Co mówią badania

Witamina K (K1 i K2: MK-4, MK-7): co mówią badania naukowe

Witaminę K w różnych formach (K1, MK-4, MK-7) i dawkach badano głównie pod kątem kości, zwapnień naczyń i interakcji z lekami przeciwkrzepliwymi. W RCT z K1 i MK-7 wyniki dotyczące gęstości kości, złamań i zwapnień są niespójne; w metaanalizach suplementacja obniżała wskaźniki niedostatecznego statusu witaminy K (dp-ucMGP, ucOC), a już małe dawki MK-7 obniżały INR u zdrowych ochotników przyjmujących acenokumarol.

25prac w źródłach
7badanych obszarów
1efekt korzystny
1brak efektu
4niejednoznaczne
1efekt niekorzystny

Opis wyników badań, nie porada medyczna. Na tej stronie nie ma produktów, cen ani linków do sklepów. Opracowanie redakcji na podstawie abstraktów badań; recenzja eksperta niezależnego od sprzedaży jest w przygotowaniu. Stan na 25.10.2026.

Porównanie suplementów ze składnikiem: Witamina K (K1 i K2: MK-4, MK-7) w porównywarce.

Podsumowanie wyników

Wynik dotyczy parametru mierzonego w badaniach. Siła dowodów: wysoka umiarkowana niska bardzo niska

Gęstość mineralna kości i złamania: witamina K1 i MK-7głównie kobiety po menopauzie, zdrowe lub z osteopenią (w metaanalizie także z osteoporozą)1 metaanaliza (36 RCT) + 3 RCT (n = 440, 244 i 142)niejednoznaczneumiarkowanaWskaźniki statusu witaminy K (dp-ucMGP, ucOC) i różnice między formamizdrowi dorośli, kobiety po menopauzie i osoby z chorobami przewlekłymi2 metaanalizy (13 i 14 badań) + 3 badania u zdrowych ochotników (w tym RCT, n = 42)efekt korzystnyumiarkowanaZwapnienia naczyń i sztywność tętniczdrowe kobiety po menopauzie, osoby starsze, mężczyźni ze zwapnieniem zastawki aortalnej i pacjenci z objawową chorobą wieńcową (osoby chore pod nadzorem lekarza)2 metaanalizy (13 badań, n = 2162; 14 RCT, n = 1533) + 4 RCT (n = 180–388)niejednoznaczneniska
Kontekst medyczny: badania u chorych, żywienie kliniczne pod nadzorem lekarza
Kontekst medyczny: przewlekła choroba nerek i dializypacjenci z przewlekłą chorobą nerek (stadium 3b–4) i pacjenci dializowani, pod nadzorem lekarza1 metaanaliza (10 RCT, n = 733) + 4 RCT (n = 86–159)brak efektuumiarkowanaKontekst medyczny: osteoporoza, menatetrenon (MK-4) w dawce 45 mg/dkobiety z osteoporozą, głównie w Japonii; leczenie pod nadzorem lekarza3 przeglądy systematyczne z metaanalizą (7 RCT ze złamaniami; 5 badań; 18 RCT, n = 8882)niejednoznaczneniskaKontekst medyczny: interakcja z antagonistami witaminy K (warfaryna, acenokumarol)zdrowi ochotnicy przyjmujący doustny lek przeciwkrzepliwy (m.in. acenokumarol) w warunkach badania; dotyczy osób leczonych antagonistami witaminy K pod nadzorem lekarza3 badania farmakologiczne u zdrowych ochotników (w tym n = 18)efekt niekorzystnyniskaKontekst medyczny: stabilność INR przy niestabilnym leczeniu warfarynąpacjenci długotrwale leczeni warfaryną (w przeglądzie Cochrane z niestabilnym INR); małe dawki witaminy K w badaniach pod nadzorem lekarza1 przegląd systematyczny Cochrane (2 RCT, n = 100) + 1 wieloośrodkowe RCTniejednoznaczneniska

Podstawowe informacje

Witamina K jest kofaktorem karboksylacji białek zależnych od witaminy K (białek Gla): czynników krzepnięcia w wątrobie, osteokalcyny w kości i białka Gla macierzy (MGP) w chrząstce i ścianie naczyń. Czynniki krzepnięcia są zwykle niemal w pełni karboksylowane, natomiast 10–40% osteokalcyny i MGP pozostaje niekarboksylowane; ich nieaktywne formy, niekarboksylowana osteokalcyna (ucOC) i defosforylowane niekarboksylowane MGP (dp-ucMGP), służą w badaniach jako wskaźniki statusu witaminy K.

W badaniach stosowano trzy formy: witaminę K1 (filochinon, w suplementach syntetyczną), krótkołańcuchowy menachinon MK-4 (menatetrenon, w japońskich badaniach osteoporozy w dawce 45 mg/d) i długołańcuchowy MK-7 (m.in. z natto). Różnią się one wchłanianiem i okresem półtrwania (obszar „wskaźniki statusu”). Referencyjna wartość spożycia (RWS) witaminy K wynosi 75 µg.

Wyniki badań

Gęstość mineralna kości i złamania: witamina K1 i MK-7

niejednoznaczneumiarkowanagłównie kobiety po menopauzie, zdrowe lub z osteopenią (w metaanalizie także z osteoporozą)

W metaanalizie 36 RCT (różne formy witaminy K) u kobiet po menopauzie lub z osteoporozą kliniczne złamania były rzadsze niż w grupach kontrolnych (OR 0,72; 95% CI 0,55–0,95), ale nie w badaniach o niskim ryzyku błędu (OR 0,76; 95% CI 0,58–1,01); autorzy nie stwierdzili wpływu na gęstość mineralną kości (BMD) ani złamania kręgów (OR 0,96). W RCT ECKO (440 kobiet z osteopenią, K1 5 mg/d przez 2–4 lata) BMD zmieniała się jak po placebo, a złamań klinicznych było mniej (9 vs 20), choć badanie nie miało mocy do ich oceny. MK-7 180 µg/d przez 3 lata (244 kobiety) wiązało się z mniejszym spadkiem BMD kręgosłupa lędźwiowego i szyjki kości udowej, a przy 375 µg/d (142 kobiety z osteopenią, w obu grupach z wapniem i witaminą D, 3 lata) BMD malała tak samo jak po placebo.[1–4]

1 metaanaliza (36 RCT) + 3 RCT (n = 440, 244 i 142)

Wskaźniki statusu witaminy K (dp-ucMGP, ucOC) i różnice między formami

efekt korzystnyumiarkowanazdrowi dorośli, kobiety po menopauzie i osoby z chorobami przewlekłymi

W metaanalizie 13 badań kontrolowanych (2162 osoby) suplementacja obniżała w porównaniu z kontrolą dp-ucMGP (−44,7%; 95% CI −65,1 do −24,3) i ucOC (−12,0%), a autorzy wskazali małą liczbę badań i znaczną niejednorodność; spadek dp-ucMGP potwierdziła metaanaliza 14 RCT (niejednorodność I² = 71%). U 42 zdrowych osób w wieku 18–45 lat MK-7 w dawkach rzędu RWS zwiększało karboksylację osteokalcyny i MGP, bez niekorzystnych zmian w wytwarzaniu trombiny. K1 i MK-7 były dobrze wchłaniane, ale MK-7 miało bardzo długi okres półtrwania, przy dłuższym przyjmowaniu kumulowało się do 7–8-krotnie wyższych stężeń i pełniej karboksylowało osteokalcynę. MK-4 w dawce 420 µg jednorazowo lub 60 µg/d przez 7 dni nie zwiększało stężenia MK-4 w surowicy.[8, 9, 19–21]

2 metaanalizy (13 i 14 badań) + 3 badania u zdrowych ochotników (w tym RCT, n = 42)

Zwapnienia naczyń i sztywność tętnic

niejednoznaczneniskazdrowe kobiety po menopauzie, osoby starsze, mężczyźni ze zwapnieniem zastawki aortalnej i pacjenci z objawową chorobą wieńcową (osoby chore pod nadzorem lekarza)

W metaanalizie 13 badań kontrolowanych suplementacja wiązała się z mniejszym zwapnieniem naczyń (−9,1%; 95% CI −17,7 do −0,5), bez istotnej zmiany sztywności naczyń, a w metaanalizie 14 RCT wolniej narastał wskaźnik uwapnienia tętnic wieńcowych (CAC; MD −17,37). K1 500 µg/d przez 3 lata (388 osób starszych) nie zmieniło progresji CAC w całej grupie. MK-7 180 µg/d przez 3 lata (244 kobiety) obniżyło sztywność aorty (cfPWV), a 360 µg/d przez 2 lata (180 pacjentów z chorobą wieńcową) wiązało się z wolniejszym wzrostem CAC. MK-7 720 µg/d z witaminą D przez 2 lata (365 mężczyzn) nie zmieniło progresji zwapnienia zastawki aortalnej.[8–13]

2 metaanalizy (13 badań, n = 2162; 14 RCT, n = 1533) + 4 RCT (n = 180–388)

Kontekst medyczny: przewlekła choroba nerek i dializy

brak efektuumiarkowanapacjenci z przewlekłą chorobą nerek (stadium 3b–4) i pacjenci dializowani, pod nadzorem lekarza

W metaanalizie 10 RCT (733 osoby z przewlekłą chorobą nerek) witamina K obniżała markery w surowicy i nieznacznie poprawiała prędkość fali tętna (PWV), bez istotnej zmiany zwapnień w badaniach obrazowych. W RCT K4Kidneys (159 osób, K2 400 µg/d przez rok) PWV nie różniła się od placebo. U dializowanych K1 10 mg 3 razy w tygodniu (86 osób, 12 miesięcy) oraz K2 2000 µg 3 razy w tygodniu z rywaroksabanem (badanie trzech ramion u 132 osób z migotaniem przedsionków, 18 miesięcy) poprawiły status witaminy K, bez wpływu na progresję zwapnień. W RCT RenaKvit (123 osoby, MK-7 360 µg/d przez 2 lata) nie wystąpił spadek BMD kręgosłupa lędźwiowego obserwowany po placebo, a BMD dalszej jednej trzeciej kości promieniowej malała szybciej niż po placebo.[14–18]

1 metaanaliza (10 RCT, n = 733) + 4 RCT (n = 86–159)

Kontekst medyczny: osteoporoza, menatetrenon (MK-4) w dawce 45 mg/d

niejednoznaczneniskakobiety z osteoporozą, głównie w Japonii; leczenie pod nadzorem lekarza

W metaanalizie z 2006 r. (7 japońskich RCT z menachinonem) złamania kręgów (OR 0,40), biodra (OR 0,23) i pozakręgowe (OR 0,19) były rzadsze niż w grupach kontrolnych. Autorzy przeglądu z 2009 r. ocenili badania menatetrenonu jako słabo opisane, a w największym z nich (badanie OF) nie stwierdzono zmniejszenia ryzyka złamań kręgów. W metaanalizie 18 RCT (8882 osoby) menatetrenon wiązał się z wyższą BMD kręgosłupa lędźwiowego niż placebo (MD 0,05 g/cm²; 5 badań, n = 658), bez istotnej różnicy w złamaniach kręgów (RR 0,87; 95% CI 0,64–1,20; 5 badań, n = 5508).[5–7]

3 przeglądy systematyczne z metaanalizą (7 RCT ze złamaniami; 5 badań; 18 RCT, n = 8882)

Kontekst medyczny: interakcja z antagonistami witaminy K (warfaryna, acenokumarol)

efekt niekorzystnyniskazdrowi ochotnicy przyjmujący doustny lek przeciwkrzepliwy (m.in. acenokumarol) w warunkach badania; dotyczy osób leczonych antagonistami witaminy K pod nadzorem lekarza

U zdrowych ochotników otrzymujących doustny lek przeciwkrzepliwy w stałej dawce K1 istotnie obniżało INR od 150 µg/d (klinicznie istotnie u 25% osób), a 100 µg/d nie zaburzało istotnie działania leku. W badaniu z acenokumarolem MK-7 działało przy mniejszych dawkach: 45 µg/d obniżyło średni INR o ok. 40%, a 10 i 20 µg/d powodowały klinicznie istotny spadek INR u co najmniej 40% i 60% osób. Autorzy porównania K1 i MK-7 ocenili, że preparaty dostarczające 50 µg MK-7 na dobę lub więcej mogą w klinicznie istotny sposób wpływać na leczenie przeciwkrzepliwe.[20, 22, 23]

3 badania farmakologiczne u zdrowych ochotników (w tym n = 18)

Kontekst medyczny: stabilność INR przy niestabilnym leczeniu warfaryną

niejednoznaczneniskapacjenci długotrwale leczeni warfaryną (w przeglądzie Cochrane z niestabilnym INR); małe dawki witaminy K w badaniach pod nadzorem lekarza

W przeglądzie Cochrane (2 RCT, 100 osób) dodanie 150 µg witaminy K dziennie poprawiło kontrolę INR w badaniu z 70 uczestnikami, a 175 µg w mniejszym badaniu (30 osób, opublikowanym tylko jako streszczenie) nie dało istotnej poprawy; autorzy uznali dane za niewystarczające. W późniejszym RCT 150 µg/d przez 6 miesięcy nie zmieniło czasu w zakresie terapeutycznym (65,1% vs 66%), ale zmniejszyło odsetek skrajnych wartości INR.[24, 25]

1 przegląd systematyczny Cochrane (2 RCT, n = 100) + 1 wieloośrodkowe RCT

Dawki i bezpieczeństwo

Dawki stosowane w badaniach

Witamina K1: 500 µg/d w preparacie wielowitaminowym przez 3 lata (badanie zwapnień), 5 mg/d przez 2–4 lata (badanie kości), 10 mg 3 razy w tygodniu u dializowanych i 150 µg/d w badaniach stabilności INR. MK-7: 180–375 µg/d przez 3 lata u kobiet po menopauzie, 360–720 µg/d przez 2 lata w badaniach zwapnień, 10–360 µg/d w badaniach dawka–odpowiedź. MK-4 (menatetrenon): 45 mg/d w japońskich badaniach osteoporozy. RWS witaminy K według rozporządzenia UE 1169/2011 wynosi 75 µg.[2–4, 6, 10, 12, 13, 16, 19, 24, 25]

Bezpieczeństwo

W zestawieniu EFSA (wersja 11, sierpień 2025 r.) witamina K figuruje wśród składników, dla których nie ustalono górnego tolerowanego poziomu spożycia (UL) dla dorosłych. W ECKO K1 5 mg/d przez 2–4 lata nie zwiększało częstości działań niepożądanych. W metaanalizie badań menatetrenonu zdarzenia niepożądane były częstsze niż po placebo (RR 1,47), bez różnicy w poważnych zdarzeniach, a w badaniu OF częściej występowały zmiany skórne. W metaanalizie 14 RCT zwapnień zdarzenia niepożądane występowały podobnie często jak w grupach kontrolnych, a w VitaK-CAC nie odnotowano istotnych działań niepożądanych. Małe dawki MK-7 osłabiały działanie acenokumarolu (obszar „interakcja z antagonistami witaminy K”).[2, 6, 7, 9, 12, 23]

Ograniczenia dowodów

Badania różnią się formą witaminy K, dawką (od mikrogramów do 45 mg) i populacją, więc wyników jednej formy nie można przenosić na inne. Autorzy przeglądu z 2019 r. zaznaczają, że wiarygodność części wcześniejszych danych zakwestionowano, a różnice w BMD malały po wyłączeniu badań o wysokim ryzyku błędu. Badania złamań z MK-4 pochodziły z Japonii i były w większości małe i otwarte. Spadek dp-ucMGP i ucOC to wskaźnik pośredni, który u dializowanych nie przełożył się na wolniejszą progresję zwapnień. Metaanalizy naczyniowe obejmowały niewiele niejednorodnych badań.[1, 5, 6, 8, 16, 17]

Źródła

  1. przegląd systematyczny z metaanalizą Effect of vitamin K on bone mineral density and fractures in adults: an updated systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Osteoporosis international : a journal established as result of cooperation between the European Foundation for Osteoporosis and the National Osteoporosis Foundation of the USA, 2019. PubMed 31076817 · DOI
  2. RCT Vitamin K supplementation in postmenopausal women with osteopenia (ECKO trial): a randomized controlled trial. PLoS medicine, 2008. PubMed 18922041 · DOI
  3. RCT Three-year low-dose menaquinone-7 supplementation helps decrease bone loss in healthy postmenopausal women. Osteoporosis international : a journal established as result of cooperation between the European Foundation for Osteoporosis and the National Osteoporosis Foundation of the USA, 2013. PubMed 23525894 · DOI
  4. RCT The effect of vitamin MK-7 on bone mineral density and microarchitecture in postmenopausal women with osteopenia, a 3-year randomized, placebo-controlled clinical trial. Osteoporosis international : a journal established as result of cooperation between the European Foundation for Osteoporosis and the National Osteoporosis Foundation of the USA, 2021. PubMed 33030563 · DOI
  5. przegląd systematyczny z metaanalizą Vitamin K and the prevention of fractures: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Archives of internal medicine, 2006. PubMed 16801507 · DOI
  6. przegląd systematyczny z metaanalizą i oceną ekonomiczną Vitamin K to prevent fractures in older women: systematic review and economic evaluation. Health technology assessment (Winchester, England), 2009. PubMed 19818211 · DOI
  7. przegląd systematyczny z metaanalizą The efficacy and safety of menatetrenone in the management of osteoporosis: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Osteoporosis international : a journal established as result of cooperation between the European Foundation for Osteoporosis and the National Osteoporosis Foundation of the USA, 2019. PubMed 30734066 · DOI
  8. przegląd systematyczny z metaanalizą Vitamin K status, supplementation and vascular disease: a systematic review and meta-analysis. Heart (British Cardiac Society), 2019. PubMed 30514729 · DOI
  9. przegląd systematyczny z metaanalizą Vitamin K supplementation and vascular calcification: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in nutrition, 2023. PubMed 37252246 · DOI
  10. RCT Vitamin K supplementation and progression of coronary artery calcium in older men and women. The American journal of clinical nutrition, 2009. PubMed 19386744 · DOI
  11. RCT Menaquinone-7 supplementation improves arterial stiffness in healthy postmenopausal women. A double-blind randomised clinical trial. Thrombosis and haemostasis, 2015. PubMed 25694037 · DOI
  12. RCT Two Years of Menaquinone-7 Supplementation and Coronary Artery Calcification: A Randomized Clinical Trial. JAMA cardiology, 2026. PubMed 42268593 · DOI
  13. RCT Vitamin K2 and D in Patients With Aortic Valve Calcification: A Randomized Double-Blinded Clinical Trial. Circulation, 2022. PubMed 35465686 · DOI
  14. przegląd systematyczny z metaanalizą Effects of vitamin K supplementation on vascular calcification in chronic kidney disease: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in nutrition, 2022. PubMed 36704782 · DOI
  15. RCT Vitamin K Supplementation to Improve Vascular Stiffness in CKD: The K4Kidneys Randomized Controlled Trial. Journal of the American Society of Nephrology : JASN, 2020. PubMed 32817311 · DOI
  16. pilotażowe RCT Inhibit progression of coronary artery calcification with vitamin K in hemodialysis patients (the iPACK-HD study): a randomized, placebo-controlled multi-center, pilot trial. Nephrology, dialysis, transplantation : official publication of the European Dialysis and Transplant Association - European Renal Association, 2023. PubMed 35641194 · DOI
  17. RCT Multicenter Randomized Controlled Trial of Vitamin K Antagonist Replacement by Rivaroxaban with or without Vitamin K2 in Hemodialysis Patients with Atrial Fibrillation: the Valkyrie Study. Journal of the American Society of Nephrology : JASN, 2020. PubMed 31704740 · DOI
  18. RCT Vitamin K supplementation and bone mineral density in dialysis: results of the double-blind, randomized, placebo-controlled RenaKvit trial. Nephrology, dialysis, transplantation : official publication of the European Dialysis and Transplant Association - European Renal Association, 2023. PubMed 36460034 · DOI
  19. RCT (dawka–odpowiedź) Low-dose menaquinone-7 supplementation improved extra-hepatic vitamin K status, but had no effect on thrombin generation in healthy subjects. The British journal of nutrition, 2012. PubMed 22289649 · DOI
  20. badanie porównawcze u zdrowych ochotników Vitamin K-containing dietary supplements: comparison of synthetic vitamin K1 and natto-derived menaquinone-7. Blood, 2007. PubMed 17158229 · DOI
  21. RCT (porównanie biodostępności) Comparison of menaquinone-4 and menaquinone-7 bioavailability in healthy women. Nutrition journal, 2012. PubMed 23140417 · DOI
  22. badanie dawka–odpowiedź u zdrowych ochotników Effect of vitamin K intake on the stability of oral anticoagulant treatment: dose-response relationships in healthy subjects. Blood, 2004. PubMed 15231565 · DOI
  23. badanie dawka–odpowiedź u zdrowych ochotników Effect of low-dose supplements of menaquinone-7 (vitamin K2 ) on the stability of oral anticoagulant treatment: dose-response relationship in healthy volunteers. Journal of thrombosis and haemostasis : JTH, 2013. PubMed 23530987 · DOI
  24. przegląd systematyczny z metaanalizą Vitamin K for improved anticoagulation control in patients receiving warfarin. The Cochrane database of systematic reviews, 2014. PubMed 24832594 · DOI
  25. RCT The effect of low-dose oral vitamin K supplementation on INR stability in patients receiving warfarin. A randomised trial. Thrombosis and haemostasis, 2016. PubMed 27346552 · DOI

Rekordy z PubMed (NCBI), stan na 25.10.2026. Każde źródło sprawdzone automatycznie: istnieje, tytuł, rok i DOI zgadzają się z rekordem. Redakcja CzysteSuplementy.pl.