCT tiaminy, bez metaanalizy)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: przewlekłe zmęczenie w chorobie zapalnej jelit i pierwotnym zapaleniu dróg żółciowychchorzy z nieaktywną chorobą zapalną jelit lub pierwotnym zapaleniem dróg żółciowych i silnym przewlekłym zmęczeniem; leczenie pod nadzorem lekarza3 RCT (2 krzyżowe, n = 40 i 36, oraz otwarte przedłużenie)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: sepsa i stany krytyczne (tiamina dożylna)chorzy w stanie krytycznym, w tym we wstrząsie septycznym; tiamina podawana w szpitalu (w metaanalizie 35 RCT dożylnie), pod nadzorem lekarza2 metaanalizy RCT (35 badań, 3494 chorych; 6 badań, 438 chorych)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: niedobór tiaminy (alkohol, chirurgia bariatryczna)osoby nadużywające alkoholu oraz pacjenci przed operacjami bariatrycznymi i po nich; rozpoznanie i leczenie niedoboru pod nadzorem lekarza1 przegląd systematyczny Cochrane (2 RCT) + 2 metaanalizy częstości niedoboru (11 i 41 badań)niejednoznacznebardzo niska

Podstawowe informacje

Tiamina (witamina B1) to rozpuszczalna w wodzie witamina z grupy B. Jej aktywna forma, difosforan tiaminy, jest koenzymem w przemianach węglowodanów i wytwarzaniu energii, a ciężki niedobór objawia się m.in. chorobą beri-beri oraz encefalopatią Wernickego i zespołem Korsakowa. Referencyjna wartość spożycia (RWS) według rozporządzenia UE 1169/2011 wynosi 1,1 mg na dobę.

W suplementach tiamina występuje m.in. jako chlorowodorek lub monoazotan tiaminy. Benfotiamina to rozpuszczalny w tłuszczach prekursor tiaminy, przekształcany w organizmie w tiaminę i jej estry fosforanowe. Badania benfotiaminy dotyczą głównie neuropatii cukrzycowej i choroby Alzheimera, a tiaminy niewydolności serca, zmęczenia i stanów niedoboru; przy każdym wyniku zaznaczamy formę.

Wyniki badań

Zmęczenie i samopoczucie

efekt korzystnyniskazdrowi sportowcy (mężczyźni) i młode kobiety

U 16 sportowców 100 mg/d przez 3 dni wiązało się z mniejszą liczbą subiektywnych dolegliwości po wysiłku. U 120 młodych kobiet z prawidłowym stanem tiaminy poprawa tego stanu po 50 mg/d przez 2 miesiące wiązała się z deklarowaną większą energią i jasnością umysłu oraz krótszym czasem reakcji, bez zmian pamięci.[17, 18]

1 małe RCT (n = 16) + 1 badanie kontrolowane placebo (n = 120)

Kontekst medyczny: niewydolność serca i leki moczopędne

brak efektuniskadorośli z przewlekłą (rzadziej ostrą) niewydolnością serca, często przyjmujący diuretyki pętlowe, np. furosemid; leczenie pod nadzorem lekarza

Niedobór tiaminy występował u chorych z niewydolnością serca częściej niż w grupach kontrolnych (OR 2,53; 95% CI 1,65–3,87), a wśród możliwych przyczyn wymieniano diuretyki. W RCT u 30 chorych przyjmujących co najmniej 80 mg furosemidu na dobę tiamina dożylna (200 mg/d przez tydzień) zwiększyła frakcję wyrzutową lewej komory (LVEF) z 0,28 do 0,32. W metaanalizach RCT nie potwierdzono jednak zmian LVEF (7 RCT, 274 chorych: WMD 1,65%; 95% CI −1,10 do 4,41), NT-proBNP, testu 6-minutowego marszu, klasy NYHA, jakości życia, śmiertelności ani hospitalizacji, także w ostrej niewydolności serca; istotna była jedynie różnica częstości rytmu serca. Stan tiaminy poprawiał się w jednej metaanalizie, a w drugiej nie.[1–5]

3 metaanalizy RCT (6–8 badań, 274–384 chorych) + 1 przegląd systematyczny z metaanalizą częstości niedoboru + 1 RCT (n = 30)

Kontekst medyczny: neuropatia cukrzycowa (głównie benfotiamina)

niejednoznaczneniskadorośli z cukrzycą typu 2 i objawową polineuropatią oraz dorośli z cukrzycą typu 1 (w metaanalizie także neuropatie innego pochodzenia); pod nadzorem lekarza

W RCT BENDIP (133 chorych w analizie ITT) benfotiamina 300 lub 600 mg/d przez 6 tygodni zmniejszała punktację objawów neuropatii (NSS) w analizie zgodnej z protokołem (p = 0,033), ale nie w analizie ITT (p = 0,055), a całkowita punktacja objawów się nie różniła. W dłuższych RCT nie stwierdzono różnic: w BOND (57 osób z cukrzycą typu 2, 600 mg/d przez 12 miesięcy) w długości włókien nerwowych rogówki ani w licznych wtórnych pomiarach, a u 67 osób z cukrzycą typu 1 (300 mg/d przez 24 miesiące) w funkcji nerwów obwodowych. W metaanalizie badań neuropatii obwodowej różnego pochodzenia witamina B1 (abstrakt nie podaje formy) wiązała się z częstszą poprawą objawów (OR 5,34; 95% CI 1,87–15,19; 3 badania; I² 64,6%).[6–9]

3 RCT benfotiaminy (n = 57–165) + 1 metaanaliza (3 badania witaminy B1 w neuropatii obwodowej)

Kontekst medyczny: glikemia i nerki w cukrzycy typu 2

brak efektuniskadorośli z cukrzycą typu 2, w tym z nefropatią cukrzycową; pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 6 badań (364 osoby) tiamina lub benfotiamina w dawkach 100–900 mg/d przez maksymalnie 3 miesiące nie zmieniła HbA1c (MD −0,02%; 95% CI −0,35 do 0,31), glukozy na czczo ani glukozy poposiłkowej; odnotowano niewielki wzrost cholesterolu HDL. W RCT u 82 chorych z nefropatią mimo leczenia inhibitorami ACE lub sartanami benfotiamina (900 mg/d przez 12 tygodni) poprawiła stan tiaminy, ale nie zmniejszyła wydalania albumin z moczem ani markera uszkodzenia kanalików nerkowych KIM-1.[10, 11]

1 metaanaliza (6 badań, 364 osoby) + 1 RCT (n = 82)

Kontekst medyczny: łagodne zaburzenia poznawcze i choroba Alzheimera

niejednoznaczneniskaosoby z amnestycznymi łagodnymi zaburzeniami poznawczymi lub łagodnym otępieniem w chorobie Alzheimera; pod nadzorem lekarza

W RCT fazy IIa 70 osób przez 12 miesięcy przyjmowało benfotiaminę (34) lub placebo (36); abstrakt nie podaje dawki. Wzrost punktacji ADAS-Cog (główny wynik) był o 43% mniejszy w grupie benfotiaminy, ale różnica nie była istotna (p = 0,125); pogorszenie w skali CDR było o 77% mniejsze (p = 0,034). W przeglądzie Cochrane trzech starszych badań tiaminy (łącznie mniej niż 50 osób) nie dało się połączyć wyników, a autorzy uznali, że nie można wyciągnąć wniosków; w jednym badaniu nie stwierdzono różnic w MMSE.[12, 13]

1 RCT benfotiaminy (n = 70) + 1 przegląd systematyczny Cochrane (3 małe RCT tiaminy, bez metaanalizy)

Kontekst medyczny: przewlekłe zmęczenie w chorobie zapalnej jelit i pierwotnym zapaleniu dróg żółciowych

niejednoznaczneniskachorzy z nieaktywną chorobą zapalną jelit lub pierwotnym zapaleniem dróg żółciowych i silnym przewlekłym zmęczeniem; leczenie pod nadzorem lekarza

W krzyżowym RCT u 40 chorych z nieaktywną chorobą zapalną jelit tiamina 600–1800 mg/d przez 4 tygodnie zmniejszyła zmęczenie średnio o 4,5 punktu wobec wzrostu o 0,75 punktu po placebo (p = 0,0003), ale w otwartym przedłużeniu 300 mg/d przez 12 tygodni nie dało korzyści. W takim samym RCT u 36 chorych z pierwotnym zapaleniem dróg żółciowych tiamina nie przewyższała placebo (p = 0,55).[14–16]

3 RCT (2 krzyżowe, n = 40 i 36, oraz otwarte przedłużenie)

Kontekst medyczny: sepsa i stany krytyczne (tiamina dożylna)

niejednoznaczneniskachorzy w stanie krytycznym, w tym we wstrząsie septycznym; tiamina podawana w szpitalu (w metaanalizie 35 RCT dożylnie), pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 35 RCT (3494 chorych w stanie krytycznym) tiamina dożylna nie zmieniła istotnie śmiertelności (RR 0,89; 95% CI 0,75–1,06; niska pewność dowodów); przy niskiej pewności dowodów wiązała się z krótszym wstrząsem (o 11,43 godziny), niższym mleczanem i punktacją SOFA, a przy wysokiej pewności z dłuższym o 0,40 dnia pobytem na OIT. W metaanalizie 6 RCT u 438 chorych we wstrząsie septycznym (abstrakt nie podaje drogi podania) śmiertelność szpitalna była niższa (RR 0,80; 95% CI 0,65–0,99), a leczenie nerkozastępcze rzadsze (RR 0,48; 95% CI 0,31–0,74).[22, 23]

2 metaanalizy RCT (35 badań, 3494 chorych; 6 badań, 438 chorych)

Kontekst medyczny: niedobór tiaminy (alkohol, chirurgia bariatryczna)

niejednoznacznebardzo niskaosoby nadużywające alkoholu oraz pacjenci przed operacjami bariatrycznymi i po nich; rozpoznanie i leczenie niedoboru pod nadzorem lekarza

W przeglądzie Cochrane dotyczącym zespołu Wernickego-Korsakowa u osób nadużywających alkoholu dane liczbowe dało tylko jedno RCT (n = 107, tiamina domięśniowo przez 2 dni): 200 mg/d dało lepszy wynik w jednym teście niż 5 mg/d, inne dawki się nie różniły, a autorzy uznali dowody za niewystarczające do ustalenia dawki, drogi podania i czasu leczenia. Niedobór witaminy B1 po operacjach bariatrycznych stwierdzono u 27% pacjentów (11 badań, 1494 osoby), a w innej metaanalizie (41 badań) u 7% przed operacją oraz u 19%, 9% i 6% po 3, 6 i 12 miesiącach.[19–21]

1 przegląd systematyczny Cochrane (2 RCT) + 2 metaanalizy częstości niedoboru (11 i 41 badań)

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

W niewydolności serca podawano 200 mg tiaminy na dobę dożylnie przez tydzień, a potem doustnie przez 6 tygodni. Benfotiaminę w neuropatii i nefropatii stosowano w dawkach 300–900 mg/d (od 6 tygodni do 24 miesięcy), a w badaniach glikemii tiaminę lub benfotiaminę 100–900 mg/d do 3 miesięcy. W przewlekłym zmęczeniu chorzy przyjmowali 600–1800 mg tiaminy na dobę przez 4 tygodnie lub 300 mg/d w fazie podtrzymującej, a zdrowi 50–100 mg/d. Po benfotiaminie dostępność biologiczna tiaminy w osoczu wyniosła ok. 1147%, a difosforanu tiaminy w erytrocytach ok. 196% wartości uzyskanej po chlorowodorku tiaminy, więc dawek obu form nie można porównywać wprost.[5–8, 10, 11, 14–18, 25]

Bezpieczeństwo

W zestawieniu EFSA (wersja 11, sierpień 2025 r.) tiamina figuruje wśród składników bez ustalonego górnego tolerowanego poziomu spożycia (UL) dla dorosłych. W badaniach fazy I u zdrowych osób benfotiamina (jednorazowo 150–1200 mg, wielokrotnie 150–600 mg) powodowała działania niepożądane z podobną częstością i nasileniem jak placebo; najczęściej wiązano z nią wzrost aktywności ALT i leukocyty w moczu. W BOND częstość działań niepożądanych nie różniła się od placebo, a w BENDIP i w badaniu choroby Alzheimera benfotiaminę opisano jako dobrze tolerowaną lub bezpieczną. Po tiaminie 600–1800 mg/d przez 4 tygodnie odnotowano tylko łagodne działania niepożądane.[6, 7, 12, 14, 16, 24]

Ograniczenia dowodów

Pojedyncze cytowane badania obejmowały 16–165 uczestników, a metaanalizy niewydolności serca najwyżej 384 chorych. W neuropatii korzystny wynik benfotiaminy dotyczył tylko krótkiego badania i analizy zgodnej z protokołem; autorzy metaanalizy neuropatii zwracają uwagę, że badania zwykle nie oceniały wyjściowego stanu witamin. Badania zmęczenia dotyczą wybranych chorób lub małych grup zdrowych osób i dają sprzeczne wyniki. Dane o niedoborze pochodzą z badań częstości i leczenia szpitalnego, a wyniki tiaminy dożylnej w sepsie nie dotyczą suplementów doustnych. Dawki wielokrotnie przekraczały RWS, a wyników benfotiaminy nie można wprost przenosić na tiaminę.[1–3, 6, 9, 14, 16–23, 25]

Źródła

  1. metaanaliza Role of Thiamine Supplementation in the Treatment of Chronic Heart Failure: An Updated Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Clinical cardiology, 2024. PubMed 38940395 · DOI
  2. przegląd systematyczny z metaanalizą The effects of thiamine supplementation on patients with heart failure: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Complementary therapies in medicine, 2022. PubMed 35842069 · DOI
  3. przegląd systematyczny z metaanalizą Does thiamine supplementation affect heart failure? A systematic review and meta-analysis of randomized control trials. Heart & lung : the journal of critical care, 2023. PubMed 37126872 · DOI
  4. przegląd systematyczny z metaanalizą Determining the Role of Thiamine Deficiency in Systolic Heart Failure: A Meta-Analysis and Systematic Review. Journal of cardiac failure, 2015. PubMed 26497757 · DOI
  5. RCT Improved left ventricular function after thiamine supplementation in patients with congestive heart failure receiving long-term furosemide therapy. The American journal of medicine, 1995. PubMed 7733128 · DOI
  6. RCT Benfotiamine in diabetic polyneuropathy (BENDIP): results of a randomised, double blind, placebo-controlled clinical study. Experimental and clinical endocrinology & diabetes : official journal, German Society of Endocrinology [and] German Diabetes Association, 2008. PubMed 18473286 · DOI
  7. RCT Effects of benfotiamine treatment over 12 months on morphometric, neurophysiological and clinical measures in type 2 diabetes patients with symptomatic polyneuropathy: a randomized, placebo-controlled, double-blind clinical trial (BOND study). BMJ open diabetes research & care, 2026. PubMed 41571333 · DOI
  8. RCT The effects of long-term oral benfotiamine supplementation on peripheral nerve function and inflammatory markers in patients with type 1 diabetes: a 24-month, double-blind, randomized, placebo-controlled trial. Diabetes care, 2012. PubMed 22446172 · DOI
  9. przegląd systematyczny z metaanalizą Association between neuropathy and B-vitamins: A systematic review and meta-analysis. European journal of neurology, 2021. PubMed 33619867 · DOI
  10. przegląd systematyczny z metaanalizą Effect of thiamine supplementation on glycaemic outcomes in adults with type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis. BMJ open, 2022. PubMed 36008064 · DOI
  11. RCT A double-blind, randomized, placebo-controlled clinical trial on benfotiamine treatment in patients with diabetic nephropathy. Diabetes care, 2010. PubMed 20413516 · DOI
  12. RCT Benfotiamine and Cognitive Decline in Alzheimer's Disease: Results of a Randomized Placebo-Controlled Phase IIa Clinical Trial. Journal of Alzheimer's disease : JAD, 2020. PubMed 33074237 · DOI
  13. przegląd systematyczny Thiamine for Alzheimer's disease. The Cochrane database of systematic reviews, 2001. PubMed 11405995 · DOI
  14. RCT (krzyżowe) Randomised clinical trial: high-dose oral thiamine versus placebo for chronic fatigue in patients with quiescent inflammatory bowel disease. Alimentary pharmacology & therapeutics, 2021. PubMed 33210299 · DOI
  15. RCT (otwarte przedłużenie) Long-term maintenance treatment with 300 mg thiamine for fatigue in patients with inflammatory bowel disease: results from an open-label extension of the TARIF study. Scandinavian journal of gastroenterology, 2022. PubMed 34592862 · DOI
  16. RCT (krzyżowe) High-dose oral thiamine versus placebo for chronic fatigue in patients with primary biliary cholangitis: A crossover randomized clinical trial. PloS one, 2024. PubMed 38551983 · DOI
  17. RCT Effects of thiamine supplementation on exercise-induced fatigue. Metabolic brain disease, 1996. PubMed 8815395 · DOI
  18. badanie kontrolowane placebo Thiamine supplementation mood and cognitive functioning. Psychopharmacology, 1997. PubMed 9122365 · DOI
  19. przegląd systematyczny Thiamine for prevention and treatment of Wernicke-Korsakoff Syndrome in people who abuse alcohol. The Cochrane database of systematic reviews, 2013. PubMed 23818100 · DOI
  20. przegląd systematyczny z metaanalizą (częstość) B1 Vitamin Deficiency After Bariatric Surgery, Prevalence, and Symptoms: a Systematic Review and Meta-analysis. Obesity surgery, 2022. PubMed 35776243 · DOI
  21. przegląd systematyczny z metaanalizą (częstość) Pre- and Post-surgical Prevalence of Thiamine Deficiency in Patients Undergoing Bariatric Surgery: a Systematic Review and Meta-analysis. Obesity surgery, 2024. PubMed 38095772 · DOI
  22. przegląd systematyczny z metaanalizą Effect of intravenous thiamine administration on critically ill patients: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clinical nutrition (Edinburgh, Scotland), 2024. PubMed 39307094 · DOI
  23. przegląd systematyczny z metaanalizą Thiamin supplementation on mitigating kidney injury and mortality in patients with septic shock: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition in clinical practice : official publication of the American Society for Parenteral and Enteral Nutrition, 2026. PubMed 41277404 · DOI
  24. RCT fazy I Safety, Tolerability and Pharmacokinetics of Single and Multiple Ascending Doses of Benfotiamine in Healthy Subjects. Drug design, development and therapy, 2021. PubMed 33727798 · DOI
  25. badanie farmakokinetyczne Pharmacokinetic study of benfotiamine and the bioavailability assessment compared to thiamine hydrochloride. Journal of clinical pharmacology, 2014. PubMed 24399744 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.